Image

Çetaw Nart
Değirmen (Шхьал)
nart.jineps@gmail.com

01 Ağustos 2013, Perşembe

Çamerya Katliamı

İnsanoğlunun dünya üzerindeki varlığı, tarihte beyaz ve siyah sayfaların oluşmasına ön ayak olmuştur. Ancak beyaz sayfalardan daha çoktur siyah sayfalar: Savaşlar, katliamlar, soykırımlar, sürgünler, vs.

Savaş ve soykırım birbirinin kardeşidir. Güçlünün güçsüzün üzerinde egemenlik kurma, kendi gücünü cebren kabul ettirme yoludur savaş. Genellikle de “komşunun tavuğuna kışt” deme eyleminde çıkar.

Geçtiğimiz ay Çerkes Soykırımından daha az bilinen ama güçlü komşunun zorla egemenliğini kabul ettirmek için uyguladığı şiddet ve soykırımın bir tecellisi gene sessizce idrak edildi, bilenlerince.

Yunanlıların, 27 Haziran 1944' ten Mart 1945 e kadar devam ettirdiği Çameria Katliamı, insanlık tarihine kara bir leke olarak yazılmıştır. Bu katliam, Çam Arnavutlarında olduğu kadar Arnavut ulusunun hafızasında unutulması zor korkunç bir iz bırakmıştır.

Bu katliamda, Çam Arnavutlarının % 10’u yok edilmiştir. 1944 yılı Haziran - Ekim arası, Filati ve Paramithi’de 2.000 nin üzerinde kadın, çocuk ve yaşlı öldürülmüş; mallarına el konulmuştur.

Çam Arnavutlarından 3245 kişi katledilmiş olup bunların 2900’ü genç ve yaşlı erkek, 215’i kadın, 95’i çocuktur, 3 yaşından küçük 32 bebek öldürülmüş, 75 kadın kaçırılmış, 750 kadına tecavüz edilmiş, 68 köy yakılmış ve yıkılmış, 5.800 ev yerle bir edilmiş, 68 ibadethane tahrip edilmiştir.
25.000 Çam Arnavut’u Alman işgal kuvvetleriyle işbirliği yaptığı bahanesiyle Arnavutluk’a göçe zorlanmıştır. Günümüzde, Arnavutlukta yaşayan Çamerialıların sayısı 200.000'den fazladır.
Çamerialıların işgalci kuvvetlerle işbirliği yaptığı iftirası doğru değildir. Bu insanlar Nazilere karşı; 1943 yılında Çamerya çetesini, çok kısa bir süre sonra da Çam Arnavutları taburunu kurmuşlar ve Alman işgalcilerine karşı 1943 yılında Konsipolit’te 55 gün savaşmışlardır.

Aynı şekilde, ülkenin değişik yerlerinde, Yunanlılarla kurdukları birliklerinde Alman işgalcilerine karşı savaşmışlardır.

1944 İlkbaharında Alman işgalcilerine karşı savaşmak üzere 500 kişinin üzerinde savaşçıdan oluşan, Qeramic’te Ali Demi isimli 4. Tabur kuruldu.

Çamlar, Alman işgalcileriyle işbirliği yaptığı tezi tamamen yanlıştır. Bu sadece, Yunanlıların soykırım uygulamak için ileri sürdükleri bir yalandan başka bir şey değildir, Tam aksine katliam yapan komutan Napolyon Zerva isimli gestapo üyesi olduğu daha sonradan ortaya çıkarılan zevat, Alman işbirlikçiliği yapmıştır ki Bunu Alman kaynakları da onaylamaktadır.

