Сыт зищIысыр лъагъуныгъэр?

0
10

Каbardey-Balkar Cumhuriyeti Wurıkhu Köyü 2. Ortaokulu öğrencilerinden Masce Arina, yazısında özlemi gerçek sevginin içinde arıyor

Лъагъуныгъэ… Гупсысэ куэдым хэшыпсыхьыж мыхьэнэшхуэ зыкIуэцIылъ псалъэщ. КъыпхузэщIэкъуэну пIэрэ абы къызэщIиубыдэфынкIэ хъуну псор?
Сэ куэд къэзгъэщIакъым. А къэзгъэщIа мащIэм си унагъуэкIэ, си еджапIэкIэ згъуэта зыхэщIэныгъэхэр тегъэщIапIэ сщIырэ, лъагъуныгъэр зищIысым сегупсысмэ, ар гъэнщIа мэхъу гуапагъэкIэ, хуабагъэкIэ, зэхэщIыкIкIэ. Ауэ сэ си гъащIэм хэт къудеймкIэ къэстхъыхьыну сыхуейкъым лъагъуныгъэм и ныбзхэр. Апхуэдэу щыщыткIэ, зызоплъыхь, къэсщIэну: ярэби, сыт хуэдэ сурэтым ит ар, сыт къыхилъхьэрэ мы гъащIэм, сыт хуэдэ щытыкIэм иригъэувэрэ абы цIыхур?
Дауи, мамырыгъэ, дахагъэ, насып къэзыхьщ лъагъуныгъэр. Ар щыщыIэм деж. ЩыщымыIэм-щэ? Мис аращ сэ нэхъ сызыгъэпIейтейри, сызыгъэнэщхъейри. Сахоплъэ си гъунэгъухэм, си къуажэгъухэм. СыщIодэIу нэгъуэщI къуажэ къыщыхъуауэ къэIу хъыбархэм, соджэ газетхэм, тхылъхэм. Зэхэсхымрэ слъагъумрэ сызыхуашэ гупсысэр гууузщ – мы гъащIэм щымащIэщ лъагъуныгъэр. Абы сезыгъэгупсысыр куэд мэхъу. Псом япэрауэ, зэщыхьэрэ зэдауэрэщ си хъуреягъыр. Псоми фейдэ гуэр къалъыхъуэ. ЗэгъунэгъуитIым щIы кIапэ зэпаубыд, зэкъуэшитIым – адэм и щIэиныр. Зэанэ-зэкъуэм яку илъ лъагъуныгъэр къуэмрэ нысэмрэ зэхуаIэм ефэгъуэкIауэ анэм къелъытэ. Хьэпшып е ерыскъыхэкI зыщэм зрищэр къигъэпцIэну хущIокъу, къэзыщэхуми ар «ауэ хуэдэу» зыIэригъыхьэныр фIэтэмэмщ. Дэлъхум къурIэнкIэ тхьэ еIуэ и шыпхъур фIыуэ илъагъуу, хуей хъумэ, и псэр абы щхьэкIэ итыну, езыр а шыпхъум деж лъагъунлъагъу зэрыдэмыхьэрэ илъэс зыбжанэ мэхъу. Сэ соцIыху щIалэ къулей, и унагъуэр хыфIидзауэ куэдкIэ езым нэхърэ нэхъыщIэ хъыджэбз дэпсэууэ. И быныр имыпIыж щхьэкIэ, хыфIадза сабийхэр щапIыжым мылъкукIэ доIэпыкъу. Къэзылъхуа анэм бампIэ езыт къуэр хьэжыщI макIуэри гуэныхьхэм зыкъыхигъэкъэбзыкIауэ къокIуэж. Ар а гъуэгу кIыхьым тетыху анэ тхьэмыщкIэм и гур гузавэм иIыгъщ, узыншэу къысхуэкIуэжащэрэт, жиIэу.
