Putin’in Çeçenleri Taliban’la bağdaştırdığı bölümde Bush, Taliban’ın “tavşanlar gibi kaçtığını” söylerken, Putin ise “Onları fare gibi yok etmeliyiz ya da rüşvetle susturmalıyız” dedi. Bush, Putin’e “Kuzeyde, güneyde, doğuda veya batıda, hepsini ele geçireceğiz. Ölü ya da diri” diye güvence verdi. (nsarchive.gwu.edu)
ABD yetkilileri, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile dönemin ABD Başkanı George W. Bush’un Çeçenya’daki durumu ele aldıkları görüşmeleri içeren bir dizi belgeyi gizlilikten çıkardı.
2001-2003 yılları arasında gerçekleşen görüşmelerin kayıtları, ABD Ulusal Güvenlik Arşivi tarafından yayımlandı. Önemli bir belge, 11 Eylül terör saldırılarından bir ay sonra ve İkinci Çeçen Savaşı sırasında, 21 Ekim 2001’de yapılan bir görüşmeyi içeriyor. Belgede Bush, Putin’e önceki görüşmeleri hatırlatarak, Rusya’nın “ılımlı Çeçenlere” “El Kaide gibi radikal gruplardan kurtulma şansı vermesi gerektiğini” söyledi. ABD Başkanı, metnin bağlamından anlaşıldığı üzere, “ılımlı Çeçenler” derken, o dönemde Rusya’ya karşı bağımsızlık için savaşan Çeçen İçkerya Cumhuriyeti’nin başkanı Aslan Maskhadov’un çevresini kastediyordu.
Putin, kendi değerlendirmesine göre Maskhadov’un gerçek bir nüfuzunun olmadığını söyledi. Rusya Devlet Başkanı’na göre, Maskhadov’un etrafında “sadece 200-300 kişi”vardı ve ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan “Arap teröristlerden kurtulma” çağrılarını dinlediği iddia edilse de, bunu yapacak gücü veya kaynağı yoktu. Putin, Maskhadov’un güvenebileceği kimsenin olmadığını iddia etti.
Görüşme sırasında Bush, Putin’e tüm Çeçenleri terörist olarak görüp görmediğini doğrudan sordu. Rusya Devlet Başkanı olumsuz yanıt verdi, ancak “tüm savaşçıların” terörist olduğunu iddia etti. Kayıtlara göre Putin, bu savaşçıların Usame bin Ladin tarafından eğitildiğini ve “hatta ona benzediklerini” iddia etti. Putin ayrıca, kendi görüşüne göre, Rus topraklarında sivillere karşı terörist saldırılar düzenleme emrini veren kişinin Bin Ladin olduğunu belirtti.
Gizliliği kaldırılan belgeler, Putin’in Çeçen savaşçıları uluslararası cihatçı hareketle ilişkilendirdiği diğer ifadelerini de içeriyor. Özellikle, “El Kaide ve Bin Ladin ile çalışan bu kişilerin” “İvanları öldürmekten bıktıklarını” ve bu nedenle Afganistan’a gidip “orada şişman Amerikalıları öldürmek” ve sonra Çeçenya’ya dönmek istediklerini iddia etti. Konuşmanın ayrı bir bölümü, çatışmanın tarihsel bağlamına ayrıldı. Putin, “Çeçenya’nın tarihini bildiğini” ve bunu “400 yıllık bir sorun” olarak tanımladığını söyledi. Çeçen halkının her zaman bağımsızlık aradığını belirtti. Konuşma metninde, “Buna saygıyla yaklaşmalıyız, ancak bugün bu imkânsız” deniyor. Putin ayrıca, kendi görüşüne göre, Rusya’nın 1995 yılında Çeçenya’dan “tamamen çekildiğini” ve fiilen gayri resmi olarak bağımsızlık verdiğini hatırlattı. Ona göre, bu adımın sonuçları “radikal İslam”ın yükselişinde kendini gösterdi.
Putin, Çeçenya’daki radikalleşme sorununun çözümünü, radikal İslam’ın yerini geleneksel dini kurumların almasına bağladı. Bush ile yaptığı görüşmede Putin, Rusya’nın “geleneksel İslam’ı” desteklediğini ve yetkililerin İslam diniyle “iyi ilişkiler” içinde olduğunu söyledi. Aynı zamanda Putin, Rus birliklerinin “bazen suç işlediğini” kabul etti, ancak yetkililerin “tedbir aldığını” da ekledi. Bu bağlamda, ABD’nin duruma “müdahale etmemesi” gerektiğini savundu.
Görüşmenin sonunda Putin, Gürcistan konusunu gündeme getirdi ve dönemin Gürcistan Cumhurbaşkanı Eduard Şevardnadze’yi Gürcistan’daki duruma göz yummakla ya da durumu kontrol edememekle suçlayarak, Çeçen savaşçıların Gürcistan topraklarında yaklaşık 1.500 paramiliter kamp kurduğunu iddia etti. (oc-media.org)
