-Kafkasya’ nın yerli halklarından biri olan Ubıhlar’ ın dilini konuşabilen çok az sayıda insanın olduğunu, Fransız araştırmacı George Dumezil’in simgesel anlamda “Son Ubıh” olarak anılan Tevfik Esenç ile çalışarak Ubıh dilinin alfabesinin oluşturulduğunu,
-Kafkasya’ nın yerli halklarından Adigeler’ in bir boyu olan Natuhaylar’ ın adının bugün sadece tarih kitaplarında anıldığını, Kafkas-Rus Savaşları’ nın bu halkı yok ettiğini,
-1864 Büyük Çerkes Sürgünü’ ne kadar, Kafkasya anılınca bütün Dünya’ da akla hemen Çerkesler’in geldiğini, günümüzde ise ‘Kafkasya’nın küçük halklarından biri’ olarak anıldıklarını,
-Kafkasya’ da Rusya Federasyonu Cumhuriyetleri olan Adıgey, Karaçay-Çerkes ve Kabardey-Balkar Cumhuriyetleri’nde yani anavatan topraklarının bir kısmında yaşayan Adıgeler’ in sayısının Türkiye’ de yaşayan Adıgeler’ in sayısından,
aynı şekilde de’facto bağımsız Abhazya’ da yaşayan Abhazlar’ ın sayısının Türkiye’ de yaşayan Abhazlar’ dan daha az olduğunu,
-21 mayıs 1864 sürgününde yaklaşık 1.5 milyon insanın vatanını terkettiğini, 500 binin üzerinde insanın sürgün yolculuğunda ve ilk yerleştikleri bölgelerde yaşamını yitirdiğini, sadece Trabzon’ da 53 bin insanın öldüğünü,
-3 Kasım 1943 sürgününde 120 bin Karaçay ve Balkar’ın, Kazakistan ve Kırgızistan bozkırlarına sürüldüğünü ve 50 bin kişinin yaşamını yitirdiğini,
-23 Şubat 1944 sürgününde 700 bin Çeçen ve İnguş’un yurtlarından sürüldüğünü ve ancak 200 bininin geri dönebildiğini
Sayı : 2008 05