Гу лъумытэнкIэ Iэмал имыIэу зы Iуэхугъуэ куэдрэ къыщохъу гъащIэм: фIыуэ зэрылъагъуитIыр зэрошэри, зэрызэдэпсэуа щымыIэу зэбгъэдокIыж. Дэни кърахрэ апхуэдэ лъагъуныгъэ ныкъуэщI? Зым жиIам къикIыр адрейм нэгъуэщIу къыгурыIуэмэ, зым адрейм къыпикIухьыну хуэмеймэ, щысхь я зэхуаку дэмылъмэ, дауэ а тIум къызэращIар фIыуэ зэрылъагъуу? Сэ къызэрысщыхъумкIэ, и пэм щыщIэдзауэ къызэрыгъэпцIэжу арат. ПцIым жыжьэ уихьыфынукъыми, зэроужэгъури, зэкIэщIокIыж. Нэхъыбэм зэзышалIэри тIум язым я адэ-анэм бгъэдэлъ къулеягъымрэ зэрахьэ къулыкъушхуэмрэщ.
Сэ гу лъызотэ лъагъуныгъэмрэ мылъкумрэ куэдыкIейрэ зэрызэпэувым. Япэуи а гупсысэм сыхуэзышар ЩоджэнцIыкIу Алий и поэмэ «Мадинэрщ». Лъагъуныгъэ къабзэм зэхэзыщIа Мадинэ дахэрэ Зауррэ унагъуэ зэдаухуамэ, абыхэм бын насыпыфIэ япIынут, я гурыщIэ къабзэм езыхэри дэщIэращIэу, гъащIэр щIэщыгъуэ къащищIу псэунут. Зи щIэлэгъуэхэм я лъагъуныгъэм нэхърэ нэхъ къару иIэу къыщIэкIащ мылъкум. Мадинэ дахэ лIыжь къулейм иратри и гъащIэр кIэщI ящIащ и Iыхьлы гъунэгъухэм. Мылъкур нэхъ лъэщу къыщIэкIами, абы и къарур зыхурикъуар фIыуэ зэрылъагъуитIыр зэкIэрычынырщ. Ар къэхъуа нэужьым, адэкIэ къекIуэкIар псори мылъагъуныгъэрэ насыпыншагъэрэщ. Хьэлэмэтыр аракъэ, Мадинэ хуэмейуэ лIыжь къулейм иратащ, а зэманыр залымыгъэ щытепщэу щытауэ жыдоIэ. Нобэрей дунейм сэ солъагъу апхуэдэ къулейр (лIыжьми, нэхъ щIалэми хъунущ) езы хъыджэбзхэм къалъыхъуэрэ зэрыдэкIуэн Iэмали халъхьэжу зэрыщытыр. Языныкъуэхэри зэдопсэу, нэхъыбэр зэкIэщIожыж.
ГъащIэр щыдахэр, щыIэфIыр лъагъуныгъэр куэду щыхэлъым дежщ. Сэ сыщIохъуэпс цIыхуу щыIэр зэгурыIуэу, зыр зым щысхьу, дунейгъэдахэу псэуным. Апхуэдэ къыщыхъунур а дунейм тет дэ зэрылъагъукIэ зэдгъащIэмэщ. Ар зэдгъэщIэныр нэхъ тынш хъунущ лъагъумыхъуныгъэм къишэ насыпыншагъэр ди акъылым зригъэзахуэрэ апхуэдэ дыхуэмейуэ дызэкъуэувэмэ. ЦIыхухэр дызыщысхьыжын хуейщ, ди гум фIы илъын хуейщ. ИтIанэ а гур лъагъуныгъэм тIысыпIэ, псэупIэ ищIынущ, гъащIэм абы зыдиужьынущ.
Къэбэрдей-Балъкъэр республикэм хыхьэ
Урыху къуажэм дэт 2-нэ курыт еджапIэ

Лэжьыгъэр зытхар:
епщыкIузанэ классым щеджэ МаскIэ Аринэ
ЕгъэджакIуэр: Мэрзей Зое

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here