Soykırımcı Zerva, 1947 yılında içişleri bakanlığına atanmıştır. Zerva’nın Alman işbirlikçisi olduğunu bilen Amerika, bu atamadan duyduğu rahatsızlığını Yunan Hükümeti'ne iletmiştir.
Çam Arnavutlarının İstekleri
Çam Arnavutları kendilerine yapılan soykırımı dünyaya duyurmak ve kamuoyu yaratma çalışması yapmak için;
- Arnavutluk' a zorla göç ettirilen Çam Arnavutları hemen “ Çam Antifaşist Komitesi “ çatısı altında örgütlendiler ve dünyanın önemli kurumlarına yazılar yazarak kendi trajedilerini anlattılar ve haklı davalarında destek aradılar,
- Arnavutluk'un, çok partili sisteme geçmesiyle, Ocak 1991 yılında “Çamerya Yurtsever Siyasi Derneği' ni kurdular ve bu dernek vasıtasıyla dünyanın önemli uluslararası kurumlarına; BM, ABD, AB, AP. v.b. kendi isteklerinin gerçekleşmesi için mücadele etmişlerdir.
Çameryalı Arnavutlar, uluslararası kurumlara gönderdikleri yazılarda, Yunanistan’dan sadece azınlıklara tanınan hakların kendilerine de tanınmasını ( örneğin: Arnavutluk'ta yaşayan Yunan azınlığa tanınan hakların aynısının) istemektedirler.
Çam Arnavutları;
- Yunanistan'dan, kendilerine Yunan vatandaşlığının iade edilmesini,
- Yunanistan’a, yani 1944 - 1945 yılında kovuldukları kendi topraklarına
(Çamerya) geri dönmeyi,
- 1944 -1945 yıllarında Yunanistan’dan Arnavutluk'a sürüldüklerinde, ellerinden alınan evlerinin ve topraklarının kendilerine iade edilmesini,
– Yunanistan’dan, kendilerini sürdükleri, soykırım uyguladıkları ve mallarına zarar verdikleri için maddi tazminat talebinde bulunmuşlardır.

Buna karşın, Yunan yetkilileri: “bizim için Çam sorunu diye bir sorun yoktur, bu
sorun 1944 yılında kapanmıştır.” cevabını vermektedirler.

1994 yılında Arnavutluk Cumhuriyeti Meclisi, 27 Haziran 1994 'ü resmen, Yunanlıların, Çam Arnavutlarına karşı ”Soykırım Günü” olarak ilan etmiştir.

1999 yılında Kosova'daki savaşta, Arnavut halkına karşı en büyük şer üçgeninin Rus-Sırp- Yunan ittifakının olduğu bir kez daha kanıtlanmıştır. Arnavutlara karşı Slav-Ortodoks işbirliği söz konusudur.

Yunanistan ve Yugoslavya'nın Arnavutlara karşı uyguladıkları soykırım sonucu, bugün Türkiye'nin her tarafına yayılmış milyonlarca Arnavut yaşamaktadır.
BM, Amerika, AB. vb. kurumların, Çam Arnavutlarına karşı yapılan haksızlığa göz yummamaları ve Yunanistan tarafından gasp edilen haklarının iade edilmesi için üzerlerine düşen görevleri yerine getirmeleri gerekmektedir.

 

ÇAM TARİHİ

Kronoloji

Olaylar

1358

Arnavut Peter Losha tarafından Arta Despotluğu kuruldu.

1380

Vagenetia doğumlu Gjon Zenebishi, Çamerya bölgesinin kuzey kesimlerinde Ergiri Prensliğini kurar.

1414

Bölge Osmanlı ve Venedik kontrolüne geçer

16. yüzyıl

İslamlaşma sürecinin başlaması ve Arnavutların direnme dönemi.

1622

Souliote Arnavutlarının, Souli dağlarında Osmanlı güçlerine karşı konfederasyon kurmaları

18 -19. yüzyıllar

Nüfusun yaygın İslamlaşma oluşur ve Arnavutların çoğunluğu 19. yüzyılda Müslüman olur.

İslamın yaygınlaşması ve Arnavutların çoğunluğunun 19. Yüzyılda Müslümanlaşması

1792–1803

Bölgedeki Paşalık yöneticisi Ali Paşa, Souliote Konfederasyonuna savaş ilan etti. Konfederasyon dokuz yıl boyunca direndiyse de mağlubiyet kaçınılmazdı ve geriye kalanlar iyonya adalarına gönderildi.

