Türkiye Diasporası Osetçe Atasözlerinden Seçmeler

0
6

Ailevi İlişkiler Üzerine
Tsæræn bættæ wæd, xæræn bættæ biræ. Yaşayacak günler olsun, yiyecek günler çok. KK.
Kunæ tærsay – Kunæ lizay – Kunæ ‘mbæxsay dæxitsæy! Wæd ænbælı dær kærtsæn dær y’emp’ujæn yæxitsæy!.. Korkmasan – Kaçmasan – Saklanmasan kendinden! O zaman gerekir, kürkünün yaması da kendinden!.. İİ.
Fælmæn wærık şædæ madı badatta, g’æbær wærık yæ madı dær næ bædætta! Iyi huylu kuzu yüz anadan emermiş, kötü huyluysa anasını bile ememezmiş. EG.
Ævæd dær kæwı, fıdvæd dær kæwı. Evladı olmayan da ağlıyor, kötü evlat sahibi de. MÖ.
Zærondæn yæ fınz aşærfut æmæ yæ jondæy bafærsut. İhtiyarın (akan) burnunu sil ama akıldan danış. EG.
Kæy næ warjay wımæn yæ tsæwın tsæp tsæp, yæ xærın tz’æp tz’æp. Sevmediğin kişinin ağzı şap şap, yürüyüşü rap rap (her yaptığı gözüne batar). MÖ.
Kæy næ warjay, wımæn yæ mitæ dær ænæad ‘ştı. Sevmediğin kişinin yaptıkları da tatsız gelir. LKu.
Yæ xiştæræn kad çi næ kæna wıy yæxædæg dær kad næ fenzæn. Büyüğüne saygı göstermeyen kendi de saygı görmez. LK.
Bæja, næ bæja: næxi Bæja. Hacet, na-hacet: bizim Hacet. (Beja: uygun / lüzumlu demek. Sondaki Beja özel isim.) MA.
Bæræg bæræg læcı çıjg, ægær bæræg kudzı çıjg. Sabırlı olan Adam kızı olur aşırı sabreden köpek kızı. (Fazla sessiz kalıp her şeye tahammül eden kadın övüleceğine hakarete uğrar.) DE.
Xoyı jærdæ æfşmærmæ, æfşmærı jærdæ avd hoxmæ (qædmæ). Kız kardeşin kalbi erkek kardeşte, erkek kardeşin kalbi yedi dağda (ormanda). DE.
Ettiye şiaxş, midegæy çındz. Dışarıda damat içeride gelin. KK. Bir aileye cenaze haberi getiren atlı kapıda durunca Efşin diyor ki “Evin dışından ise ölen damat olsun, evin içinde ise gelinim olsun.” (Kimse oğluna kızına kıyamıyor.)
Kærtsæy xædon xæştæg dær. Gömlek kürkten yakındır. KK.
Hæfşæn yæ læppın huırı tın. Kurbağaya yavrusu güneş ışını. NG.
Atsı mæng dunæyıl xorj uşæn xuıjdær xorj næy. Bu yalan dünyada “iyi bir kadın”dan iyisi yoktur. AA.
Læg æmæ uş kæræzi kuı ‘mbaroy, wæd şæ tsard æntson u. Kadın ve erkek birbirini anlarsa hayatları kolaydır. AA.
Læg æmæ uş færæti qædæy barş dıştı. Kadın ile erkek baltanın sapıyla ölçülür. (Bir zaman sonra birbirlerine çok uyum sağlarlar.) EG.
Şizæræn dæm yæ qæbışı tsæqutæ nikkotdoy, wıydam aftæ zæğı: mæ tz’iw basığdi. Yetimin kucağına (yesin diye) kavurga koymuşlar kuşum yandı demiş. (Yetimi memnun edemezsin anlamında.) EG.
Nanayı bınæy çi næ ıswatsı wıy nana næ zæğı. Altında viyaklamadığına ana demezsin. (Doğurmadığın sana öz evlat (gibi) olmaz.) EG.
Ayk karkæn jond amonı. Yumurta tavuğa akıl verir. HA.
Mæşıg yæ duræy ızğælı. Kule kendi ağırlığından çöker. AA.
Dæ şwælledtæ ıjnagı xuıjæn ‘şxæs æmæ zı lımænı ad fænay. Çocuklarını düşmanın gibi (davranarak) yetiştir ki (büyüdüklerinde) dost tadı alasın. Xoşitı Aliyı çıjg Gugu.

