“Kurdish Monitoring” tarafından hazırlanan “Türkiye’de Kürt Dili ve Kültürüne Yönelik Sistematik İhlaller Raporu 2025”, Kürtçeye yönelik baskıların münferit vakalar olmaktan çıkıp, kamusal alanın her hücresine yayılan sistematik bir politika haline geldiğini ortaya koyuyor.
70’in üzerinde ihlal
Rapor, 2025 yılı içinde Kürt dili ve kültürünü hedef alan 70’in üzerinde somut hak ihlalini kayıt altına alıyor.
Meclis’te Kürtçe konuşan milletvekilinin mikrofonunun kapatılmasından üzerinde Kürtçe “Hebûn” yazan Amedspor formasının bir mahpusa verilmesinin engellenmesine, sokakta Kürtçe şarkı söyleyen gençlerin gözaltına alınmasından 86 yaşındaki bir din âliminin Kürtçe hutbe nedeniyle hapsedilmesine kadar uzanan bu ihlaller, dilin gündelik hayatta dahi bir “suç” unsuru olarak görüldüğünü belgeliyor.
Raporun analizine göre 2025 yılı, Kürtçenin sadece sokakta değil, TBMM’den cezaevlerine, düğün salonlarından üniversitelere kadar hayatın her alanında sistematik olarak kriminalize edildiği bir yıl oldu. Meclis tutanaklarına yansıyan ve Kürtçeyi yok sayan “bilinmeyen dil” veya “…” (üç nokta) politikası, artık sembolik bir sansür olmanın ötesine geçmiş durumda. Bu politika, cezaevlerinde “anlaşılmayan dil” gerekçesiyle Kürtçe mektupların engellenmesi, telefon görüşmelerinin kesilmesi ve mahpusların disiplin cezaları alması gibi pratik bir cezalandırma aracına dönüşmüş bulunuyor.
Raporun verilerine göre 2025 yılında kayıt altına alınan ihlallerin alanlara göre dağılımı şu şekilde:
Kamusal Alan: 25
Kültür-Sanat: 18
Medya: 15
Hapishaneler: 12
