Adıge Dil Derneği’nin (ADDER) düzenlediği Adıge Dili Kurultayı 15- 16 Aralık tarihlerinde Ankara’da Tes-İş Sendikası Toplantı Salonu’nda gerçekleştirildi.
ADDER Başkan Yardımcısı Yılmaz Dönmez tarafından yapılan açılış konuşmasında kurultayın, ADDER tarafından hazırlanan Adıge Latin Alfabesinin diasporada yaşayan Adıgelerin ortak alfabesi olarak kabul edilmesi ve M.E.B. tarafından “Yaşayan Diller ve Lehçeler” kapsamında verilen Adıgece dersin bu alfabe ile verilmesi konusunun görüşülerek karara bağlanması” amacıyla düzenlendiğini söyledi.
Dönmez, ADDER kurucuları tarafından 10 yıldır üzerinde çalışılan ve bütün teknik alt yapısı tamamlanan Latin tabanlı Adıge alfabesinin kullanılmasını önerdiklerini söyleyerek, Latin alfabesinin Kirile olan üstünlüklerini sıraladı. Buna rağmen Kirilin terk edilmesini önermediklerini söyleyen Dönmez, Latin alfabesinin, Türkiye’de yaşayan Adıgelerin kendi özel koşullarının dayattığı bir seçim olduğunu belirtti.
Daha sonra Eğitim-Sen Örgütlenme Sekreteri Mustafa Ecevit söz alarak anadil ve anadilde eğitim üzerine görüşlerini açıkladı. Türkiye’de anadiller üzerinde her zaman bir baskı olduğunu belirten Ecevit, anadilin seçmeli ders olmasının saçma olduğunu, anadilin doğrudan eğitim dili olması gerektiğini, insanların ancak kendi anadillerinin dışındaki bir dili seçmeli ders olarak okuyabileceklerini söyledi.
Ecevit’in ardından Kaffed Başkan Yardımcısı Hasan Seymen söz aldı. Kaffed’in Kurultay’a katılmayış sebeplerini açıklayan Seymen, ADDER’den gelen Kurultay davetini Samsun Genel Kurulu’nda görüştüklerini söyledi. Bu görüşme sonucu genel kurullarında böyle bir görev için yetkilendirilmiş kimse olmaması sebebi ile delege bazında Kurultaya katılmalarının mümkün olmayacağı yönünde bir görüşün hakim olduğunu söyledi.
Daha sonra Ürdün’den Muhammed Huvaj, Nalçik’ten İbrahim Abaza, Almanya’dan Faik Toğru, Kaf-Dav’dan Muhittin Ünal, ÇHİ’nden Murat Özden, ÇY’den Yakup Temel, ADDER’den Ela Tarı, Fehmi Tümer, Adıgey’den Nejdet Hatam, DİÇEG’den Yalçın Karadaş, ÇHİ’den Kenan Kaplan, Hollanda’dan Fethi Recep, Kafkasevi’nden Nusret Baş, Samsun’dan R. Kemal Certel söz alarak görüşlerini beyan ettiler.
ADDER Başkanı Ali İhsan Tarı, Latin tabanlı Adıge Alfabesi çalışmalarının evveliyatını anlatarak, bu çalışmaları sürdürürken bütün aşamalarda herkesten yardım istediğini fakat çok değerli bulduğu bazı bireysel destekler dışında kurumlardan hiçbir ciddi karşılık alamadığını söyledi.
Adıge Dil Derneği delegelerinin yanı sıra, ADDER tarafından Adıge kurum ve kuruluşlarına verilen delege kontenjanından kurultaya katılan delegelerle gerçekleştirilen oylamada, Latin esaslı alfabe çalışmalarının ADDER tarafından devam ettirilmesi büyük çoğunlukla kabul edildi.
İkinci gün oturumunda Cevdet Yıldız, Yalçın Karadaş, Muhammed Huvaj, Yılmaz Dönmez, Saim Sezgin, Sefer Berzeg, Necdet Hatam, Nusret Baş söz alarak Tarı’nın yaptığı sunumla alakalı görüşlerini beyan etti.
Konu üzerinde ortak çalışma yürütmek üzere bir Dil Komisyonu oluşturulmasına karar verildi. Dil Komisyonu, yapılan öneriler doğrultusunda şekillendirilerek Ahmet Cevat Benk, İbrahim Abaza, Saim Sezgin, Faik Toğru, Nuri Ersoy, Cevdet Yıldız, Nejdet Hatam, Faruk Aslandok, Yalçın Karadaş, Emine Aslandok Sezgin, Nusret Baş, Fehmi Tümer, Metin Bozkurt, Saim Kaplan ve Muhammed Huvaj’dan oluşturuldu.
İki gün süren program, Ahmet Cevat Benk’in Sonuç Bildirgesi’ni okumasıyla sona erdi.
