KAFFED, geçmişte hangi ihtiyaç ve hangi saiklerle, hangi hedefler için kurulduysa, bu gerekçeler henüz tamamlanmış ve tüketilmeş gerekçeler değildir. KAFFED değerlendirmesi yaparken, olguyu bu perspektifle ele almanın daha doğru bir yaklaşım olacağı düşüncesindeyim. Bunun dışında, KAFFED’i sayısız mikro beklenti ve sübjektif ihtiyaca cevap verebilecek bir araç gibi tariflemek doğru olmaz.
KAFFED’in bugüne dek yaptıkları yok sayılamaz. KAFFED öncesi de olsa, onun kurucu iradesinin Abhazya’nın özgürlük mücadelesi için ortaya koymuş olduğu siyaset, makro ölçekteki en önemli yaklaşımların başında gelmektedir. Gerek anayurttaki gerekse dilasporadaki tüm Kuzey Kafkasya halklarının böylesi bir ruha bugün de ihtiyaç duyduğunu görmek gerek.
Ataman Oğuz
Gürkan Shumaf
Politik Vorşer
Vesayet değil; kurumsal hafıza, thamatelik ve vunafe geleneği
KAFFED Genel Kurulu yaklaştığında sosyal medyada aynı söylemler yeniden gündeme geliyor. Federasyonda bir “vesayet ilişkisi” olduğu, yönetimlerin bu ilişkiler tarafından belirlendiği ve “derin KAFFED” olarak tanımlanan bir yapının seçimleri yönlendirdiği iddia ediliyor.
Bu söylemi gündeme getirenleri ve durdukları yeri doğru okumak gerekiyor.
Çünkü bu iddiaları dillendiren çevrelerin önemli bir bölümü, tarihsel olarak KAFFED çizgisinin içinden değil; Soğuk Savaş yıllarında şekillenen Bağımsız Kafkasya (BKD) geleneğinden veya onun siyasal etkisinden gelen yapılardan oluşuyor. Dolayısıyla önce iddialara değil, bu iddiaları üreten örgütsel pratiğe bakmak gerekiyor.
Yıllardır aynı kadrolarla yönetilen, temsil gücü sınırlı kalan ve toplumsal karşılığını büyütemeyen yapıların; onlarca yıldır seçimlerle yenilenen, farklı kuşakları ve farklı görüşleri aynı çatı altında buluşturan bir federasyonu “vesayet” ile suçlaması demokratik meşruiyet açısından ikna edici değildir.
KAFFED geleneği içinde yer alan insanlar arasında sosyal demokratlar vardır, muhafazakârlar vardır, milliyetçiler vardır, solcular vardır. Kendi şehirlerinde birbirleriyle birçok konuda farklı düşünen insanlar vardır. Buna rağmen aynı federatif yapının içinde, ulusal-demokratik politikaları geliştirerek birlikte çalışabilmişlerdir.
Onları ortaklaştıran şey, ortak bir kurumsal birikim ve toplumsal sorumluluk bilincidir.
Bazılarının “derin KAFFED” dediği şey aslında 68, 78 ve 88 kuşaklarının taşıdığı örgütlenme hafızasından başka bir şey değildir. Bu kuşaklar, halkımızın kanaat önderlerini ve thamatelerini yetiştirmiş kuşaklardır.
Thamatelik; birikimini toplumun hizmetine sunmak, yol göstermek ve kurumsal hafızayı geleceğe taşımaktır. Demokratik örgütler yalnızca yenilenerek değil, hafızalarını ve thamatelerinin tecrübesini koruyarak yaşarlar. Kanaat önderlerinin ve thamatelerin tecrübesi ile yeni kuşakların enerjisi birbirinin tamamlayıcısıdır.
Nitekim KAFFED tarihinde kişiler değil kurum kalıcı olmuştur. Başkanlar değişmiştir, yönetimler değişmiştir, kurullar değişmiştir. Ama demokratik örgütlenme çizgisi varlığını sürdürmüştür. Çünkü Çerkes kültürünün Vunafe (ortak karar meclisi) anlayışında olduğu gibi, KAFFED’de de son sözü derneklerin üyeleri ve delegeleri söyler.
Bir başka yanlış yaklaşım ise Bolu’daki, Ereğli’deki, Antalya’daki, İzmir’deki ya da Türkiye’nin herhangi bir köşesindeki Çerkes yerleşiminin az olduğu bir bölgedeki derneğin “tabela derneği” olarak küçümsenmesidir. Oysa federasyon fikri tam da bu nedenle vardır. Delege sayıları üye sayılarına göre belirlenirken, her derneğin söz hakkı ve temsili güvence altına alınır. Bu dernekler yalnızca bir tabela değil, o bölgelerde Çerkes kimliğini, kültürünü ve dilini yaşatmaya çalışan insanların ortak emeğidir.