Sosyal İlişkiler Üzerine
Arşimæ kærdon næ tsæğdın. Ayı ile armut (ağacı) silkelenmez. (Kendinden güçlü biriyle işe girersen sana bir şey kalmaz.) EG.
Alçıdær kæy wærdonı badı wıy jaræg kænı. Herkes de kimin arabasına binmişse onun şarkısını söyler. EG.
Işgæyı qux tsınz itsæn. Elindeki dikeni başkası çıkarır. (El ele muhtaçtır.) EG.
Ærrayı kærzın jontcını gubını. Akılsızın ekmeği akıllının midesine (gider). EG.
Ærrayı kærzın rajdær xærınts. Önce akılsızın ekmeğini yerler. EG.
Ænafon wajæg yæxi zıppæy xærı. Vakitsiz misafir kendi cebinden yer. DE.
Iştong biræğ, kærtmæ læburı. Aç kurt bahçeye saldırır. DE.
Ærra baræg, don ışgaræg. Deli atlı suya ilk atlar. DE.
Donlaşt xuılızæy næ tærşı. Suya düşüp sırılsıklam olan (sudan) korkmaz. EG.
Bættæn yu tagæy næ fag kotta, dıwwæ tagæy ışkottoy. İp bir kat iken yetişmiyordu, iki kat yaptılar. DE.
Rajmæ tsæway dæ şær, fæştæmæ tsæway dæ ş.z xoyınts. Öne gitsen kafana vuruyorlar, arkaya gitsen popona vuruyorlar. DE.
Rajmæ tsæwın don mælatsı, fæstæmæ tsæwın şom mæ næwazı. Öne gitsem su bırakmıyor geriye gitmeye para bırakmıyor. (Deli akan bir suyu geçmek için iddialaşan kişinin sözü.) EG.
Karkæn fıdæbon, xæzarı xitsawæn tsæşgom. (æfşinæn nom) Tavuğa eziyet, ev sahibine meziyet! (evin hanımına isim) EG, DE.
Xæræg kuşı, bæx ta yæ xærı. Eşşek çalışır, at yer. DE.
Mıd kæmi, wım arş dær wızæn. Bal olan yerde ayıda olur. LK.
Yunnæg bınz çırğættı bayzag kænın næ bafırajzæn. Bir tek arı kovanı dolduramaz. LKı.
Dæ hamayı qux darğ, ærimayı qux ta tsıbır wa. Al diyen elin uzun, ver diyen elin kısa olsun. (yani birinden bir şey isteme ama ver / sadece en yakınlarından yardım iste ama tanıdığın herkese yardım et!) MÖz.
Mæguırzinad jıngæy xædonu, alçi kænın næ bafırajzæn, Fakirlik ateşten gömlektir, herkes giyemez. DE.
Mæguıræn yæ ræbıynagæy, kæjdıgæn yæ fæş duwayrag hujdær. Fakirin baş köşesindekindense, zenginin kapı ardındaki yeğdir. DE. (Fakirin evinde saygın bir misafir bile zenginin evindeki sıradan misafirden daha kötü koşullarda ağırlanır / yoksul evin beyi olacağına zengin evin en alttaki üyesi ol.)
Jærdæ kuı ne wuını wæd dær tsæts dær næ wuını. Kalbini kaparsan gözün de görmez! EG.
Iştong kark yæ fını yew wunı. Aç tavuk rüyasında çavdar görür. DE.
Mæguırı jærdæ fıntæy qаl u. Yoksul (ancak) rüyasında mutlu olur. NG.
Mæguır dam mæt næwıdi æmæ yæ şuzın fæşæfta. Fakirin derdi yokmuş da (tek) iğnesini kaybetmiş. HD.
Wallon dæm kalimimæ yæxi barşta, æmæ dam yæ dængtæ asguıdıştı. Solucan ben de yılan kadarım deyip esnetmiş vücudunu, bağırsakları kopmuş. EG.
Næmıg padzaxıy kuıwa æxşın ænson wızæn. Mermi devletten olursa atması kolay olur. DE.
Fıd ışgudæy fıd æmp’ışt hujdæru. Kötü yırtıktansa kötü yama iyidir. DE.
Æwjær naşæn yæ ap biræ wæyı. Kötü kabağın çekirdeği çok olur. Sayılarının çokluğuyla övünen kimselere denir. DE.

Kaynak kişiler: Elmas Güneş, Demet Eren, Mutlu Öğün, Lüda Kuleeva, Mehmet Alankuş, Ali İhsan Aydoğan, Kemal Kılıç, Cemil Polat, Levent Kılıç, Azmi Alpay, Katya Hadaæva, Nilgün Güngör, Emine Yetişik Özkan, Şermin Kuş, Melek Özkan, Hayriye Duran, İlhami İlhanoğulları, Yavuz Aydoğan, Hayri Ata.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here