Flavius Ardaburius Aspar (3.Bölüm)

0
14

“A’dan Z’ye Alanlar” dizisindeki üçüncü yazı olan SOIGSI Tarih Bölümü’nden Tsıbırtı Aleksiy’in (Цыбырты Алексей) ASPAR isimli makalesinin çevirisinin son bölümünü yayınlıyoruz. Çevirimi düzelten Ælbortı İrmæ Akdemir’e teşekkür ederim. 

457’de imparator Marcian öldü ve yine Aspar’ın yardımıyla imparatorluğun başına, Aspar’ın birçok mülkünün yöneticisi olan ve tarihe İmparator Makell’li I. Leo olarak geçen I. Leo geçti. Bu devir, Aspar’ın İmparatorluk işleri üzerindeki etkisinin ve sınırsız gücünün zirvesi olarak kabul edilir. (İmparator I. Leo da ondan önce gelen Marcian da İmparator olmazdan evvel Aspar’ın kişisel hizmetkârı / emir subayı (domesticus) konumundaydılar UG) Hiç şüphe yok ki, I. Leo’nun adaylığını Senato’daki oylamaya sunan da kısa bir tartışma sonunda seçilmesini sağlayan da Aspar idi. I. Leo’nun İmparatorluk Hanedanı’yla hiçbir bağı yoktu, soylu sınıfa da ait değildi ve hatta herhangi bir servete bile sahip değildi. Tek avantajı, Aspar’ın onu önermesi ve I. Leo’nun Aspar’a tamamen sadık olmasıydı. Bu arada, I. Leo, İmparatorun Ayasofya’da, bir Patrik (Anatoly) tarafından, taç giydirildirilmesi geleneğıni başlatan İmparator oldu. Böylece Hristiyanlığın unsurları ilk defa taç giyme törenine girmiştir. Bu tarz taç giyme töreni, yüce iktidar fikrinin eski askeri geleneklerden yeni, mistik gelenekler lehine bir değişimi ifade eden bir sembol oldu.
Ancak, Aspar bir yanlış hesaplama yaptı ve bu yanlış hesaplama onun ve bütün ailesi için ölümcül oldu. I. Leo, gerçekten iktidarı ele geçirmeyi çok istemiş ve kurnazlık ve hileler ile yavaş yavaş ordunun Aspar’ın emrinden çıkmasını sağlamıştır. Sonrasında Aspar ve oğlu Konstantinopolis’in çıkarlarına ihanet etmekle suçlandılar. Bu restleşmenin sonucu, Bizans İmparatorluğu’ndaki Alanlar’ın önde gelen temsilcileri olan Aspar ve oğlu Flavius Ardaburius Junior’un vefasızca öldürülmeleriydi. Bu olaydan sonra, I. Leo “Kasap” takma adını aldı. Bachrach’ın doğru bir şekilde belirttiği gibi, “Aspar ve ailesinin Konstantinopolis’teki yıkılışı, tarihin en dikkat çekici bölümlerinden birinin sonunu işaret ediyordu.”
Aspar-Ardaburius Ailesi’nin siyasi faaliyetlerinin, Doğu Roma İmparatorluğu devletinin gelişimi için genel olarak olumlu olduğu belirtilmelidir. Bachrach, “bu Alan ailesi, neredeyse yarım yüzyıl boyunca Konstantinopolis’te başat pozisyonlarda kalmaya devam etti. Bunu, cesaretleri, düşmanlara karşı sayısız zaferleri ve imparatorluğa sadık hizmetleri sayesinde elde ettiler. “İmparatorluk’ta baş komutanlık (magister utriusque militiae) dahil çeşitli mevkilerde bulunan Aspar-Ardabur’lar, Aspar’ın 468’deki Alan-Vandallara karşı yürüttüğü sefer dışında, hepsi başarılı olan sınırları korumaya yönelik askeri seferleri yönettiler. Bachrach’a göre, kişisel yetenekleri ve uygun siyasi koşulların yanısıra, Aspar-Ardabur ailesi, Karadeniz çevresinde yaşayan Alanlar’ın önemli miktarda askeri desteğini sağlayabildikleri için bunca güçlenebildiler. Kırım’ın doğu kesiminde birçok Alan yaşıyordu. O kadar yoğun bir nüfus vardı ki Orta Çağ’da bir Yunan coğrafyacısı ”Bölgede yaşayan Alanların Yunan kenti Theodosia’ya bir Alan ismi olan Ardabda adını verdiğini belirtiyor.
Alaniya’nın Bizans ile ilişkileri, hanedan ilişkileri de dahil olmak üzere devam etti. (Asetinler, X.-XII. yüzyıllar arasında altın çağlarını yaşıyorlardı. Kral Durgulel’in kurduğu devlet Bizans ve Gürcistan ile hanedanlık bağları kurmuştu. UG) Özellikle, Nikifor Vrienniy’nin (976–1087) “Tarihi Notlar”’ında, Alan (Ovs) hükümdarı Büyük Durgulel’nın kızı Prenses İrina (Irene) hakkında “Kouropalatēs’in (Bizans İmparatorları’nın Kafkasya’daki hükümdarlara verdiği Sezar’a denk bir ünvan UG) en büyük oğlu ve gelecekteki imparator I. Alexios Komnenos’un kardeşi
(1081-1118) Sabastokrator (Eş-İmparator) Isaac Komnenos (yeğeni) ile evlendi” der. Gürcistan Kralı IV. Bagrath ve Büyük Durgulel’in kız kardeşi Borena’nın kızları Maria da Bizans İmparatorları Michael VII Doukas ve Nikephoros’un İmparatoriçeleri olarak sonraki İmparatorların döneminde bile hem kendi çocuğu Konstantin’e Sabastokrator (Eş-İmparator) hem de kardeşi Gürcistan Kralı II. George’a Sezar ünvanlarını sağlayacak kadar etkiliydi Bizans Sarayı’nda. İrina’nın kuzeni de Trebizond Eyalet Valisi Gregory Gabras ile evliydi. Aynı Irina’dan Bizans tarihçeleri “Vasilissa” olarak bahsederler, bu İmparatoriçe anlamına gelir. Fakat bu başka bir hikaye… (Bitti)

Çeviri: Ufuk Güneş

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here