Öte yandan, dünyada yükselen toplumsal ve demokratik mücadeleleri; Fransa’dan İtalya’ya, Güney Amerika’dan farklı coğrafyalara uzanan hak arayışlarını ve direniş deneyimlerini de doğru okumak zorundayız. Avrupa’da sosyal hakların korunması için gelişen kitlesel hareketler, Latin Amerika’da halk katılımını ve yerel demokrasiyi güçlendirmeye yönelik arayışlar, farklı coğrafyalarda kimlik, kültür ve yurttaşlık hakları için verilen mücadeleler; toplumların değişim ve dönüşüm gücünün hâlâ canlı olduğunu göstermektedir.
Küresel ölçekte otoriterleşmeye ve hak gasplarına karşı gelişen bu toplumsal dinamizm, bizim yerel ve ulusal düzeydeki demokrasi mücadelemize de taze bir soluk ve ilham taşımaktadır. Evrensel insan hakları ve demokrasi mücadelesinin bu yenileyici rüzgârı, gençlerimizin enerjisiyle birleştiğinde, kurumlarımızın dönüşümcü gücünü ve hak temelli siyasetimizin ufkunu daha da büyütecektir.
Bu nedenle tartışılması gereken konu ‘vesayet’ söylemi değil; halkımızın örgütlü gücünü nasıl büyüteceğimizdir. Daha fazla gencin sürece nasıl katılacağıdır. Derneklerimizin nasıl güçleneceğidir. KAFFED’in nasıl daha katılımcı, daha etkili ve daha dönüşümcü bir çizgi geliştireceğidir.
Çünkü kurumsal hafızayı vesayet, thamateliği ayrıcalık ve vunafeyi statüko olarak görenlerle; bunları halkımızın ortak birikimi ve demokratik gücü olarak görenler aynı yerden bakmıyorlar.
Can Nart
Can Nart Bey, ortaya koyduğum somut sorunları tartışmak yerine thamadelik, kurumsal hafıza ve vunafe gibi hepimizin önem verdiği kavramları öne çıkarıyor. Benim düşüncem; kendisi sorunları bu kavramların altına gizleyerek bu kavramlar üzerinden benim ortaya koyduğum eleştirileri değersizleştirmek istiyor. Yani KAFFED’de çok yaygın olan, ötekileştirme geleneğine başvuruyor.
Ama benim itirazım zaten bu değerlerin doğru şekilde işletilmesine değil ki! Ben bu kavramların, kararları dar bir çevrede tutan işleyişi savunmak için kullanılmasına itiraz ediyorum. Can Nart da iddialara yanıt vermek yerine bunu yapıyor.
Temsildeki sorunları tartışmak yerine küçük dernekler üzerinden bir ajitasyona girmeyi de ihmal etmiyor. Ben elbette küçük derneklerin emeğini küçümsemiyorum. Sahada gördüğüm kadarıyla birçok dernek yılda yalnızca birkaç kez açılıyor. Birçok derneğin merkezden haberi yok. KAFFED’de üst yönetim ile taban arasında kopukluk gözlemlenebilir bir gerçek. Bunu zaten KAFFED eski yöneticileri de teyit ediyor. Ben de ziyaret ettiğim derneklerde, federasyonun işleyişinden ve gündeminden yeterince haberdar olunmadığını bizzat görüyorum. Genel olarak yönetimlerin yerelde kurulan ilişkiler üzerinden delege siyaseti ile belirlendiği tespitini yapıyorum. Bu Çerkes halkının geleceğine yön vermek için gerekli bir tespit. Bunu söylemek kimsenin emeğini yok saymak değil; temsilin ne kadar bilinçli ve katılımcı olduğunu sorgulamaktır. Can Nart Bey bu gözlemlerime katılmıyorsa somut verileri ortaya koyalım ve tartışalım.
Başkan adayı Sayın Doğan Eser, İKKD ziyaretinde özellikle ortaya koyduğum “Adaylar dar çevrelerde, kapalı kapılar ardında belirleniyor” eleştirime yanıt niteliğinde adaylığının mevcut yönetim içindeki istişareler sonucunda önerildiğini anlattı. Peki, üye dernekler ve delegeler bu sürece hangi aşamada katıldı? Programları ve kadroları ne zaman tartışma fırsatı buldu?
