Image

Çetaw Nart
Değirmen (Шхьал)
nart.jineps@gmail.com
Tüm Yazıları

24 Şubat 2014, Pazartesi

Wubıhça üzerine etüdler (3)

Wubıh dili, aynı özellikleri taşıdığı diğer Kuzey Batı Kafkas dillerinden bazı noktalardan ayrılmaktadır.

·                    Geçişli ve geçişsiz durumlar mevcuttur.

·                    Morfolojik açıdan 9 hatta daha uzun heceli kelime üretebilir. aχʲazbatɕʼaʁawdətʷaajlafaqʼajtʼmadaχ  (Mümkün olsaydı, bunları benden onlar adına alabilirdin.) If it was possible, you could take them from me on behalf of them. Basit bir yapısı vardır. İsmin sadece 4 hali bulunur.

·                    Fiil çekimleri biraz karışıktır. İngilizcede  fiil çekimleri nesneyi temel alırken; Wubıhça’da eylemden etkilenmeye göre fiil çekimi oluşur. Eylemden yararlanan nesne ise muhakkak suretle fiilde belirtilir.

·                    Fonolojisi zordur. 84 karakteri vardır. Bunlardan sadece 2’si açık seslidir.

Wubıh dili 84 harfle kendi sınıfındaki en ünlü dildir. Bu karakterden sadece 2 tanesi seslidir. Buna rağmen 20’den fazla dudaksıl fonemle Wubıhça, dil dünyasında bir efsanedir.

Wubıhçada çok sayıda Adıgece, Türkçe daha az sayıda da Persçe, Abazaca ve bazı Güney Kafkas dillerinden girmiş kelimeler bulunmaktadır. Vogt (1963) Adıgeceden ödünçlenme alınmış çok 100’den fazla kelime tespit etmiştir.

/ɡ/ /k/ /k'/  sesleri Türkçe ve Adıgeceden ödünçlenmiştir.  /ɬ/sesi, Adıge diline mahsustur. Bununla beraber, Adıgeceden önce de kullanılmaktaydı.  /ɣ/ sesi de, Adıge dilinden alınmış görülmektedir. Özellikle iki kelime bariz şekilde Adıgecedir:

/paaɣa/ (gururlu, mağrur)

 /ɣa/ (testis)

Wubıhlar ve Wubıhça üzerine çalışma yapmış belli başlı araştırmacılar:

·                    Brian George Hewitt

·                    Catherine Paris

·                    Christine Leroy

·                    Georg Bossong

·                    Georges Dumézil

·                    Hans Vogt

·                    John Colarusso

·                    Julius von Mészáros

·                    Rieks Smeets

·                    Viacheslav Chirikba

·                    Tevfik Esenç

·                    Wim Lucassen

Bibliyografi

·                    Dumézil, G (1961). Etudes oubykhs (Wubıhça etüdler). Paris: Librairie A. Maisonneuve.

·                    Dumézil, G. (1968). Eating Fish Makes You Clever. (Balık yemek seni akıllandırır. ) Audio format

·                    Dumézil, G. (1975). Le verbe oubykh: études descriptives et comparatives (Wubıhça fiiler: Anlatımlı ve karşılaştırmalı etüdler.) Paris: Imprimerie Nationale.

·                    Mészáros, J. von. (1930). Die Päkhy-Sprache (Wubıh dili). Chicago, University of Chicago Press.

Birlikteysek güçlüyüz.
© Her hakkı mahfuzdur. İzinsiz, kısmen veya bütünüyle kullanılamaz.

 

Transkripsiyon 

Türkçe

ʃəkʲʼaajəfanamət

geri dönebileceğiz.

awqʼaqʼajtʼba

Söyleyebilseydin

“məzə”

çocuk

“səməzəjt”

Çocukken, ben

“tət”

erkek

-ʁa

 İçinde, üzerinde edatı

-ʁaafa

 İçin edatı

aχʲəlaaq astʷadaw

 Bunu prense göndereceğim.

akʷən blas

 O arabadadır. (erkek için)

“tʃəbʒəja

 Biber

Pɬə

Kırmızı

asfəpχa

Onu içmeliyim

asfəfan

Onu içebilirim

a-f-awtə-nə

 Onlar yemek için

a-za-n

Biri

fatɕʼ

peynir

ɕʷəbˤa

Ekmek

Psa

Balık

sʷanə́ 

bal 

sʷadʷá 

Kaşık içi 

s̆ʷasʷá 

ak deniz 

sʷəqʼa 

yağ 

azʷan 

kaynıyor 

azʷə́ 

kalabalık 

ca 

çorba 

cacá 

küçük 

ʒa 

karış 

məʒá 

ay 

cʼa 

dışarıya akmak 

ɬapcʼə́ 

yalınayak 

ĉa 

kutu 

ĉal 

daha iyi 

bəĉə́ 

sepet 

ĉəĉá 

insanlar 

ĉʼa 

bilmek 

ĉʼəkʼʲ 

çekirdek içi 

ĉʼada 

atlamak 

 

Bu metni kaynak göstererek kullanabilirsiniz.

Yorum Yapın

Sayın okurumuz, yorum yapabilmek için üye olmanız gerekmektedir. Üye girişi yapmak için tıklayınız.

Kalan karakter (600)

Henüz yorum eklenmemiş

GAZETE

ARAMA EKLENTİSİ

Banner