İzmir Aliağa’da bulunan Smart Solar Fabrikası’nda çalışan işçilerin sendikal baskılara, ödenmeyen haklarına ve 7 arkadaşlarının işten çıkarılmasına karşı başlattığı direniş 4. gününde kazanımla sona erdi. İşveren ve sendika arasında varılan mutabakat ile eylem sonlandırıldı. Şimdi işçiler verilen sözlerin tutulmasını bekliyor. İşten atılan işçilerden Ülkü Aydın Ergül ve Enerji-Sen’den Şilan Delipalta süreci anlattı.
Smart Solar Aliağa fabrikasında çalışan işçilerin büyük bir çoğunluğu TES-İŞ’ten istifa ederek DİSK/Enerji-Sen’de örgütlendi. Bunun ardından 7 işçi “departman fazlalığı” gerekçesiyle işten çıkarıldı. Arkadaşlarının işten çıkarılmasına tepki gösteren Smart Solar işçileri üretimi durdurdu ve fabrikayı terk etmeme kararı aldı. Dört günlük direnişin ardından işveren ve DİSK/Enerji-Sen arasında yürütülen görüşmeler sonucunda anlaşmaya varıldı.
“Ne var bu fabrikada, sürekli mesaiye kalıyorsun?”
İşten çıkarılanlardan üçü kadın, bunlardan biri de Ülkü Aydın Ergül. Kendisiyle direniş sürecinde ve kazanımın ardından telefonla görüştük. 43 yaşındaki Ergül, kimya mezunu ve 10 yıldır çalışma hayatının içinde. Evli ve iki çocuk annesi olan Ergül, fabrikanın kurulduğu 2023 yılından bu yana Smart Solar Aliağa’da çalışıyor. Çalışmayı sevdiğini belirten Ülkü, eşinin zaman zaman “Ne var bu fabrikada, sürekli mesaiye kalıyorsun?” dediğini aktarıyor. İşçiler tarafından sevilen ve saygı duyulan biri olduğu için TES-İŞ’te sendika temsilcisi olduğunu ancak görevini yapamadığını söylüyor. Sendikaya iletilen taleplerin sürekli geçiştirildiğinden yakınan Ergül, kadın işçiler adına söz söyleyebilmek için kadın sendika temsilcisine ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.
TES-İŞ yönetiminin “İşveren seni istemiyor” gerekçesiyle kendisini görevden aldığını belirten Ergül, mülakata çağrılan işçilerden edindiği bilgiye göre, işverenin sendika temsilcisi belirlemek üzere bizzat İnsan Kaynakları eliyle mülakat yaptığını ifade ediyor. Sendikada yaşanan bu sorunların ardından bir günde Enerji-Sen’e geçmek isteyen işçi sayısının 500’e ulaştığını dile getiren Ergül, kendisiyle birlikte 7 işçinin çıkarılma gerekçesi olarak “departman fazlalığı” öne sürülürse de aksine bölümlerde personel eksiği bulunduğuna dikkat çekiyor.
Saatler içinde 500’ü aşkın üye
DİSK/Enerji-Sen Örgütlenme Uzmanı Şilan Delipalta’nın aktardığı bilgilere göre fabrikadaki beyaz yakalı çalışanların yüzde 80’i, toplu sözleşme kapsamındaki işçilerin ise yüzde 96’sı Enerji-Sen üyesi. Sendika, 2 Kasım’da yeni dönem yetki başvurusu yapacak. Delipalta; işveren ve TES-İŞ işbirliğiyle yapılan işten çıkarmalar üzerinden Enerji-Sen’in yetki almasının, dolayısıyla işçilerin anayasal hakkı olan sendika seçme özgürlüğünün önüne geçmek istendiğini vurguladı.
Smart Solar işçilerinin toplu sözleşme ile kazanılmış geriye dönük maaş zammı farkları da üç aydır ödenmiyordu. İşten çıkarma haberinin ardından vardiyadaki işçiler, geriye dönük ücretlerinin yatırılmaması üzerine 4857 sayılı İş Kanunu’nun 34. maddesi uyarınca işverene dilekçelerini sunarak çalışmaktan kaçınma haklarını kullandı. Yasal süre olan 20 gün içinde ücretleri ödenmediği için işi durduran işçiler, mutabakata varılana kadar fabrikayı terk etmedi.
İki sendikanın dayanışması
Smart Güneş Teknolojileri şirketinin Türkiye’de aktif olarak üretim yapan iki adet büyük fabrikası bulunmakta. Bunlardan biri İzmir’de, diğeri de Kocaeli’de. Kocaeli’deki Smart Solar işçileri de Ekim 2025’te toplu iş sözleşmesi talebiyle greve çıkmış ve grevin 113. gününde kazanımlarını elde etmişlerdi. Kocaeli Gebze’deki fabrikasında çalışan işçiler de Birleşik Metal-İş Sendikası’nda örgütlüydü. Bu sebeple Aliağa’daki direniş DİSK’e bağlı iki sendika olan Enerji-Sen ve Birleşik Metal-İş’in dayanışmasına şahit oldu. Gebze’deki direnişin ve Aliağa’daki dayanışmanın işçilerin gözünden nasıl göründüğünü ise Ülkü Aydın Ergül şu sözlerle ifade etti:
“Sürecin en başına dönersek, Gebze fabrikasında DİSK/Birleşik Metal-İş yıllardır örgütlüyken, 2023’te açılan Aliağa fabrikamızda işverenin de yol vermesiyle TES-İŞ rahatça örgütlenmiş ve çalışanlar durumu tam kavrayamadan üyelikler hızla artmıştı.