Yine KAFFED’in başından itibaren bütün süreçlerinin içinde bulunmuş Fahri Bey, geçmişten günümüze her genel kurulda tek aday çıkması için özellikle çaba gösterildiğini anlatmadı mı?
Bir de Moskova toplantısına bakalım… Çerkes toplumu açısından önemli olan bu toplantı Başkanlar Kurulu’nda bile görüşülmeden gerçekleştirildi. Mevcut yönetim kurulu üyesi Doğan Eser de kendisine sorduğumda, yurtdışında olduğunu ve sürecin bilgisi dışında geliştiğini söyledi. Hani vunafe kültürü vardı kurumda?
Dar bir çevrenin kararını ortak irade gibi sunmak vunafe değildir.
Delegelerin adayları, kadroları ve programları yeterince tartışamadığı bir seçim süreci, katılımcı demokrasi değildir.
Kurumun belirli bir düşünce çerçevesine hapsedilmesi kurumsal hafıza ile açıklanamaz.
Bunları tarif etmek için VESAYET ve STATÜKO kelimeleri daha uygundur.
Madem vunafeden, ortak karardan ve katılımcılıktan söz ediyoruz, bu sorulara cevap verelim. Sorunları bu kavramların altına gizlemeye çalışmak yerine bu kavramların içini doğru ve etkin şekilde doldurabiliyor muyuz, onu konuşalım.
Gürkan Shumaf
Ulvi Özcan
İstanbul Kafkas Kültür Derneği’nin sosyal medya hesabından konuya dair paylaşımı…
Çağrımızdır!
KAFFED konusunda, 5 Kasım akşamına kadar toparlayabildiğimiz görüşleri Jineps WEB sayfasından vereceğiz.
İsterseniz görüntülü videonuzu çekerek görüşlerinizi iletin, isterseniz kayıt alıp sesli iletin, isterseniz yazarak…
Görüş iletmenize yol açabilmesi açısından aşağıdaki gibi soruları dikkate alabilir, kendi sorunuzu kendiniz oluşturup yanıtlayabilirsiniz.
-KAFFED sizce ne ifade ediyor? / -Bugüne kadar yaptıkları yeterli midir? Neler yapmalı? / -KAFFED siyaset yapmalı mı?
Jineps
Diaspora Çerkes/Kafkas Sivil Toplum Kuruluşlarından
Ortak Açıklama
İmzacı kuruluşlar
KAFFED’in açıklaması üzerine…
Diyalog önemlidir, ama hafızasız diyalog eksik kalır!
KAFFED tarafından yapılan son açıklamayı dikkatle okudum.
Açıklamada, sürecin ilk kez haziran ayında duyurulduğu, eylül ayında yapılması planlanan toplantının son tarihinin ise muhataplarına eylül sonunda bildirildiği anlaşılıyor.
Öncelikle şunu ifade etmek isterim: Diyalogdan, görüşmekten, konuşmaktan ve ilişkileri geliştirmekten korkmamalıyız.
Hatta bunları teşvik etmeliyiz.
Geçen yıllarda katıldığım bir toplantıda, KAFFED’in eski genel başkanlarından Prof. Dr. Ümit Dinçer’in söylediği bir söz hâlâ kulaklarımdadır.
Mealen şöyle demişti:
“Anavatanımızın bulunduğu Rusya’nın ve en büyük diasporamızın yaşadığı Türkiye’nin masada olmadığı hiçbir çözüm önerisinin geçerliliği olmaz.”
Aradan yıllar geçti ama bu sözün kıymeti bana göre hiç azalmadı. Aksine, bugün yaşanan gelişmelerle birlikte daha da anlam kazandı.
Rusya Federasyonu’nun bölgedeki belirleyici rolünü, Türkiye’nin ise diasporamız açısından taşıdığı önemi görmezden gelerek gerçekçi bir gelecek tasavvur edemeyiz.
Bu nedenle Rusya Federasyonu yetkililerinin anavatana geri dönüş, kültürlerimizin ve kimliklerimizin yaşatılması konusunda verdikleri mesajları son derece değerli buluyorum.
Bunlar küçümsenecek, kuru hamaset uğruna reddedilecek gelişmeler değildir.
Ancak madalyonun bir de diğer yüzü var…
Bizim temsilcilerimizin bu görüşmelerde yalnızca dostluğa, kardeşliğe ve iyi ilişkilere vurgu yapmalarını eksik, hatta talihsiz buluyorum.
Çünkü bizim geçmişimizde acılar var.
