Flavius Ardaburius Aspar(2. Bölüm)

0
8

Kuzey Osetya Beşeri ve Sosyal Araştırmalar Enstitüsü (SOIGSI) ile Kuzey Osetya Gazetesi’nin işbirliğiyle hazırlanan Oset-Alan tarihini ve kültürünü tanıtıcı “A’dan Z’ye Alanlar” dizisindeki üçüncü yazı olan, SOIGSI Tarih Bölümü’nden Tsıbırtı Lüdvig’in (Цыбырты Алексейы фырт Людвиг) ASPAR isimli makalesinin çevirisini yayımlıyoruz.
Çevirimi düzelten Sayın Ælbortı İrmæ Akdemir’e teşekkür ederim.

Flavius Ardaburius Aspar. Roma İmparatorluğu Konsülü (icranın başındaki, en yüksek seviyedeki seçilmiş devlet görevlisi – UG). Ordunun başkomutanı (magister utriusque militiae). Senato’nun en kıdemli üyesi. Soylu elit ailelerin (Patricii) önde geleni. Bu unvanların hepsi, ünlü ve etkili Aspar-Ardabur ailesinin temsilcisi olup 50 yılı aşkın bir süre Büyük Konstantin’in imparatorluğunda çok önemli bir rol oynayan Doğu Roma İmparatorluğu’nun en büyük komutanlarından biri olan kişiye ait idi.
Flavius Ardaburius Aspar, 5. yüzyılın ortalarında Konstantinopolis’teki imparatorun sarayında kilit isimlerden biriydi. Aspar’ın faaliyetleri 40 yıllık bir süreyi kapsıyor; 431 ile 471 yılları arasını.
Geç Antik kaynaklarda Aspar’ın menşeinin iki farklı versiyonu var. İlki, Aspar’ın “ünlü bir Got aile”den” olduğunu bildiren Got kökenli Romalı siyasetçi ve tarihçi Jordanes’e kadar uzanıyor: [Aspar… Gothorum genere clarus, lord (3-5. yy arasında Roma İmparatorluğu’nu fetheden-Gotlardan önemli bir ailenin lordu – UG).] Candidus Isaurus ise onun Alan olduğuna inanıyordu. J. Martindale, “Aspar” isminin etimolojisine dayanarak, onun bir Alan olduğunu ve Gotlarla olan yakınlığını da evlenme yoluyla -örneğin Aspar’ın teyzesiyle evlendiği Ostrogotların kralı Theoderic Strabo’yla ve kayınpederi Konsül Plinta ile- edindiğini düşünür.
Batı’yı kurtaran Unutulmuş Bizans” adlı çalışmasında Lars Brownsworth, Aspar’ı Sarmatyalı bir askeri lider olarak nitelendirirken “Sarmatyalıların, nihai olarak günümüz Kuzey ve Güney Kafkasya’sında yer alan Osetya’da yerleşmiş İranlı yarı-göçebe bir kabile olduğunu” belirtir.
Alanlar, Batı Avrupa’nın tarihi, kültürü ve askeri gelişiminde derin bir iz bıraktı
Peki, Alanlar kendilerini Roma İmparatorluğu sınırları içinde nasıl buldular? Cevap basit: “Kavimler Göçü” sırasında. İşte Amerikalı araştırmacı Bernard S. Bachrach’ın “Batı’daki Alanlar: Klasik Antik Çağ Kaynaklarda Anılmaya Başlanmalarından Erken Orta Çağ’a Kadar” adlı kitabının önsözünde şöyle söylüyor: “Çalkantılı zamanlardaki diğer halkların tarihi gibi, Kavimler Göçü ve Erken Orta Çağ döneminde Alanların Batı’daki tarihi, antik çağın bitişini ve yeni Orta Çağ dünyasının oluşumunu daha iyi anlamamıza yardımcı olur. Genel göç akışında önemli ölçüde yaygın olanın dışında, sayısız Cermen kabilelerinin aksine… Alanlar, Hint-Avrupa kökenli göçebe kabileleriydi. Alanlar, Batı Avrupa’da önemli yerleşimler kuran, Cermenik olmayan tek kavimdi… Alanlar, Batı Avrupa tarihinde benzersiz bir fenomen olarak uzun süredir ciddi çalışmalara konu oluyor.”
Alanlar, Batı Avrupa’nın tarihi, kültürü ve askeri gelişiminde derin bir iz bıraktı. Roma İmparatorluğu ile yakın işbirliğine girdiler. Siyasi duruma göre de Roma’nın müttefikleri ve hatta muhalifleri oldular. Bununla birlikte, Alanların Roma İmparatorluğu ile etkileşimi, özellikle Galya ve Kuzey İtalya başta gelse de, Batı Avrupa ile sınırlı kalmadı. Geç antik çağda (IV- VI. yüzyılın ortaları), Alanlar Doğu Roma İmparatorluğu’nun başkenti Konstantinopolis’te de temsil edildiler. Roma İmparatorları’na sadık bir şekilde hizmet ettiler ve sonuç olarak tarihçilerin dikkat çektiği üzere, Alanlar Roma askeri hiyerarşisinde özel roller üstlendiler. Aldıkları bu yeni yetkili pozisyonlar barbarların Roma İmparatorluğu’nda sivil ve askeri görevler üstlenmelerine izin veren Roma’nın devlet hayatının kamusal ve politik yapısındaki köklü değişiklikler sayesinde olmuştur.
Konstantinopolis’le müttefik ilişkiler bağlamında belirtilen en ünlü Alan lideri, Aspar’ın babası olan ve kariyeri dördüncü yüzyılın sonunda başlayan Flavius Ardaburius’tur. İmparator I. Theodosius’un valisi Konsül Rufin, Ardaburius’un liderliğindeki Alanları rakibi Gaynas’ın Cermen müttefikleriyle savaşmak amacıyla çağırdı. Daha sonra, Flavius Ardaburius’un adı, Doğu Roma İmparatorluğu’nun Perslerle olan 421’deki savaşlarını anlatan kaynaklarda geçmiştir. Arsanen’i bozguna uğratan Ardaburius’un Mezopotamya’yı istila edip Nisibis’i (Nusaybin – UG) kuşattığını, bir yıl sonra da yedi Pers komutanını pusuya düşürüp imha ettiğini söyler kaynaklar.
(Devam edecek)

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here