1821–1829

Yunan Bağımsızlık Savaşı. Yunan Ordusu Devrimci General Markos Botsaris, Müslüman Çam Halkını davalarını desteklemelerini sağlamak için Yunan Hükümetince görevlendirildi ancak başarısız oldu. [25]

1827

Paramythia Başpispokosu Grigorios, Yeni Ahit’i Arnavutçaya çevirdi.1. yüzyıl Yunancasının anlaşılmaz oluşu ve Çamları yunan Ortodoks kilisesine bağlamak için yapılmış teolojik bir siyasi hamle, bu çabaya nedendir.

1878

Arnavut Ulusal Uyanışının başlangıcı. Ayrılıkçı “Prizren Ligi” kuruldu ve Abidin Dino ile Osman Taka, hareketin Çam temsilcileriydi.

1879

Peder Stathi Melani ilk Arnavut dilinde eğitim veren okulu Sagiada bölgesinde açtı.

1912–1913

Balkan Savaşları. Epirus Yunanistan tarafından ilhak edilir. Arnavutluk tüm bölge üzerinde egemenlik hakkıyla Osmanlı İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan eder. Çameryalı 6 delege ve Yanya beyanı imzalar. Londra Anlaşması ile bölgenin büyük bir kısmı Yunan Krallığına verilirken; birkaç köy Arnavutluğa gidiyor. Londra Antlaşması sadece birkaç köy Arnavutluk'a gidiyor, Yunanistan Krallığı'na Çamerya'daki çoğunluğu verir.

1922

Büyük mübadele sonucu birkaç bin Çameryalı bölgeyi terk eder. Buna karşılık 16 bin yunanlı göçmen bölgeye yerleştiriliyor.

1926

Arnavutlar, bölgesel bir azınlık olarak kabul ediliyor ve toprak, dil, eğitim gibi hakları güvence altına alınıyor.

1927

Yeni Yunan hükümeti, önceki tüm tavizleri iptal ederek bölgesel ve azınlık haklarını iptal eder.

1928

100’den fazla köyün adı değiştirilerek Thespotia, Preveza ve Yanya’ya bağlanır.

1935

Arnavutluk ve Yunanistan arasında Çam’da Arnavut dilinde okullara imkân tanıyan anlaşma imzalandı. Böylece Yunanistandaki dikta yönetiminin gücü sıfırlanmış oldu.

1939

Mart ayında Arnavutluk İtalyanlarca işgal edilir. Bunu takip eden dönemde Yunan ordusundaki Arnavutlar silahsızlandırılarak Ege adalarına sürgün edilir.

1940

İtalya, Yunanistan’ı işgal etmek ister ama başarısız olur.

1941–1944

Bir kısım Çam Arnavutunun işgal güçleriyle güçlerini birleştirmesi diğer bir kesimin Arnavut ve Yunan ordularında işgalcilere karşı savaş vermeleri.

1944–1945

Alman güçlerinin çekilmesiyle bir kısım Müslüman Çam Arnavutunun Arnavutluğa gitmesi.

1946

Çameryalıların başarısız “Vatana dönüş imza dilekçesi” kampanyası

1952

Yuna hükümeti, Çameryalıların vatandaşlık haklarını iptal etti ve mal varlıklarına el koydu. Arnavutluk zorunlu olarak vatandaşlık verdi.

1991

"Çamëria", ulusal hareketi kuruldu. (Hareketin amacı vatan topraklarına geri dönüşü yunan hükümetine kabul ettirmek)

1994

27 Haziran’da Arnavutluk parlamentosu “Yunan Şövenistlerinin Çamerya Arnavutlarına karşı soykırım günü” kabul etti.

1999

Arnavutluk ve Yunanistan bir komisyon kurdu. Ancak komisyon henüz işlevsel değildir.

2004

Çamlar, Arnavut siyasetinde kendi sorunlarını anlatabilmek için Adalet ve uyum partisi kurdu.

2011

2 milletvekilliği kazandılar. PDI?

