Türkiye Diasporası Osetçe Atasözlerinden Seçmeler

0
12

Yalan ve Kötülük Üzerine:
-Gædıyı qax tsıbır u: Kedinin ayağı kısadır.
Gædı hem kedi hem de yalan demek. Kelime oyunu yapılıyor ve “yalancının mumu yatsıya kadar yanar” anlamında kullanılıyor. UG.
-Durın jaxta mæ bın şığjærin u, goppa jaxta æme æj kæmdæn:
Güveç demiş altım altın, kepçe demiş ya ben neredeyim. DE.
-Ævjær nıxaş toppı næmıgæy darddær xayı:
Kötü söz top mermisinden de uzağa gider. AA.
-Fıdkoy xæzar xalæg, dam-dum mæşıg xayı:
Dedikodu ev (kule) yıkar. AA.
-Jærond maşt færox væyyı, fælæ ’vjær nıhaş jærdæyæ nærox kænı:
Her acı geçer ancak kötü söz unutulmaz. AA.
-Fıdbon æmæ mæştıgær læg biræ næ hæşşınts:
Günün kötülüğü ile adamın siniri çok uzun sürmez. EG.
-Gædımæ min fændag, Raştmæ yu fændag:
Yalanın bin yolu, doğrunun bir yolu vardır. LK.
-Xorj xærinag akalını bæştı, æwjærı gubın aşkhuınæd:
İyi yemek kalacağına, kötünün karnı yırtılsın (kötü yemekten çatlasın). MÖ.

Kader vb. konular:
-Fıdbılıjı dur xærdwælæ dær tulı:
Beladan (musibetten) taş yokuş yukarı yuvarlanır. MA.
-Ænamondmæ tewayı rağmædær biræğ læburı:
Şanssız kişiye deve sırtında bile kurt saldırır. DE.
-Fışæy wærık, şæğæy şænık jayı:
Koyundan kuzu keçiden oğlan doğar. KK.
-Kalımæn yæ læppın dær kalım u:
Yılanın yavrusu da yılandır. DE.
-Şæræy xærgæ, bınæy axædgæ:
Üzerinden aldıkça dipten çoğalan. CP.
-Xærınæy ænkhælmæ kæşın xujdær:
Ummak, yemekten iyidir. KK.
-Alkæmæn dær y’amond kond u, alçıdær yæxi amondæy tsærı:
Herkes kendi kaderini yaşar. AA.
-Kalım bit’ınayı lığdi, bit’ına yæ hunkı bılı ırjadi:
Yılan naneden kaçıyormuş, nane deliğinin (yuvasının) dibinde bitmiş. DE.
-Ænæfæştag ærtsæwgæ fıtstsacı xorjæ (arğ) næy:
Sonu belli olmadan bir şey belli olmaz / değerlendirme yapılamaz. EG.
-Færæt yæ rajag tsæfæy bæræg u:
Balta ilk vuruştan belli olur. EG.
-Gaylag rodæy bæræg u:
İyi öküz buzağıyken belli olur. UG.
-Qumıx kardæy færæt hujdær, ıwjær tsardı mælæt hujdær:
Kör bıçaktan balta iyidir, kötü yaşamaktan ölmek iyidir. DE.
-Fırændam yæ dımæg warğ næw:
Koça kuyruğu yük olmaz. EG.