Ancak sözleşme süreci sıfır zam dayatmasıyla başlayıp ardından yalnızca seyyanen 3 bin TL teklif edilince, aynı işverene bağlı Gebze’deki işçilerin greve çıkması üzerine biz de şubeye grev baskısı yapmaya başladık. Fakat sendika, ‘Enerji işkolunda grev yasağı var, işvereni karşımıza alamayız’ diyerek bizi sürekli geri çekti. Oysa doğrudan enerji dağıtımı yapmadığımız için fiilen bir grev yasağı yoktu ve bu pasif tutum işçiler arasında DİSK’e geçme arayışını başlattı.
Önümüzdeki en büyük engel fabrikanın metal yerine enerji işkolunda gösterilmesiydi. Birleşik Metal-İş işkolu tespit davasını yerel mahkemede kazansa da dosya istinafta beklediği için TES-İŞ’in 2-3 yıllık yeni bir yetki alması riski doğmuştu. Bu tıkanıklık karşısında Enerji-Sen ile Birleşik Metal-İş’in yan yana gelmesi bize bir çıkış yolu sundu.
Üzerimdeki yoğun baskılar, temsilciliğimin elimden alınması ve seçimsiz temsilci atanması gibi adımlarla işçiyi iyice öfkelendiren yönetim, adeta kendi elleriyle DİSK’in önünü açtı. Bize gelen arkadaşlar ‘Bir ilk yaşattınız. 4 gün fabrika içinde işgal yaptınız. Yok Türkiye’de örneği’ diyorlar. Şimdi öyle söylenince biz bir daha gururlanıyoruz, duygulanıyoruz açıkçası.”
Örgütlenme Uzmanı Şilan Delipalta, Smart Solar Aliağa fabrikasındaki direnişin tek başına ele alınamayacağını belirterek sürecin, 100 günü aşan grevi ve toplu sözleşme kazanımlarıyla öne çıkan Gebze Smart Solar fabrikasının mücadelesiyle bir bütün oluşturduğunu vurguladı. Metal işkolundan enerji işkoluna geçişe dair davanın sürdüğü bir dönemde ortaya konan bu deneyimin işveren açısından ibret verici, Türkiye işçi sınıfı tarihi açısından ise örnek bir kazanım olduğunu kaydeden Delipalta; işkolu ayrımının patronlarca bir baskı aracına dönüştürülmesine karşı iki sendikanın sergilediği özverili ve birleşik tutumun ön açıcı olduğunu ifade etti. Mevzuattaki işkolu ve yetki düzenlemelerinin işverenlerce hileli biçimde kullanılmasının önüne ancak dayanışma ve ortak mücadele zeminleriyle geçilebileceğinin altını çizen Delipalta, bu modelin çoğalması gerektiğine dikkat çekti.
İki haftalık kritik bir sürece girildi
DİSK/Enerji-Sen ve DİSK/Birleşik Metal-İş tarafından 14 Eylül akşamı X platformunda yapılan ortak açıklamada, Smart Solar Aliağa fabrikasında sendikal baskılara ve işten çıkarmalara karşı başlatılan dört günlük eylemin müzakereler sonucunda mutabakatla sona erdiği bildirildi. Açıklamada; işyerinde sendika seçme özgürlüğüne saygı duyulması, çoğunluk sendikasının resmi muhatap alınması, ödenmemiş TİS zammının takvime bağlanması, eyleme katılan hiçbir işçinin iş akdinin feshedilmemesi ve daha önce işten çıkarılan 7 işçi için ise 16 Eylül 2026’dan itibaren 10 gün içinde çözüm masası kurulması konularında uzlaşmaya varıldığı kamuoyuna duyuruldu.
Gelinen noktada sürecin nasıl devam edeceğini Ülkü Aydın Ergül şu sözlerle aktarıyor:
“Süreç şu an biraz askıda gibi görünse de bizim önceliğimiz işverenin sendikayı tanımasıydı; sendikalı bir yer olmasına rağmen sendika değişikliğine gittik ve işverenin hiç çalışmak istemediği bir sendikayı seçtiğimiz için tereddütlerimiz vardı. Ancak ortaya konan üyelik sayısıyla işçinin iradesi net bir şekilde görüldü; işverenin sendikayı tanıyıp masaya davet etmesi bile bizim için büyük bir kazanımdı ve bunu başardık. Geri kalan konular için görüşmeler önümüzdeki bir-iki haftalık süreçte devam edecek; bu süre zarfında hem işe dönüşlerimizin olup olmayacağı hem de sözleşmede askıda kalan temmuz ve ocak enflasyon farkı ödemelerinin nasıl yapılacağı netlik kazanacak.”
Haber: Merve Altıntaş Capra
