Yaşlı Jemadıv’ın öldürülüşü

0
11

Derlenmiş tekstlerden
Eskiden Nartlar arasında yaşlıların öldürülmesi geleneği vardı. Jemadıv da iyice yaşlanmıştı. Öldürülme zamanı geldiğinde Nart Khase’si (NArt Meclisi) toplandı, öldürme kararı aldı atlı ve yaya olarak durumu dört bir yana duyurdu:
-Bugün öğle vakti Jemadıvıj (Yaşlı Jemadıv) Ölüm Kurultayı tarafından uğurlanacak. Ä°steyen herkes Alegler’in evine buyursun, dendi.
Ayağı yere basan yaşlı ve genç, herkes kurultay alanına geldi.
Kurultay, alanın yüksekçe bir yerinde toplanmıştı. Borular ve davullar çalınıyor, coşkulu şarkılar söyleniyordu. Yaşlı Jemadıv, koluna iki kişi girmiş halde meydana getirildi. Khase Başkanı ayağa kalktı: "Fıçıya yakınlaştırın" dedi, Jemadıv zehir katılmış içki fıçısına yaklaştırıldı, Khase Başkanı Cılahsten de fıçıya yaklaştı. Ä°çki sunucusu yaban öküzü boynuzunu içki ile doldurup Cılahsten’e verdi.
Cılahsten içki dolu boynuzu aldı ve Nart geleneğine göre kadeh için bir hohu (övgü) konuşması yaptıktan sonra Jemadıvıj’a döndü:
-Hey gidi koca Nart, elden ayaktan düşüp çalışamayan ve ava gidemeyen Nartlar’ı Khase’nin uğurlaması (öldürmesi) geleneğimizdendir. Bunu sen de çok iyi biliyorsun, bu bakımdan içeceğin bu son içkiyi Tha’nın (Tanrı) sana helal etmesini dileyelim, diyerek boynuzu Jemadıv’a verdi.
Jemadıv boynuzu Nart Khase’si onuruna kaldırdı:
-Ey bizim Ulu Tanrımız Thaşho, beni bu kötü Nart geleneğinin uygulandığı son kişi yapmanı ve öcümü alacak birini buraya göndermeni senden diliyorum, diyerek boynuzdaki içkinin hepsini içti, ardından "Benden sonra sana hiçbir Nart dudağı değmesin!" diyerek boynuzu havaya doğru fırlattı, onu o andan sonra artık kimsenin göremediği anlatılır. Çok ilginç bir durum değil mi?
Jemadıvıj’ın rengi morarıp can çekişmeye başlayınca, Cılahsten’in buyruğuyla oradan uzaklaştırıldı ve bir uçurumdan aşağı atıldı. Zavallı Jemadıvıj bu şekilde öldürülmüş oldu.
Diğer yandan Alegler’in evinde toplanmış olanlar ise yiyip içiyor ve dans ediyorlardı. Bu arada Savsırıko seferden dönmüştü. Annesi onu hemen karşıladı ve atından inmesine fırsat tanımadan:
-Oğlum hemen sana söyleyeyim; zavallı Jemadıvıj öldürülmek üzere götürüldü, elinden geliyorsa onu kurtar. Öldürülmüş olursa öcünü al, dedi. Savsırıko atından inmeden doğruca Alegler’in evine gitti ve olup biteni öğrendi.
Savsırıko şölenin ortasına dikilip Nartlar’a seslendi:
-Nartlar, hele beni bir dinleyin! Cılahsten sizi içirdi, kendinizden geçtiniz ve utanmadan oynayıp eğleniyorsunuz. Sizi gidi kötü Nartlar sizi, yaşlandı diye Jemadıv gibi biri öldürülür mü hiç? Jemadıv’ın iyiliklerini hepiniz çok iyi biliyorsunuz, ne çabuk unuttunuz, yolunuzu yitirdiğinizde kılavuzunuz oydu, az mı beyaz tuz taşımanızı sağlamıştı? diyerek kılıcına sarıldı.
Cılahsten ter dökmeye başlamıştı:
-Hey Savsırıko, şölenimizi bize zehir etme, olan oldu artık! diyerek elindeki boynuz kadehini Savsırıko’ya uzattı.
-Siz yapacağınızı yaptınız, sıra şimdi bende! diyerek kadehi savurdu, Cılahsten de içlerinde olmak üzere birkaç kişiyi oracıkta yolcu etti, şölenin keyfini kaçırma pahasına da olsa Jemadıv’ın öcünü almış oldu.
Öyküyü yazdıran Yermel Teras (Atergos), Adige Ermenisi.
10 Ekim 1944’te Almanya Berlin’de yazıya geçirildi.
Özgün biçimi Adige Bilimsel Araştırma Enstitüsü’ndedir.
Kaynak: Нартхэр адыгэ эпос, cilt 7, Maykop, 1971, s.78-80.
Çev: Hapi C. Yıldız 
Fatimet HATIV, bir Nart öyküsünü Sariyet DEBAĞO’ya yazdırıyor.
(Şhaşefıj köyü, 20.07.1962)
 

Sayı : 2008 07

Yayınlanma Tarihi: 2008-07-01 00:00:00