Karakterler üzerine:
-Wærdon aşætta şug, gal amæla fıd:
Öküz arabası kırılsa odun, öküz ölürse et. (Gamsız insanlar için söylenir). DE.
-Æwjæræn æfşænttæ biræ wæyı:
Kötüye (Tembele) bahane çok olur. DE.
-Næ jonınæn yæ qux næ rişi:
Bilmiyorumun eli ağrımaz. DE.
-Æwjæræn yæ ıwjag yæ wælday:
Kötünün dili fazlalığı. (Bir işe yaramaz olup söz sahibi olmaya çalışanlar için söylenir). DE.
-Furddam şuadonmæ dongur atsıd:
Okyanus çeșmeye su istemeye gitmiş. MÖ.
-Tsærgæş yæ bajırtæy bæræg u:
Kartal kanatlarından bellidir. LKu.
-Kuız kælmæy næ amælzæn:
Köpek kurtlanmakla ölmez. (Kötüye bir şey olmaz anlamında). DE.
-Xæræcı tsin dændagæy:
Eşeğin mutluluğu dişindedir. (Sevgisini dişleyerek gösterir). CP.
-Xorj qug khærtayı zag æxşır ratdta, ştæy yæ yæ khaxæy akhuırdta:
İyi inek bir kova dolusu süt verdi, sonra tepti devirdi. (Baştan iyi başlayıp sonunu getiremeyenler ya da iyilik yapıp sonra kötülük yapanlar için kullanılır). EG.
-Bon-ijærmæ fæxşæşta ‘mæ şıl ijæri ts’æmælttæ bakaldta:
Akşama kadar buğdayı eledi eledi sonra hepsini geri karıştırdı. EG.
-Biræğæn jağxtoy fıştæ ma xær, “fælævut ma şæğ fæsæw u” jağxta:
Kurda demişler koyunları yeme, “durun keçi kaçıyor” demiş. DE.
-Ængurştan ts’ıx, gollag gubın:
Yüksük ağız, çuval karın. DE.
-Adæm fædişmæ kuız ta khæbitsmæ:
Millet yardıma, köpek kilere. EYÖ.
-Kuız yæ xitsawı awænı ku tsæwı yæ kæzili awæn ænkælu:
Köpek sahibinin gölgesinde giderken, kuyruğunun gölgesi sanırmış. DE.
-Kuız wardonı bın bahussidi, æmæ zæğı; mæ awwon tsı dıncır u:
Köpek arabanın altına yatmış, gölgeye bakıp demiş ne büyük gölgem var. EG.
-Wærtstsı mardmæ æxşargard:
Bıldırcının ölüsüne kılıç (çekilmez). MÖ.
-Wajægı midæmæ næ waxtoy, mædam “mæ yæxş kæm ırsawınzon” jaxta:
Misafiri içeri bırakmıyorlarmış, “kamçımı nereye asayım” demiş. DE.
-Mælzıg dæm yæ xunkı næ tsıdi, yæ fæştı kædşæltæ laşta:
Karınca deliğine (yuvasına) sığmıyormuş, peşinden çalı çırpısını götürüyormuş. DE.
-Mışt yæxitsæn bınat n’artta, yæ gæzilıldam naş babaşta:
Fare deliğine sığmamış bir de kuyruğuna kabak bağlamış. EG.
-Galaw batsıdi æmæ qugaw ratsıdi:
Öküz gibi girdi, inek gibi çıktı. LKu.
-Waşag gædı mışt næ axşı:
Miyavlayan kedi fare yakalamaz. DE.
-Tsalınmæ yæ yu khаx işda, wædmæ yın yæ innæ khаx kuıdz bahærzæn:
Sen bir ayağını kaldırıncaya kadar, diğer ayağını köpek yer. LKu.
-Qug jayı, gal kærjı:
İnek doğuruyor, öküz inliyor. DE.
-Xærægæn yæ şær fıngmæ xaştoy, jæxxmæ tıldi:
Eşeğin kafasını sofraya götürüyorlarmış, yere yuvarlanıyormuş. DE.
-Kuız yæ kuızı tsæp tsæp akænzen:
Köpek köpekliğini yapar. MA.
-Xalon alkæwıl kutda, yæxiwıl kæwg næ wıdi:
Karga herkese ağlıyordu, kendisine ağlayan yoktu. DE.
-Xalonændam zaxtoy dæ læx xosu, mædam atsıdi avd dæncızı æxtsænı fælıtta:
Kargaya b.kun ilaçtır demişler gidip yedi denizin ortasına s..mış. CP.
-Ters bir kroşe: Æmbişændtæy bæxfældişæcı zırdtæ xuıjdær ıştı:
Sahibinin mezarına gömülecek at için verilen söylev atasözlerinden iyidir. UG.

Diguronca Atasözleri ve Deyimler:
-Ğogi kax væşi na farresun kandzay:
İneğin ayağı danayı incitmez. AIA.
-Madi revtæ tsart dætdak:
Annenin görüşleri yaşam kaynağıdır. AIA.
-Кæcær kægalay næ fal fedar favvıy:
Kapı çivi ile değil oğul ile sağlam olur. AIA.
-Lağuzan a fedis a xetsay favvuy:
Kötünün kötü örneği kendisinden olur. AIA.
-Æxsavay bona farnagundaray:
Gündüz geceden daha hayırlıdır. AIA.
-Xor adanan ana avustay:
Güneş herkese cömerttir. AIA.
-Donilast xuliyay na tarsuy:
Suyla gelen ıslanmaktan korkmaz. AIA.
-Xelagæn a bilta çiy fandi falman ku va vatdar a dandagi mark yes:
Yılanın dudakları ne kadar yumuşak olursa olsun dişinde zehir vardır. AIA.
-Şedzar nemkate ivazagay:
Yetim hepimizin misafiridir. AIA.
-Tarsagæ lagi kuytæ idartma arasmotuntsa:
Korkak adamın köpekler uzaktan kokusunu alır. AIA.
-Arani fedar zardi fedar:
Sınırları sağlam olanın canı sağ kalır. AIA.
-Yeşi ğorz anbalay nayyeşi lağuz anbal ğozdardaray:
Varlığın iyi arkadaşından yokluğun kötü arkadaşı iyidir. YA.
-Kizgi ğorz madama biccevi ğorzba fidama anğasay:
Kızın iyisi anaya, oğulun iyisi babaya çeker. YA.
-Buduri kuybal batdan na favvuy:
Çoban köpeği bağlanmaz. YA.

Kaynak kişiler:
Elmas Güneş, Demet Eren, Mutlu Öğün, Lüda Kuleeva, Mehmet Alankuş, Ali İhsan Aydoğan, Kemal Kılıç, Cemil Polat, Levent Kılıç, Azmi Alpay, Nilgün Güngör, Emine Yetişik Özkan, Katya Hadaæva, Şermin Kuş, Melek Özkan, Hayriye Duran, İlhami İlhanoğulları, Yavuz Aydoğan, Hayri Ata, Ufuk Güneş.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here