Yeşillikler İçinde Bir Çerkes Köyü: YAPAĞLI

0
17

Bir Şapsığ köyü olan Yapağlı; Afyon ili Dinar ilçesine bağlı, Dinar-Uşak yolu üzerinde, Dinar’a 12 km. uzaklıkta, dağın eteğinde, çevresindeki köylere nazaran daha yeşil, sulak ve şirin bir köydür.
Tamamı Şapsığ olan bu köyde; Yeftalh, Bastı, Seymen, Mafeğal, Hurme, Koace, Çermıt, Bjafe, Serkuşe, Hahu, Hakurat, Sowmen, Tafu, Selaho, Hun, Mamıj, Tahu, Taymaz, Mettı, Wotteh, Hağur, Heşhi, Heşki, Natho, Psıhol, Yinuh, Becaş, Yoğme sülaleleri yaşamaktadır.
Yapağlı Köyü 81 haneden oluşur.1995’te meydana gelen Dinar depremi, köyde bulunan birçok eski evi kullanılamaz hale getirdi. Köyün yerleşik nüfusu 300 kadardır. Ancak köyün toplam nüfusu aslında 900 civarındadır. Günümüzde her köyde olduğu gibi iş, okul gibi nedenlerle köyden kentlere göç olmaktadır.
Köyde yaşayanların gelir kaynağı tarım, hayvancılık ve su kaynağından dolayı Yapağlı Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifi bünyesinde kurulan alabalık üretim ve su ürünleri işleme tesisidir. Afyon’da ilk ve tek olarak bu köyde tesfiye (tarlaların toplulaştırılması) yapılmıştır. Bu sayede tarlalara ulaşım yolları düzene girmiş, tek bir şahsın bütün tarlaları bir yerde toplanmış ve tarım kalitesi bir kat daha artmıştır.
Günümüzde her Adige köyünde sorun olan adetlerin yitirilmesi, Yapağlı Köyü’nde de görülmektedir. Köyde 20 yaş üstü kişiler Adıgece konuşabilmektedir. 20 yaş altındakilerin ancak çok azı sadece söylenenleri anlayabilmektedirler.
Zamanı ve imkânı olan tüm hemşerilerimizi Adige misafirperverliğinden şüphe duymadığımız Yapağlı Köyü’ne uğramalarını tavsiye ederiz.
YAPAĞLI KÖYÜ TARIMSAL KALKINMA KOOPERATİFİ
Alabalık Üretim ve Su Ürünleri İşleme Tesisi
Yapağlı Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifi bünyesinde, 1994 yılında dönemin ORKÖY Genel Müdürü rahmetli (araştırmacı-yazar) Osman Çelik’in yardımıyla devletten kredi alınarak kurulmuştur.
Firma 150 ton/yıl kapasiteli Alabalık Yetiştiricilik tesisi ve 600 ton su ürünleri işleme kapasitesine sahip fabrika tesisinden oluşmaktadır. Ekim 2002 tarihinde dönemin Orman Bakanı Nami Çağan tarafından açılan bu fabrika ile şoklanmış -donmuş- su ürünleri çoğunlukla yurt dışına pazarlanmaktadır.
*Ekim 2002 de tesisin açılışında Yapağlı Köyü Kafkas ekibinin gösterisinden bir görüntü
Bölgenin en büyük firması olup, standartlara uygun üretimi ile ülkemizin su ürünleri açığını kapatmaya çalışmaktadır. Bu fabrika ve tesis Yapağlı Köyü gençlerine iş imkânı sağlamakta olup, köyde yaşayan birçok aile bu tesis sayesinde geçimlerini sürdürmektedir.
Şu anda Yapağlı Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifi’nin 85 üyesi vardır. Üyelerin tamamı Yapağlı Köyü’ndendir. İkameti Yapağlı Köyü olmayanlara üyelik izni verilmemektedir.
Yapağlı Köyü’nden Bir Büyüğümüz:
OSMAN ÇELİK
Büyük Çerkes Sürgünü’nde (1864), Kafkasya’nın Şapsığ bölgesinden Anadolu’ya göç ederek Afyon yöresinde yerleşen Hakhurat adlı bir Adige ailesindendir. 1934 yılında Dinar ilçesine bağlı Yapağlı Köyü’nde doğdu. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi’ni bitirdi (1965).
1960’lı yıllardan başlayarak mesleki yazıları yanında “Birleşik Kafkasya”, “Kuzey Kafkasya” (İstanbul), “Kafkasya” (Ankara) dergilerinde sürekli olarak atayurdu Kafkasya ve sürgündeki Kafkasyalılar’ın sorunlarıyla ilgili hikâyeleri ve yazıları yayımlandı. “Kafkas Kültür Derneği” (İstanbul), “Kafkasyalılar Kültür ve Yardımlaşma Derneği” (İstanbul), “Şamil Kültür ve Eğitim Vakfı” (İstanbul), “Kuzey Kafkasya Kültür Derneği” (Ankara) başta olmak üzere birçok Kafkas kültür kuruluşunun çalışmalarına aktif olarak katılmış, bazılarında kurucu üyelik ve yöneticilik yapmıştır.
Türkiye’de birçok Çerkes Köyü’nün orman köyü olmasında büyük emeği olan OSMAN ÇELİK ; Şubat 2003 tarihinde vefat etmiştir. Vasiyeti üzerine naaşı Yapağlı Köyü mezarlığına defnedilmiştir. Kendisini ve toplumumuza katkılarını sevgiyle ve saygıyla anıyoruz.
Kitap halindeki eserleri: “Nartlar” (Kafkas Hikâyeleri, İstanbul 1976), “Kafe-Han Kızının Şarkısı” (Tiyatro, Ankara 1985), Genar-Kafkasya: I” (Tarihi Roman; Ankara 1985), “Odun Şavaşı” (Tiyatro, Ankara 1986), “Kazanuko Jabağ” (Tarihi Roman, 1986), “Efsaneler Hikayeler Portreler” (Ankara 1987), “İslamda Avcılık” (Araştırma, Ankara 1987), “Düşüncenin Bıraktığı İzler” (Fikir ve Eleştiri Yazıları, Ankara 1988) “Kuzey Kafkasya Gezi Notları” (Ankara 1990), İngiliz Belgelerinde Türkiye ve Kafkasya” (Ankara 1992) “Genar-Kafkasya: I”, “Savaş Nesilleri, Kafkasya: II”, “Zorunlu Göç-Kafkasya: III” (Ankara 1994), “Nasrettin Hoca” basılacak.
Derleyen: Ahmet Cevat BENK

Sayı : 2006 07

Yayınlanma Tarihi: 2006-07-01 00:00:00