ЕгъэджакIуэ щIалэ

0
16

Haradura Alla, Adigece ve Edebiyat Öğretmeni Ahmed Rustam’ın çalışmalarını ve öğrencilerine edebiyatı nasıl sevdirdiğini anlatıyor

КъытщIэхъуэ щIэблэр тэмэму гъэсэнымрэ егъэджэнымрэ зи щIэныгъэрэ къарурэ езыхьэлIэу зи IэнатIэр езыхьэкIхэм ящыщщ Псыншокъуэ къуажэм дэт курыт школым адыгэбзэмрэ литературэмрэ щезыгъэдж, абы и унафэщIым егъэджэныгъэ-гъэсэныгъэ лэжьыгъэмкIэ и къуэдзэ Ахъмэт Рустам.
Егъэджэныгъэм и IэмалыщIэхэм сыт щыгъуи лъыхъуэу, ахэр лэжьыгъэм къыщигъэсэбэпу фIыуэ илъагъу и IэщIагъэм куэд щIакъым ар зэрырилажьэрэ. Ауэ а зэман кIэщIым къриубыдэу абы хулъэкIащ и лэжьэгъухэм я мызакъуэу, и еджакIуэхэми я гум дыхьэн, ехъулIэныгъэфIхэр зыIэригъэхьэн.
Къэсейхьэблэ дэт курыт школыр 2006 гъэм къиуха нэужь, Рустам щIэтIысхьащ КъБКъУ-м и Педагогикэ колледжым географиемкIэ иIэ къудамэм. А унэтIыныгъэр къыхиха щхьэкIэ, абы къыдэкIуэу щIалэщIэм идж предметхэм яхэтт зыпищI щымыIэ адыгэбзэр. Унэ лэжьыгъэхэр нэсу зыгъэзащIэ, узыщIэупщIэжын щымыIэу жэуап сыт щыгъуи зыт щIалэщIэр абы щыгъуэм адыгэбзэмкIэ и егъэджакIуэм тригъэгушхуэри и анэдэлъхубзэмрэ литературэмрэ нэхъ куууэ иджыну КъБКъУ-м ФилологиемкIэ и институтым адыгэбзэмрэ литературэмкIэ иIэ къудамэм и заочнэ отделенэм щIэтIысхьауэ щытащ. Абы иужькIэ а къудамэ дыдэм Урысей Федерацэм ис лъэпкъхэм я литературэмкIэ магистратурэри къыщиухыжащ.
Колледжыр къиуха нэужь, заочнэу зэреджэм хуэдэурэ щIалэщIэм лэжьэн щыщIидзащ Псыншокъуэ къуажэм и курыт еджапIэм. ЯпэщIыкIэ географиемкIэ иригъаджащ, илъэс зыбжанэкIэ лэжьа нэужь абы къратащ адыгэбзэмрэ литературэмкIэ сыхьэт бжыгъэхэр. Уи псэм пэгъунэгъу лэжьыгъэ ущыпэрытым деж зэманри къомэщIэкIыу къыпщохъу. Апхуэдэу, дэтхэнэ дерсми щIэщыгъуагъ хэлъхьэным гурэ псэкIэ хущIэкъуу, зыри зыкIэлъэщIэмыхьэ зэманыр хуримыкъуу лажьэ егъэджакIуэщ ар. Абы бгъэдэлъ Iэзагъыр хуэунэтIащ щIэблэм я анэдэлъхубзэр, лъэпкъ литературэр, хабзэр, щэнхабзэр фIыуэ ялъагъуу, пщIэ хуащIу хэкупсэу къэгъэхъуным. ЕгъэджакIуэм и дежкIэ мыхьэнэшхуэ иIэщ сабийм и гупсысэр къызэриIуэтэфым, абы зэрызиужьым. Дэтхэнэ урокми нэгъэсауэ зэрызыхуигъэхьэзырыным, и гъэсэнхэр и предметым нэхъыбэу зэрыдригъэхьэхыным яужь итщ ар. Апхуэдэ псэ хьэлэл лэжьыгъэр псыхэкIуадэ зэрымыхъум и щыхьэтщ Рустам иригъаджэхэр щIэныгъэ куу къагъэлъагъуэу, текIуэныгъэр къыщахьу зэпеуэ зэмылIэужьыгъуэхэм жыджэру зэрыхэтыр.