Çamerya Sözünün Anlamı
Çamerya kelimesinin kökeni hakkında kesin bir şey söylemek yanlıştır, bu kelimenin kökeni hakkında farklı birkaç görüş vardır, fakat en önemli iki görüş ise;
1- Çamerya bölgesinin ortasından geçen eski “t’chiam” nehrinin adının zaman içinde değişime uğramasıyla yani çam adını almasıyla oluşmuş bir kelimedir. Bu isme birçok eski roma ve Helen haritalarında rastlamaktayız.
2- Alman araştırmacısı J.Fallmerajer'e göre ise, “çam” kelimesinin kökeni Türkçeden gelmekte ve anlamı, çam ağaçlarıyla kaplı orman demektir.
Çamerya Bölgesinin Coğrafi Konumu
Çamerya, Yunanistan’ın kuzey-batısında yer alan yaklaşık olarak 10.000 km2 yüzölçümüne sahip olan bir bölgedir. Literatürde Çamerya, Güney Epir olarak ta bilinir, burada yaşayanlara da Epirli denir. Arnavutların çoğunlukta yaşadığı toprakların en Güney'ini oluşturur. Bu bölgede, Parga, Preveze, Gumenitsa, Margeliç, Filat, Paramitsa ve Filipiad şehirleri bulunmaktadır. Preveze Yarımadası.
Yunanistan’ın en verimli topraklarına sahip olmasının yanı sıra Avrupa ile bağlantısını sağlayan en yakın bölgesidir. 1908 Osmanlı sayımına göre Çamerya'nın nüfusu 73.000 kişiydi. Bunların % 92’ si Arnavutlardan oluşuyordu, geriye kalanı ise, Yunanlılardan, Ulahlardan ve Romanlardan oluşmaktaydı. 1. Dünya Savaşı’nı başlangıcında Çam Arnavutlarının % 50’si Müslüman, % 50’si Ortodoks dinine mensuptu.
Çerkes Arnavut ilişkileri

Çerkesler ve Arnavutlar, ekonomik, kültürel ve etnik ilişkileri coğrafi nedenlerden dolayı belirli bir seviyenin üzerine çıkamamış; Avrupa’nın indo-germen etkisine girmeden önceki iki önemli dağlı milletidir. Her iki halkın tarihsel karşılaşmaları tarafların “inatçı” tutumları nedeniyle hasmani olmuştur. Ancak kader, her iki halkın alın yazına sürgün, göç, soykırım, Rus jeopolitizmiyle karşı karşıya bırakmıştır. Dileriz bundan sonra birbirimize destek çıkalım.

Çamerya Kökenli Arnavutlar

Abidin Dino : Prizren Cemiyeti kurucusu, Arnavutluk'un bağımsızlığına en önemli katkıda bulunan biri.

Ahmed Dino: askeri lider ve politikacı.

Ali Dino (1890-1938): Yunan Parlamentosu'nun ünlü karikatürist Arnavut üyesi

Rasih Dino (1865-1928) : Londra Antlaşmasını imzalayan Arnavut diplomat

Şahin Dino: Osmanlı Parlamentosu ve Arnavutluk İçişleri sonraki Bakanı Preveze sancağı yardımcısı.

Bilal Caferi: yazar, Konispol'den

Gjon Zenebishi: Ortaçağ Arnavut prenslerinden ve Vagenetia (yani Thesprotia /Çamerya'daki) doğumlu Ergiri prensi

Hasan Tahsini: Hoca Tahsin, Hoca Tahsin, Tahsin Efendi, Ahmet Nebil matematikçi, filozof ve psikolog.

Musa Demi: Arnavutluk Ulusal Uyanış devrimci ve önemli figürü.

Kaynaklar:

Roudometof, Victor (2002). Collective Memory, National Identity, and Ethnic Conflict: Greece, Bulgaria, and the Macedonian question. Westport, Connecticut, United States of America: Greenwood Publishing Group. p. 182.ISBN 978-0-275-97648-4. “Toplu Bellek, Ulusal Kimlik ve Etnik Çatışma: Yunanistan, Bulgaristan ve Makedonya araştırması.. Westport, Connecticut, ABD Greenwood Publishing Group. s. 182.ISBN 978-0-275-97648-4. 2009-03-31”

Vickers, Miranda. "The Cham Issue - Albanian National & Property Claims in Greece". Defence Academy of the United Kingdom. “Çam dosyası – Yunanistan’da Arnavut ulusal ve mülki hakları) Birleşik Krallık Savunma Akademisi”

