Eşitlik İçin Kadın Platformu (EŞİK), Taliban yönetiminin Afganistan’da kızların ilkokul sonrası eğitimini kalıcı olarak yasaklamasına ve yeni ceza düzenlemeleriyle köleliği fiilen resmileştirmesine sert tepki gösterdi.
EŞİK tarafından 30 Ocak’ta yapılan açıklamada, Taliban’ın kadınların ve kızların eğitim hakkını tamamen ortadan kaldırdığı belirtilerek, bu uygulamanın geçici değil, bilinçli ve kalıcı bir devlet politikası haline getirildiği ifade edildi.
2,2 milyon kız çocuk eğitimden mahrum
Açıklamada, Taliban’ın Ağustos 2021’de iktidara gelmesinin ardından kızların ilkokuldan sonra eğitimine fiilen son verdiği hatırlatıldı. Taliban’ın, kızların “İslami hukuk ve Afgan kültürüne uygun koşullar yaratıldıktan sonra” okula dönebileceğini öne sürdüğü ancak bu koşulların hiçbir zaman oluşturulmadığı vurgulandı.
UNESCO verilerine göre Taliban’ın iktidara gelmesinden sonra uygulanan yasaklar nedeniyle 2,2 milyon kız çocuğun ilkokul sonrası eğitimden mahrum bırakıldığı belirtilirken, yaklaşık iki gün önce yapılan açıklamayla bu yasağın kalıcı hale getirildiğine dikkat çekildi.
EŞİK açıklamasında, Taliban’ın kadınlara yönelik yasaklarının yalnızca eğitim alanıyla sınırlı olmadığına da vurgu yapıldı. Taliban’ın iktidara geldiği günden bu yana kadınların çalışmasını ve mesleki eğitim almasını, erkek refakatçi olmadan seyahat etmesini, sokağa çıkmasını, spor salonlarına ve güzellik merkezlerine gitmesini, evlerinin penceresinden dışarı bakmasını yasakladığı; kadınların giyim ve davranışlarına yönelik son derece ağır kısıtlamalar getirdiği ifade edildi.
Rawadari İnsan Hakları Örgütü’nün 22 Ocak’ta yaptığı açıklamaya da yer verilen EŞİK metninde, “Taliban liderlerine hakaret” ve siyasi muhalefetin suç sayıldığı ifade edildi.
Düzenlemenin, her Müslüman’a “günah işleyen kişileri cezalandırma” yetkisi tanıdığı belirtilerek, bunun Taliban yanlılarına, sivillere, din görevlilerine ve ahlak polislerine şiddet ve işkence yetkisi verdiği ifade edildi. Kadınlara ve çocuklara yönelik şiddetin bu düzenlemelerle açıkça meşrulaştırıldığı vurgulandı.
Kadınların yalnızca cinsiyetleri nedeniyle eğitimden, istihdamdan ve kamusal alandan sistematik biçimde dışlanmasının, yani eşitlik ve laiklik ilkelerinin reddinin herkes için büyük bir tehdit olduğu belirtilen açıklama, “Eşitlik ve laiklikten verilen her taviz önce kadınları, sonra herkesi vuracaktır” ifadeleriyle sona erdi.