Дызэрыт зэманым, зэрытщIэщи, щIалэгъуалэм къалъыхъуэр къару куэд зытемыкIуадэ, улахуэ хъарзынэ къызыпэкIуэ лэжьыгъэ тыншщ. Ауэ мы егъэджакIуэ щIалэм и Iуэху еплъыкIэр тIэкIу нэгъуэщIщ. А IэщIагъэр къыхихын хуей щIэхъуам теухуауэ жиIэхэм уедаIуэмэ, нэхъыщхьэр мылъкур армырауэ, атIэ гъэсэныгъэ екIу ббгъэдэлъу, укъызыхэкIа лъэпкъым ухуэфащэу, абы и блэкIар пщIэуэ, и къэкIуэнур дахэ зэрыхъуным ущIэбэну, уи щIэныгъэмкIэ нэгъуэщI-хэм уадэгуэшэфу, сэбэп уахуэхъуу, щIэблэщIэр фIым хуэбущийуэ, гъуэгу пэжым тебгъэувэмэ ар псом ящхьэу жеIэ абы.
Рустам и псалъэхэм къызэрыхэщымкIэ абы щапхъэ зытрихын, зыпэрыт IэнатIэм щIехъуэпсэн егъэджакIуэ, щIэныгъэлI куэдым нэIуасэ яхуэхъуащ дэтхэнэми щIыдэплъеинрэ щIэныгъэ и лъэныкъуэкIэ къапкърихынрэ я куэду. Абы зэрыжиIэмкIэ, ар щIэхъуэпсырт и ущиякIуэхэм хуэдэу, и бзэр, къызыхэкIа лъэпкъым и блэкIар, къэкIуэнур, абы и литературэр фIыуэ ищIэну, абыхэм ещхьу щэныфIэу, Iэдэбу, зыIыгъыкIэ екIу иIэу, хабзэ хэлъу еджакIуэхэм щIэныгъэ яригъэгъуэтыну, игъэсэну.
Нобэ Ахъмэтым и хъуэпсапIэхэм ящыщ зыр къехъулIауэ жыпIэ хъунущ. Зыщылажьэ школым фIэлIыкI щиIэу, нэхъыжьхэми нэхъыщIэхэми чэнджэщэгъу, щIэгъэкъуэн яхуэхъуу зэрыщытым, адыгэбзэмрэ литературэмрэ, зэрыригъэджым къищынэмыщIауэ, и пщэ къыдэхуэ къалэнхэр нэсу зэрызэфIихым папщIэ абы мы гъэ еджэгъуэм и пэм ирихьэлIэу къыхуагъэфэщащ школ унафэщIым егъэджэныгъэ-гъэсэныгъэ лэжьыгъэмкIэ и къуэдзэ IэнатIэр.
ИкIи абы лъандэрэ Рустам еджапIэ гъащIэм хабзэщIэу къыхилъхьащ тхьэмахуэм зэ «линейкэ» щIыныр. Хухахыр зэман мащIэ дыдэми, а дакъикъэ зыбжанэм къриубыдэу еджакIуэхэр Iэмал имыIэу щагъэгъуазэ къэблагъэ махуэшхуэхэм, ахэр зыхуэдэм, ди зэманым Iэпэдэгъэлэл хъуа адыгэ хабзэм щыщ Iыхьэхэм, цIыхухэм яIэ хъуа зэхущытыкIэм, дунейм къыщыхъухэм, нэгъуэщI куэдми.
Ахъмэтым и нэIэм щIэту къызэрагъэпэщ икIи ирагъэкIуэкI зэIу-щIэхэр, пшыхь зэмылIэужьыгъуэхэр. ЕгъэджакIуэ щIалэм къызэригъэпэщ классщIыб лэжьыгъэхэр хуабжьу сэбэпщ щIэблэр къызыхэкIа лъэпкъым хуэфащэу къэгъэ- хъунымкIэ, гъащIэм къыщыхъу Iуэхугъуэхэр зэпкърахыфу есэнымкIэ. Абы зэи блигъэкIыркъым къэралым, республикэм щагъэлъапIэ махуэшхуэхэм ятеухуа дерс щхьэхуэхэр имыту, ди лъэпкъым, адыгагъэм ехьэлIа зэхыхьэхэр щIэх-щIэхыурэ ирегъэкIуэкI. Апхуэдэ дыдэу абы мазэ къэс, зэрылажьэ программэм хэмытми, ди адыгэ тхакIуэ, усакIуэхэм я гъащIэм, творчествэм теухуа зэхыхьэхэр, зэпеуэхэр къызэрегъэпэщ, сабийхэри яфIэгъэщIэгъуэну, дихьэхыу Iуэхум зэрыхэтым шэч хэлъкъым.
Дызэрыт зэманым щIалэгъуалэм зызэпыIуадз егъэджакIуэ IэщIагъэм гулъытэ хуащIынымкIэ щапхъэ нэсу къыдолъытэ мы тхыгъэр зытеухуа егъэджакIуэ щIалэр.
Мурад куэд зиIэ, зи зэфIэкIыр щIэблэм щIэныгъэрэ гъэсэныгъэрэ етыным тезыухуа Рустам дохъуэхъу зыпэрыт IэнатIэм адэкIи и къарур пэлъэщу узыншэу лэжьэну.

Хьэрэдурэ Аллэ

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here