Maryem Çentiev, 1915 yılında Çeçen köyü Urus-Martan’da doğdu. Ortaokuldan takdirle mezun olan Maryem, Moskova Pedagoji Enstitüsü’ne girdi ve filoloji öğrencisi ilk Çeçen kadın oldu.
Eğitiminin ardından ülkesine dönen Maryem, Eğitim Halk Komiserliği görevine başladı. Çeçence gramer hakkında çalışmalar yaptı ve Çeçence müfredat kitapları hazırladı.
Ancak Stalinist baskıların getirdiği kara günler Çeçenya’yı da es geçmeyecekti. 1942’de Maryem tutuklandı ve Moskova’ya götürüldü. Acılı soruşturmaların ardından serbest bırakılan Maryem ülkesine döndü ve Çeçen-İnguş Devlet Çocuk Tiyatrosu için çalışmalar yaptı. Acılı Çeçen halkının geleceğinin çocuklara ve gençlere bağlı olduğunu söylüyordu.
Çeçen-İnguş dili üzerine birçok kitap yazdı ama 22 Şubat 1944’te tekrar tutuklandı. Tam da büyük sürgün arifesinde bu savunmasız kadının tutuklanması anlamsızdı ve o, sağlam karakterinden ödün vermedi.
Sürgün yıllarının ardından 1957 yazında anavatanına dönen Maryem tekrar öğretmenliğe başladı. Öğrencileri ona saygı duyuyordu çünkü Maryem dönemin Çeçenleri arasında en eğitimli olanlardandı.
Gazeteci Hasmagomed Magomayev ile evlenen Maryem’in bir kızı doğdu, Zoya adını verdiler… Ama Maryem için zor günler yeniden başlayacaktı. 1994 sonbaharında damadı Albert hayata veda etti. Ünlü bir doktor olan torunu Giviş, 1. Çeçen Savaşı’nda öldürüldü.
Ocak 2000’de kızı Zoya ile Grozni’de Puşkin Caddesi No:1’deki sığınağa yerleşen 85 yaşındaki Maryem, Rus birliklerinin saldırılarından ve bombalarından korunmaya çalışıyordu. Sığınağa inen Rusya askerleri anne kızı dışarı çıkardı ve duvara dayayarak kurşuna dizdi.
(cult-and-art.net, checheninfo.ru)
