Balıkesir – 9 – Türkiye Çerkesleri – 58. Bölüm

Değerli okurlarımız,

Ahmet Cevat Benk’in hazırladığı bu araştırma dosyasında; Türkiye’de yaşayan Çerkeslerin yerleşimleri, tarihçeleri, nüfusları, ekonomileri, asimilasyon karşısındaki kayıpları gibi bilgiler paylaşılıyor.

Köyde yaşayan sülaleler başlığı, tek başına halen yaşamakta olan sülaleleri içermemektedir. Köyün kuruluşundan bu yana, tespit edilebilmiş olan bütün sülalelerdir. Yasal düzenlemeler sonucu bir kısım köyler mahalle yapılmıştır. Biz köy olarak ifade etmeye devam ettik.

Sizler de yaşadığınız bölgelerden ya da başka illerden bu konuyla ilgili arşiv bilgilerini ulaştırarak katkıda bulunabilirsiniz.

ahmetcevatbenk@gmail.com

Manyas ilçesi Bölceağaç Köyü

Bağlı bulunduğu Manyas ilçesine 4 km mesafede, kuzey yönündedir. 100 hane civarında olan köyde kalan Çerkes hane sayısı 4’tür. Büyük depremden çok etkilenmiş, birçok evin yeri değiştirilmiştir. Köyde yaşayan Çerkesler Batı Adigey’in kıyı boyundan gelen Çerkeslerdir.

Anadili ve kültür: Anadilini bilen kalmamıştır. Yabancı evlilik oranı %60’tır. Düğünler yerel geleneklerle yapılır.

Köyde yaşayan sülaleler: Berzeg.

Manyas ilçesi Kulak Köyü

Bağlı bulunduğu Manyas ilçesine 2 km mesafede, kuzeydoğu yönündedir. Çerkes kalmamıştır.

Manyas ilçesi Dura Köyü

Bağlı olduğu Manyas ilçesine 22 km mesafede olup, batı yönündedir. Köy nüfusu toplamda 100 hane civarındadır, 4 hane Çerkes’tir. Ubıh bölgesinden gelen Çerkesler tarafından kurulmuştur.

Anadili ve kültür: Anadilini bilen yoktur. Yabancı evlilik %30 civarındadır. Düğünler yerel geleneklerle yapılmaktadır.

Köyde yaşayan sülaleler: Çizemıgu’, Berzeg, Pşak, Şukase.

Manyas ilçesi Dereköy (Elekse)

Bağlı bulunduğu Manyas ilçe merkezine 9 km mesafede, batı yönündedir. 25-30 haneden oluşmaktadır. Nüfusun büyük çoğunluğu Manav olarak nitelendirilen yerli halktır. 1980’li yıllarda 8-9 hane civarında Çerkes yaşayan köyde bugünlerde sadece 3 hane Çerkes kalmıştır.

Anadili ve kültür:Anadilini bilen kalmamıştır. Düğünler yerel geleneklerle yapılır. Yabancı evlilik oranı %60’tır.

Köyde yaşayan sülaleler: Woáye.

Manyas ilçesi Kızık Köyü

Bağlı olduğu Manyas ilçesine 3 km mesafede, batı yönündedir. Bir mahalleye yerleşen Çerkesler 30 hane civarında iken bugünlerde nüfusları 5 haneye düşmüştür. Köyün toplam nüfusu 100 hane civarındadır. Yerli nüfusun yarıya yakını Manav, diğer yarısı Yörük, Kürt ve Muhacirlerden oluşmaktadır. Batı Adigey’in Ubıh ve Şapsığ bölgesinden 1864 sürgününde gelen Çerkeslerin, özellikle Kurtuluş Savaşı döneminde çok kayıp vermeleriyle nüfusları azalmıştır. Kalan nüfusun bir bölümü de ekonomik nedenlerle kentlere yerleşmiştir. Özellikle Mondros Antlaşması sonrası teslim edilen silahları Akbaş Cephaneliği’nden alıp Kuvayı Seyyare’ye teslim etmeye çalışan Ayvalık Kaymakamı Köprülü Hamdi Bey’i görevli olarak öldüren Anzavur Ahmet’in bu köye sığınarak saklandığının Ethem Bey tarafından öğrenilmesinden sonra köye baskın yapılmıştır. Anzavur’un infazı, onu misafir eden yaşlı Çerkesler tarafından engellenmiştir. Engelleme gerekçesi “kişinin bir Çerkes olarak köye misafir geldiği, işlediği cinayetin hane sahibi tarafından bilinmediği, yapılanın misafir ağırlama olduğu”dur. Gizlice köyden kaçan Anzavur Ahmet, Biga’ya gitmiştir. Daha sonra Mehmet Efe tarafından Adliye Köyü yakınındaki bir bağ evinde öldürülmüştür.

Anadili ve kültür: Anadilini 70 yaş üstündeki bireyler konuşabilir. Yabancı evlilik %70 civarındadır. Düğünler yerel geleneklerle gerçekleştirilir, kısa bir bölümü müzik ses kaydı üzerinden Çerkes düğünü olarak yapılır.

Köyde yaşayan sülaleler: Açümıj, Segaşe, Berzeg.

Manyas ilçesi Yeniköy

Bağlı olduğu Manyas ilçesine 11 km mesafede, kuzeydoğu yönündedir. 150 haneden oluşmaktadır, Çerkes nüfus 9 hanedir. Çerkes dışı nüfus; Muhacir, Karadenizli, Tatar, Manav ve Romanlardır. Köyde yaşayan Çerkesler, Batı Adigey bölgesi, Kıyı Boyu Şapsığ ve Ubıh Çerkesleridir. 1980’li yılların başlarında 30-35 hanelik bir Çerkes nüfusa sahip olan köyde, düğünler Çerkes gelenekleriyle yapılmakta iken, bugünlerde köyde Çerkes kültürü büyük ölçüde yok olmuştur.

Anadili ve kültür: Anadilini bilme yaşı 70 yaş üstüdür. Düğünler yerel geleneklerle yapılmaktadır. Yabancı evlilik oranı %70’tir.

Köyde yaşayan sülaleler: Wezden, Ĺepş, Hante, Berzeg.

Manyas ilçesi Işıklar Köyü

Bağlı bulunduğu Manyas ilçesine 15 km mesafede, güneybatı yönündedir. Köyde yaşayan Çerkesler, Kafkasya’nın Ubıh bölgesinden gelen Çerkeslerdir. Toplam 35 civarında nüfus yaşamaktadır. Nüfusun büyük çoğunluğu Manav diye nitelendirilen halktır. Çerkes hane sayısı’ 4’tür. Bu hanelerden sadece 1 tanesi sürekli köyde yaşamaktadır. Diğer 3 hanenin köyde evleri olup, zaman zaman köye gitmektedirler. Türkiye’nin tanınmış politikacılardan Önder Sav bu köy doğumludur. Yaşanan sel baskınları nedeniyle köyün başka bir alana nakledilmesinden sonra Önder Sav’ın ailesi de köyden ayrılarak hemen 2 km yakındaki Darıca kasabasına yerleşmiştir.

Anadili ve kültür: Anadilini bilen kalmamıştır. Düğünler kent merkezlerinde yapılmakta olup bazı düğünlerde Çerkes enstrümanları kullanılmaktadır. Yabancı evlilik oranı %60 civarındadır.

Köyde yaşayan sülaleler: Guj, Şhaplı.