Sürgün var, kayıplar var, parçalanmış aileler var, anavatanından koparılmış bir halkın kuşaklar boyunca taşıdığı tarihsel bir hafıza var.
Bunları yok sayarak, sadece güzellemeler yaparak, yalnızca geleceği ve projeleri konuşarak sağlıklı bir ilerleme kaydedemeyiz…
Üstelik bu meseleleri başkalarının bizim adımıza gündeme getirmesini de bekleyemeyiz.
Biz konuşmalıyız. Biz anlatmalıyız. Biz talep etmeliyiz.
Burada sözünü ettiğim şey bir intikam hesabı değildir.
Tam tersine, tarihle yüzleşilmesi, yaşanan acıların kabul edilmesi ve hakkın teslim edilmesi talebidir.
Bugün Rusya Federasyonu bu talepleri kabul etmeyebilir. Ancak bu, bizim taleplerimizi dile getirmememiz gerektiği anlamına gelmez.
Bugün olmaz, yarın olur. Yarın olmaz, başka bir dönemde olur.
Yeter ki biz ne istediğimizi bilelim ve bunu akılcı, kararlı, tutarlı bir diplomasiyle anlatabilelim.
Tarihten bir örnek vermek isterim.
1970 yılında Almanya Başbakanı Willy Brandt, Varşova’da Nazi zulmünün kurbanlarını anan anıtın önünde diz çökmüştü.
O gün Brandt küçülmedi.
Almanya da küçülmedi.
Tam tersine, tarihle yüzleşme iradesi hem Brandt’ı hem de Almanya’yı dünya kamuoyunun gözünde büyüttü.
Çünkü geçmişin acılarını kabul etmek zayıflık değil, ahlaki ve siyasi olgunluk göstergesidir.
Gelelim meselenin bir başka önemli boyutuna…
KAFFED’in açıklamasından anladığım kadarıyla süreç, bugün anlatıldığı kadar açık, düzenli ve herkes tarafından izlenebilir biçimde ilerlememiş.
Haziran ayında yapılan ilk duyurunun ardından yaşanan sessizlik, eylül ayında hızlanan temaslar ve sonrasında ortaya çıkan tartışmalar kamuoyunda doğal olarak soru işaretleri oluşturmuş.
Benim burada temel beklentim şeffaflıktır.
Yapılan görüşmeler, gelen davetler, verilen cevaplar, toplantıların amacı ve ulaşılan sonuçlar mümkün olduğunca zamanında, anlaşılır ve düzenli biçimde KAFFED’in internet sayfasında ve sosyal medya hesaplarında kamuoyuyla paylaşılmalıdır.
Yanlış biliyorsam düzeltilmesini isterim. Ancak yapılan eleştirilerden, bilgilendirme sürecinin bu şekilde işlemediği anlaşılıyor.
Bir başka eksiklik de şu:
KAFFED’in açıklaması süreci anlatıyor ama eleştirileri yeterince cevaplamıyor.
Oysa kamuoyunda dile getirilen iddialar haksızsa bunların neden haksız olduğu da açıkça ortaya konulmalıdır.
Kim neyi eleştirmiş?
Bu eleştirinin hangi bölümü doğru, hangi bölümü yanlış?
KAFFED hangi gerekçelerle nasıl hareket etmiş?
Bunları anlamak, yalnızca yönetimlerin değil, bütün toplumun hakkıdır.
Çünkü açıklama yapmakla hesap verebilir olmak aynı şey değildir.
Son olarak…
Ben Rusya ile ilişkilerin geliştirilmesini, anavatanla bağlarımızın güçlendirilmesini, kültürümüzün yaşatılması ve geri dönüş imkânlarının artırılması için her türlü diyaloğun kurulmasını önemli buluyorum.
Ancak bunun yolu ne geçmişe saplanıp kalmaktan ne de geçmişi unutmuş gibi davranmaktan geçer.
Geçmişimizi unutmadan geleceğimizi kurabilmeliyiz.
Dostluk elini uzatırken tarihsel haklarımızı da dile getirebilmeliyiz.
Ve bütün bunları yaparken toplumumuzu bilgilendirmeyi, eleştirileri dinlemeyi, farklı fikirleri düşmanlık olarak görmemeyi öğrenmeliyiz.
Çünkü mesele kimin haklı çıktığı değil, toplumumuzun ne kazandığıdır.
Biz olmayı başarabilirsek hem anavatanımızla ilişkilerimizi geliştirir hem de kaybolmaya yüz tutan değerlerimizi koruyabiliriz.
Ulvi Özcan















