Дывгъэхъумэ ди щIыуэпсыр

0
6

Hatokşokho Kazi Dil Derneği’nin düzenlediği ‘Anadilim-Adigecem’ kompozisyon yarışmasında dereceye giren öğrencilerin yazılarını okuyucularımızla buluşturmaya devam ediyoruz.
İlk ve orta eğitim öğrencilerinin Adigece düşünme ve düşündüklerini ifade etme yönündeki başarılarını okuyucularımız da takdir edecektir. 

11. sınıf öğrencisi Yecerıkue Azide, “Yaşam yerlerimizi koruyalım” başlıklı yazısında çevre kirliliğine dikkat çekiyor

ГъащIэр – фэзэхъуэкIщ… Абы дахагъи, дигу иримыхьыни, узыхуеи, узэмыжьи ущрохьэлIэ. Мы сурэтми къыщыгъэлъэгъуар абы и зы напIэзыпIэщ.
Нобэрей махуэм нэхъ дызытегузэвыхь, нэхъ дызыгъэшынэ Iуэхугъуэхэм ящыщщ – дыкъэзыухъуреихь ди щIыуэпсыр пхъэнкIийм зэрыщIигъэнар. Мы ди пащхьэ илъ теплъэгъуэм аращ къиIуатэр. Сурэтым и гупэм деж удз гъэгъа дахэ къыхэжауэ щыдолъагъу: абы и тхьэмпэ цIыкIухэр хужьщ, и кур гъуэжь хъурейщ, и къудамэр удзыфэщ. Ауэ и щIыбагъым къыдэлъ фIейр, пхъэнкIийр узытемытхыхьыфын Iуэхугъуэщ. Иужьырей зэманым тыкуэнхэм псыпсыр, полиэтиленыр куэду къагъэсэбэпу щIадзащ. Мы пхъэнкIий къызытекIутами аращ нэхъыбэу хэлъыр. НтIэ, ар абдежым къизыкIутахэм ящIэу пIэрэ, псыпсыр, птулъкIэр илъэс тIощI-щэщIкIэ щIым зэрыхэмыхьэр, икIи абы щIым и зэхэлъыкIэр зэрызэтрикъутэр? ДауикI, ящIэкъым, е ящIэну хуейкъым.
Мы удз гъэгъа дахэмрэ абы бгъэдэлъ пхъэнкIиймрэ сыткIэ зэпха жыпIэмэ, сэ сызэрегупсысыр мыпхуэдэущ: а къэкIыгъэ хьэлэмэтым сурэтыр тезыхам гугъэ гуэр, фIэщхъуныгъэ гуэр къытхилъхьэжу, къэкIуэным дригъэгупсысыну хуеяуэ къысщохъу.
Иджырей зэманым технологие и лъэныкъуэкIэ куэд къагупсысащ. Псалъэм папщIэ, завод щыIэхэщ абджыр, птулъкIэр зрагъэзэкIуэжрэ, етIуанэу къэбгъэсэбэп хъууэ ящIу. Апхуэдэ гукъыдэж, зэфIэкI зиIэхэм ящыщу ди къуажэгъу Нэгъуей Анзор апхуэдэ IуэхущIапIэ къызэригъэпэщауэ пластмассым йолэжь. Къуажэри, абы и фIыгъэкIэ, экологие и лъэныкъуэкIэ нэхъ къабзэ хъуащ, уеблэмэ, минитIрэ хы гъэм Бахъсэн псыхъуэм япэ увыпIэ къыщихьащ, къуажэхэм я нэхъ къабзэр къыщыхахым, саугъэти къыдатащ.
Ди пащхьэ илъ сурэтым сэхусэплъ щхъуакIэплъыкIэ куэд къыщыгъэсэбэпащ: плъыжь, гъуэжь, удзыфэ, кхъуэщыныфэ, фIыцIэ, щIыху, нэгъуэщIхэри. АбыхэмкIэ дэ наIуэу къыдгуроIуэ сурэтыр тезыхам игу илъ псори, а Iуэхум игъэпIейтейуэ, тегузэвыхьу зэрыщытри.
Пэж дыдэу, нобэ псалъэмакъ нэхъ зращIылIэхэм ящыщщ пхъэнкIийр дэнэкIи щикIутыныр. Ар къалэ уэрамхэми, къуажэхэми щыдолъагъу. Къабзагъэр – узыншагъэщ, жери ди анэшхуэм куэдрэ къыджиIэу щытащ. Пэжкъэ-тIэ, апхуэдиз фIейм, пхъэнкIийм хьэхэр, къуалэбзухэр хопэщэщыхьри, уз зэрыцIалэхэр кърахьэкI.
Сэ мы Iуэхум Iэмалу хэслъагъуэр зыщ: икIэщIыпIэкI цIыхухэр псори зэуIу дыхъуу, мы Iуэхугъуэм кIэ еттынырщ. Нобэ ар дэ дымыщIэмэ, ди щIэблэм я гъащIэр зэхэутауэ хъунуращ.
Мы сурэтым зэ IуплъэгъуэкIэ ди ныджэр сигу къигъэкIащ. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, апхуэдиз къэкIыгъэ зэмылIэужьыгъуэ къыщыкIынум, удз хущхъуэ къыздипхыфыну ныджэр пхъэнкIий идзыпIэ ящIыжащ. Гъэмахуэм деж еджакIуэхэр дызэгуроIуэри, зэгъусэу ныджэр догъэкъабзэ. Къэхъуащ мыпхуэдэ Iуэхугъуи: а сабий къомыр дызэгъусэу, дгъэкъабзэу дыздитым абдеж щыс зы унэгуащэ гу цIыкIукIэ пхъэнкIийр къыдишу къыщрикIута. Иджы абы и бынхэм хэт щапхъэ зытрахыну фи гугъэр?! Хьэмэрэ пхъэнкIий хыфIомыдзэ жыпIэу дауэ зэрыжепIэнур?
Сэ хуабжьу сигу ирихьащ мы сурэтыр, сызыгъэпIейтей, сызытегузэвыхь Iуэхугъуэ куэдым зэрытеухуамкIэ гурыхь сщыхъуащ.

Ерыджокъуэ Азидэ
Къэсейхьэблэ дэт 2-нэ курыт еджапIэ
11-нэ класс, 1 увыпIэ
ЕгъэджакIуэр: Ерыджокъуэ Марэ

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here