Uluslararası Af Örgütü açıkladı
‘2024 yılında 1.518 kişi infaz edildi’
Dünya genelinde ölüm cezasının kullanımına ilişkin yıllık raporunu yayımlayan Uluslararası Af Örgütü (AI), 2024 yılında 15 ülkede 1.500’den fazla kişinin infaz edildiğini açıkladı. AI’ya göre böylelikle küresel infazlar, 2015’ten bu yana en yüksek sayıya ulaştı. Öte yandan 2023’te 1.153 olan infaz sayısının 2024’te yüzde 32 arttığı görüldü.
“Ölüm Cezaları ve İnfazlar 2024” raporuna göre, 2024 yılında çoğunluğu Ortadoğu’da olmak üzere 1.518 infaz kaydedildi. Bu rakam, 2015’ten (en az 1.634) bu yana kaydedilen en yüksek sayı.
“Bilinen toplam sayılar, dünyanın en fazla infaz uygulayan ülkesi olan Çin’de infaz edildiği düşünülen binlerce kişinin yanı sıra ölüm cezasına yaygın olarak başvuran Kuzey Kore ve Vietnam’daki infazları da kapsamıyor. Filistin ve Suriye’de süregelen krizler nedeniyle AI bu ülkelerdeki sayıları doğrulayamadı” denilen rapora göre, İran, Irak ve Suudi Arabistan, bilinen infazlardaki genel artıştan sorumlu. Bu üç ülke toplamda 1.380 kayıtlı infaz gerçekleştirdi. Irak, infazları neredeyse dört katına çıkardı (en az 16’dan en az 63’e), Suudi Arabistan yıllık toplamını ikiye katladı (172’den en az 345’e), bilinen tüm infazların yüzde 64’ünden sorumlu olan İran ise geçen yıla kıyasla 119 fazla kişiyi infaz etti (en az 853’ten en az 972’ye).
“Bugünün dünyasında yeri olmayan bir uygulama”
AI Genel Sekreteri Agnès Callamard, “Ölüm cezası bugünün dünyasında yeri olmayan tüyler ürpertici bir uygulamadır. Binlerce infazdan sorumlu olduğunu düşündüğümüz bazı ülkelerde gizlilik devam ederken, ölüm cezası uygulamaya devam eden ülkelerin tek başına bir azınlık olduğu da ortadadır” dedi.
2024 yılında en yüksek kayıtlı infaz sayısının bulunduğu beş ülke Çin, İran, Suudi Arabistan, Irak ve Yemen’di.
“Yetkililer ölüm cezasını silah haline getirdi”
AI, 2024 yılı boyunca, liderlerin ölüm cezasını kamu güvenliğini artıracağı gibi gerçeği yansıtmayan bir bahaneyle veya halk arasında korku yaymak için silah haline getirdiğine tanıklık ettiğini belirtiyor. Buna göre, COVID-19 pandemisinin sona ermesinden bu yana infazlarda devamlı bir artış eğiliminin meydana geldiği ABD’de (2023’te 24 kişiye kıyasla) 2024’te 25 kişi infaz edildi. Yeni seçilen başkan Donald Trump, insanları “vahşi tecavüzcülerden, katillerden ve canavarlardan” korumak için bir araç olarak defalarca ölüm cezasına atıfta bulundu. Başkan Trump’ın insanlık dışı açıklamaları, ölüm cezasının suç üzerinde benzersiz bir caydırıcı etkisi olduğu yönündeki yanlış anlatıyı destekledi.
Ortadoğu bölgesindeki bazı ülkelerde ölüm cezaları insan hakları savunucularını, muhalifleri, protestocuları, siyasi rakipleri ve etnik azınlıkları susturmak için kullanıldı.
“Uyuşturucuyla bağlantılı suçlar nedeniyle infazlar arttı”
2024’teki infazların yüzde 40’ından fazlasının hukuka aykırı olarak, uyuşturucuyla bağlantılı suçlar nedeniyle gerçekleştirildiğini ortaya koyan AI’ya göre, uluslararası insan hakları hukuku ve standartları uyarınca, ölüm cezasının kullanımı “en ciddi suçlar” ile sınırlandırılmalıdır, insanların uyuşturucuyla ilgili suçlar nedeniyle ölümle cezalandırılması bu eşiği karşılamamaktadır.
Bu konu başlığında suçların daha çok Çin, İran, Suudi Arabistan, Singapur ve doğrulamak mümkün olmasa da muhtemelen Vietnam’da yaygın olduğu söylenen AI raporunda infazlara karşı geliştirilen kampanyaların etkili olduğu da belirtildi.
