Орэдышъор щыIэныгъэм къыхахы

Лектор-музыковедэу Хьакъуй Заремэ пчыхьэзэхахьэр зэрищагъ. Урысыем, IэкIыб къэ­ра­лыгъохэм якомпозитор цIэ­ры­Iохэм ящыIэныгъэ гъогу, аусыгъэ произведениехэр дунаим зэ­рэщыIухэрэм зэгъэфагъэу къатегущыIагъ.

Искусствэм иромантикэ лъэ­хъан Бетховен ыусыгъэ сим­фоние произведениехэм ащыщ Австрием икъалэу Венэ зыщызэхахым, композиторым иIоф­шIа­гъэ осэ ин фашIыгъагъ. Бет­ховен имузыкэ зэхахьэм щыIугъ.

Къэбэртэе-Бэлъкъарым икомпозитор цIэрыIоу Къэрданэ Хьа­сан Хэгъэгу зэошхом пхъа­шэу хэлэжьагъ, Мыекъуапэ шъхьафит зышIыжьыгъэхэ дзэ­кIолIхэм ащыщыгъ. ЛIыхъужъны­гъэу зэрихьагъэм пае орденхэр, медальхэр къыфагъэшъошагъэх.

Хь. Къэрданэм опернэ произведениехэр, Къэбэртэе-Бэлъкъарым и Гимн, нэмыкIхэри ыусыгъэх. Илъэныкъо гупсэ фэгъэхьыгъэ произведениер АР-м и Къэралыгъо филармоние и Къэралыгъо симфоническэ оркестрэ къыригъэIуагъ. Дирижерыр Урысыем, Къэбэр­тэе-Бэлъкъарым язаслуженнэ артистэу, оркестрэм ихудожест­веннэ пащэу Темыркъанэ Петр.

Оркестрэм уедэIузэ, гум зе­Iэты, узыщапIугъэ лъэныкъо гу­­псэр, узыщеджагъэр, гъогоу щыIэныгъэм къыщыпкIугъэр нэгум къыкIегъэуцох.

ШIэжьым иджэмакъ

Урысыем, Адыгеим янароднэ артистэу, композиторэу Дмит­рий Шостакович ыцIэкIэ агъэ­нэ­фэгъэ шIухьафтыныр къызыфагъэшъо­шэгъэ Нэхэе Аслъан ыусыгъэ «Нарт рапсодиер» пчы­хьэзэ­ха­хьэм дахэу щыжъын­чыгъ.

Симфоническэ оркестрэм идирижер шъхьаIэу, Адыгэ Рес­публикэм изаслуженнэ артистэу Аркадий Хуснияровым иIэпэIэсэныгъэ зэхахьэм къыщигъэлъэгъуагъ. Рапсодиер тари­хъым къыпкъырэкIы. Уихэгъэгу, уичIыгу гуфэбэныгъэу афыуиIэм ухещэ, лъэпкъ шэн-хабзэхэм ябаиныгъэ къызэIуехы. ЛIэуж нахьыжъхэм лъытэныгъэу афэтшIырэр орэдышъом хэгъэщагъэу уедэIу. Адыгэ мэкъамэр рапсодием къыхэщы, псэ зыпыт мэкъамэм пкъынэ-лынэхэр зэлъекIух, гум зырегъэIэты, щы­Iэныгъэм гупшысэ хэхыгъэхэр фыуегъэшIых.

ШIэжь зиIэ цIыфыр тыдэ щы­псэуми илъэпкъ, итарихъ, иныдэлъфыбзэ щыгъупшэщтхэп. Рапсодием узыIэпещэ, узыщыщ лъэпкъым дунаим чIыпIэу щигъотыгъэм урегъэгупшысэ.

Сыда сэ силъэпкъ шIоу фэсшIагъэр? Ащ фэдэ упчIэ ор-орэу зэптыжьы пшIоигъо охъу. ТигумэкI-гупшысэхэр, гум иджэмакъэ уихэгъэгу имы­закъоу, Iэ­кIыб хэгъэгухэм къащызэхахы пшIоигъоу композиторым иIоф­шIагъэ зыфэощэи.

Къашъор зыгъэдахэрэр

КъэшъуакIом къашъор ыгъэ­дахэу тэлъытэ. Ащ укъыпкъырыкIызэ, орэдышъом икъежьапIэ зыфэогъазэ. Ары, музыкэм къашъор къыщежьэ. А. Дворжак славян къашъохэм афэгъэхьыгъэ произведениеу ыусыгъэр оркестрэм къыригъэIуагъ. Залым чIэсхэр артистхэм ядэIу­хэзэ, къашъохэ ашIоигъоу тлъэ­гъугъэх.

Петр Чайковскэм, нэмыкI композиторхэм япроизведение­хэр пчыхьэзэхахьэм щызэхэтхыгъэх. Дирижерхэу Темыркъа­нэ Петр, Аркадий Хуснияровым, СтIашъу Къэплъан оркест­рэм пэщэныгъэ дызэрахьагъ, искусствэр зышIогъэшIэгъонхэр агъэгушIуагъэх.

Зэфэхьысыжьхэр

— Къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэм, фэшъхьаф Iоф­тхьабзэхэм симфоническэ оркестрэр ахэлэжьэщт, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние ипа­щэу, Урысыем изаслуженнэ артистэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу Къулэ Мы­хьамэт. — Республикэ тиIэ зэ­рэхъугъэм ишIуагъэкIэ симфоническэ оркестрэр филармонием щызэхащагъ, ылъэ пы­тэу теуцуагъ.

Дунэе музыкальнэ искусст­вэм хэхьагъэхэ произведениехэр, Аыгеим икомпозиторхэм аусыгъэхэр оркестрэм къыригъаIо­хэзэ, культурэр зышIогъэшIэ­гъонхэу концертхэм яплъыхэрэр нахьыбэ мэхъух. ЦIыфым игъэсэн, ипIун симфоническэ оркестрэм тапэкIи Iоф дишIэзэ, ишIушIагъэ зэрэхигъэхъощтым тегъэгушхо. (Адыгэ макъ)