Antonina Zhelyazkova. Urgent anthropology. Vol. 3. Problems of Multiethnicity in the Western Balkans. International Center for Minority Studies and Intercultural Relations. Sofia 2004. ISBN 978-954-8872-53-9, p. 67. “ Acil antropoloji. Cilt. 3. Batı Balkanlar'da etnik çeşitlilik Sorunları. Azınlık Araştırmaları ve Kültürlerarası İlişkiler Uluslararası Merkezi. 2.004 Sofya. ISBN 978-954-8872-53-9, s. 67”

Berisha, Mal. Diaspora Shqiptare në Turqi. ACCL Publishing. p. 13. “Türk iyedeki Arnavut Diasporası – Arnavutça”

Vladimir Orel, Albanian Etymological Dictionary, s.v. "çam" (Leiden: Brill, 1998), 49-50. “ Arnavut Etimoloji Sözlüğü, Çam maddesi”

Euromosaic project (2006). "L'arvanite/albanais en Grèce" (in French). Brussels: European Commission. Retrieved 2009-03-16. “Euromozaik projesi -2006 Yunanistandaki Arnavutlar- Fransızca”

Pallis, A. A. (June 1929). "The Greek census of 1928". The Geographical Journal 73 (6): 543–548. doi:10.2307/1785338.JSTOR 1785338. “Yunan nüfus Sayımı 1928”

Kretsi, Georgia (2002). "The Secret Past of the Greek-Albanian Borderlands. Cham Muslim Albanians: Perspectives on a Conflict over Historical Accountability and Current Rights". In Klaus, Roth. Ethnologia Balkanica (Munich, Germany: Waxmann Verlag) (6): 171–195. ISSN 1111-0411. “Yunan-Arnavut Sınırlarının gizli geçmişi . Çam Müslüman Arnavutlar: Tarihi Sorumluluk ve Güncel Hakları üzerinde Çatışma Perspektifleri".

Jonuzi, Afërdita "Ethnographic phenomenon of the Chameria region", chapter on the book "The cham issue and the European Integration", ISBN 978-99943-688-2-2, p.245-247 “Çam bölgesinin etnografi fenomeni / Çam sorunu ve Avrupa entegrasyonu adlı kitaptan bölüm”

Elsie, Robert; Hutchings, Raymond (2003). Historical Dictionary of Albania. Lanham, Maryland, US: Scarecrow Press.ISBN 978-0-8108-4872-6.  “Arnavutluğun tarihsel sözlüğü”

Savaş sonrası politika

"Çam Arnavutları sürgün komitesi dökümanları “ Birleşmiş Milletler İnsan Hakları komisyonu 1946 (Elsie, Robert).

Gazeteler

"Çam’lar , Yunanistandaki vatandaşlık ve mülkiyet hakları için hala baskı yapıyor. “ Özgür Avrupa Radyosu , 19/09/2002

"Arnavut protestosu, Yunan ziyaretini durdurdu. “  BBC News.  1 Kasım 2005.

 

Çam Lehçesi

Standard Arnavutça

Tosk Lehçesi

Arvanitika

(İtalya’da kullanılan ağız)

Türkçe

Kljumësht

Qumësht

Qumësht

Kljumsht

Süt

Gluhë

Gjuhë

Gjuhë

Gljuhë

Dil

Gola

Goja

Goja

Gljoja

Ağız

 

Birlikteysek güçlüyüz.
TÜRK – ARNAVUT KARDEŞLİĞİ DERNEĞİ , Genel Sekreteri Sn. Kamil Bitiş ile arnavutum.com sitesi admini sn. Bertan Arın'a teşekkür ederim.

Not: Temmuz sayısında paylaşılan Bask atasözleri için bkz: http://buber.net/Basque/

© Her hakkı mahfuzdur. İzinsiz, kısmen veya bütünüyle kullanılamaz.

Bu metni kaynak göstererek kullanabilirsiniz.

Yorum Yapın

Sayın okurumuz, yorum yapabilmek için üye olmanız gerekmektedir. Üye girişi yapmak için tıklayınız.

Kalan karakter (600)

Henüz yorum eklenmemiş

GAZETE

ARAMA EKLENTİSİ

Banner