“Anayasal haklar geri alınmamalıdır”

0
8

Rusya Parlamentosunun cumhuriyetlerdeki halkların anadilleri ile ilgili almış olduğu karar hem Kafkasya’da hem de Türkiye’deki derneklerimiz ve federasyonumuz nezdinde tartışma konusu olmuştur. Bir hukukçu gözüyle değerlendirme yaptığımda anadilin hem psikolojik hem de sosyolojik açıdan halkların vazgeçilmez unsuru olduğunu söylemek isterim. Bu nedenle uluslararası hukuk sistemlerinde azınlık dilleri birçok anlaşma ve sözleşmeyle garanti altına alınmıştır. Uluslararası hukukun almış olduğu bu kararlar çerçevesinde olaylara psikolojik olarak baktığımız zaman şu durumla karşı karşıya kalıyoruz: Duygu ve düşüncesini kendi diliyle anlatamayan bir halk aidiyet ve kimlik duygusunu süreç içerisinde yitirecektir. Bu nedenle bir halkın varlığını sürdürebilmesinde anadilin çok önemli bir faktör olduğu ortadadır. Rusya Federasyonu’nun (RF) federal yapısında yer alan Çerkes cumhuriyetlerinin birçoğunda bulundum, konferanslar verdim. Bir örnek vermek isterim: Bir keresinde taksiye bindiğimde şoföre Adigece anlayıp anlamadığını sordum. “Adigece bilmesem burada nasıl taksi şoförlüğü yapabilirim?” dedi. Kabardey-Balkar’da dilimizin ve kültürümüzün zengince yaşatıldığını görmek beni çok mutlu etmişti.
RF anayasası incelendiğinde halkların dillerinin korunması konusunda verilen hakların garanti altına alındığı görülecektir. Bu anayasal haklara rağmen anadillerin seçmeli ders haline getirilmesi anlaşılır değildir. Azınlıkların kimliğini ve dilini, cumhuriyetlerin haklarını, hukuki varlıklarını ideal bir şekilde koruma altına aldığını deklare eden bu anayasaya rağmen bugün gelinen noktaya bir anlam veremiyorum. Bu yasanın hırpalanmaya çalışılmasını bir hukukçu olarak haksız ve yanlış buluyorum. Rusya Parlamentosu ve cumhuriyetlerdeki parlamento üyeleri bu tasarının yasalaşmadan iptal edilmesi konusunda karşılıklı pozitif bir çalışma yapmalıdır. En büyük temennim budur.

Av. Tuma Rahmi Tuna

Rusya Federasyonu Anayasası’ndan

Madde 3
1. Rusya Federasyonu’nda egemenliğin taşıyıcısı ve hakimiyetin tek kaynağı onun çok uluslu halkıdır.
2. Halk, kendi hakimiyetini doğrudan, ayrıca devlet hakimiyet organları ve yerel yönetim organları aracılığıyla gerçekleştirir.
3. Halk hakimiyetinin doğrudan yüksek ifadesi, referandum ve serbest seçimlerdir.
4. Rusya Federasyonu’nda hiç kimse hakimiyete el koyamaz. Hakimiyetin gasp edilmesi veya hakimiyet yetkisine el koyma federal kanunla cezalandırılır.

Madde 5
1. Rusya Federasyonu, Rusya Federasyonu’nun eşit haklara sahip unsurları olan cumhuriyetler, topraklar, vilayetler, federal şehirler, özerk vilayetler ve özerk alanlardan oluşur.
2. Cumhuriyet (devlet) kendi Anayasası ve mevzuatına sahiptir. Toprak, vilayet, federal şehir, özerk vilayet ve özerk alanlar kendi Tüzüklerine ve mevzuatına sahiptirler.
3. Rusya Federasyonu’nun federatif düzeni; devlet bütünlüğüne, devlet hakimiyetinin bütünlüğüne, Rusya Federasyonu devlet hakimiyet organları ve Rusya Federasyonu unsurlarının devlet hakimiyet organları arasında yönetim konularının ve yetkilerinin ayrılmasına, Rusya Federasyonunda halkların hak eşitliği ve kendi kaderini belirlenmesine dayanır.
4. Rusya Federasyonunun tüm unsurları, federal devlet hakimiyet organlarıyla olan karşılıklı ilişkilerinde ve kendi aralarında eşit haklara sahiptirler.

Madde 19
1. Herkes kanun ve mahkeme önünde eşittir.
2. Devlet; cinsiyet, ırk, milliyet, dil, köken, malvarlığı ve makam, ikamet yeri, dini tutum, görüş, toplumsal birliklere mensubiyet, ayrıca diğer durumlarına bakmaksızın insan ve vatandaş hak ve özgürlüklerinin eşitliğini güvence altına alır. Sosyal, ırki, milli, dil veya dini mensubiyet niteliğine göre, vatandaşların haklarının her hangi bir şekilde sınırlandırılması yasaktır.

Madde 26
1. Herkes kendi milli kökenini belirleme ve bildirme hakkına sahiptir. Hiç kimse kendi milli kökenini belirlemeye veya bildirmeye zorlanamaz.
2. Herkes anadilini kullanma, iletişim, eğitim, öğrenim ve yaratıcılık dilini serbestçe seçme hakkına sahiptir.

Madde 68
Rusya Federasyonu genelinde devlet dili Rusçadır.
Cumhuriyetler kendi devlet dillerini belirleyebilirler. Bu diller Cumhuriyetlerin devlet hakimiyeti organlarında, yerel yönetim organlarında, devlet kurumlarında Rusya Federasyonunun devlet dili ile bir arada kullanılır.
Rusya Federasyonu, tüm halklarına anadillerini muhafaza etmeleri, öğrenmeleri ve geliştirmeleri için ortamın oluşturulması hakkını güvence altına alır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here