Çeçenlerin tukhum kurumu, birbiriyle akrabalık bağı olmayan belirli teyp (teip) gruplarının oluşturduğu bir tür askeri ve ekonomik birliktir. Düşman saldırılarına ve ekonomik değişimlere karşı toplumu korumak konusunda güçlerin birleştirildiği, daha üst düzeyde kurulmuş bir dernek gibidir. Tukhuma dahil olan teip üyeleri hem kendi bölgelerinde hem de komşu alanlarda avcılık, büyükbaş hayvancılık ve tarımla uğraşırdı. Her tukhumun kendine özgü bir Vaynakh diyalekti vardı.
Tarihçilerin bir kısmı, tarihsel dinamikler açısından ele alındığında tukhum ile teip arasında nicelik dışında bir fark olmadığına inanıyor. Tukhum, Çeçencede tohum (çekirdek) anlamına gelse de Çeçenler tukhumun iç yapısını, akraba ailelerden oluşan bir grup olarak değil, bölgesel birlik sağlayan klanların bir araya geldiği bir yapı olarak belirlemiştir.
Tukhumda resmi bir lider ya da komutan yoktur. Bu da tukhumun bir kamu kuruluşu olarak idari bir organ olmadığını gösterir, teip ise devletleşme fikrinin geliştirilmesi için gerekli aşamayı temsil etmektedir.
Tukhumun danışma organı, tukhumu meydana getiren teiplerin temsilcilerinden oluşan “Tukhum Konseyi” idi. Bu konsey, iç anlaşmazlıkları çözmek ve hem bireysel hem de kurumsal çıkarları korumakla ilgili kararlar almak için toplanırdı. Sonrasında gerekirse Mexk-Qel (Mekh-Khel “Halk Mahkemesi”) kurulurdu. “Tukhum Konseyi”, savaş ya da barış ilan etme, yabancı elçilerle görüşerek anlaşmalar yapma haklarına sahipti. Bu nedenle, tukhum ve teip kavramlarının benzer olmadıklarını kabul etmek gerekir. Sonuç olarak tukhum, akraba aileler birliği değildir, bir kardeşlik oluşumudur.
Çeçenlerde sadece akraba sülalelerden oluşan birlik ya da dernekler de vardı. Mesela Terloy ve Chanti gibi.
- yüzyılın ortalarında Çeçen toplumunu oluşturan 135’ten fazla teipin dörtte üçü 9 tukhumda birleşmişti.
Çeçenya’da ayrıca tarihsel koşullar nedeniyle herhangi bir tukhuma katılmayan, bağımsız şekilde yaşamlarını idame ettiren teipler de vardı.
(checheninfo.ru)
Çeviri: Serap Canbek
