Щэщэн-Ингуш льэпкьыр япсэупIэхэм игьэкIыгьэнхэм иунашьо 1944-рэ ильэсым мэзаем и 23-рэм сыхьатыр 02.00-м Ж. Сталин ‘Пантер’ зыфиIорэр кьыдигьэкIыгь. ЦIыфхэр Германем гоуцуагьэхэр иушьхьагьоу,кьэралыгьом ипыйхэу ыумысыгьагьэх, ау мыр непэ нэсэ агьэунэфыгьэп.
ЦIыф минишьэ пчьагьэ былымхэр зэрэзэращэрэ вагонхэм араугьуаехи жьалымагьэ арахызэ Сыбырым, Азие Благьэм ащагьэх, кIымэфэ гузыгум чьыIэм, нэкIым,зэIапахрэ узхэм ахэм языныкьорэр арылIыкIыгь.
Стальным ильэхьан СССР-м иIэшьхьатет хьугьэ Никита Хрушов 1956-рэ ильэсым мэзаим и 25-рэм зэхищагьэ конгрессым кьыщиIуагь, Сталиным ильэхьан ячIыгухэм аращыгьэхэ Щэщэн-Ингушхэм кьагьэзэжьын фитхэу.
Ау Щэщэн-Ингушхэм кьызэранэкIыгьэ чIыпIэхэм зэхьокIыныгьэшхохэр афэхьугьагьэх. Зыращыхэм ыуж ацIэ льэкьуацIэхэр зэблахьугьэх, ядекументхэр Грознэм щагьэсыгьэх, яблэкIыгьэ щыщ льэуж кьэнагьэп, лIэшIэгьухэр зыныбжь башнехэр зэхакьутагь, кьуаджэхэм ацIэхэр зэблахьугьэх.
