İnguş Bağımsızlık Komitesi İnsan Hakları Dairesi’nin (BAQO) 5 Eylül’de Telegram üzerinden yaptığı paylaşıma göre iki İnguşetya vatandaşı Rusya’ya iade edildi. İddiaya göre bu iade standart prosedürlerle değil istihbarat servislerinin operasyonuyla gerçekleşti.
BAQO ayrıca haziran ayında Rusya ve Türkiye arasında yapılan bir anlaşmanın Kafkasya’dan gelen siyasi göçmenler ve muhacirler üzerindeki baskıyı artırabileceğini daha önce dile getirdiğini ve bu iadenin yapılan anlaşmayla tutarlılık gösterdiğini de ekliyor.
24 Haziran 2026’da Adalet Bakanı Akın Gürlek, Uluslararası Hukuk Forumu’na katılmak için gittiği St. Petersburg’da Rusya Federasyonu Başsavcısı Aleksandr Vladimiroviç Gutsan ile yaptığı görüşmenin ardından iki ülke arasındaki adli yardımlaşmayı daha ileriye taşıyacak İşirliği Protokolü’nü imzaladıklarını duyurmuştu. Protokol, iade talebi bulunan şahısların iadesini de kapsıyor.
Rusya tarafından aranan Movlat Tsuroev (35) ve Yusup Tsuroev (36) kuzenlerin İnguşetya’da düzenlenen saldırılarla anılan ve IŞİD ile bağlantılı olan Gurazhev grubuna mensup oldukları iddialar arasında.
Konuya tepki gösteren 63 kurum “Kafkasyalı Sığınmacıların Rusya’ya Hukuksuz İadesi Kabul Edilemez!” başlığıyla ortak bir basın açıklaması yayımladı.
Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
“Onlar 170 yıldır bu ülke tarihinin ayrılmaz bir parçasıdır.
…
Kuzey Kafkasyalı İnguş asıllı Movlat ve Iusup Tsuroev kardeşler 2024 yılında hukuki güvenliklerinin bulunmadığı İnguşetya Cumhuriyeti’nden Türkiye’ye geldiler. Kısa süre sonra Iusup Tsuroev haksız bir suçlama ile tutuklandı ve 2 Şubat 2026 tarihinde beraat etti. Geri gönderme merkezinden serbest bırakıldıktan sonra 10 Ağustos 2026 tarihinden itibaren kendilerinden haber alınamaz oldu.
Ailelerinin avukatlarına haber vermesi üzerine savcılığa suç duyurusunda bulunuldu. Yapılan tüm araştırmalara rağmen Türkiye’den sınır dışı edildiklerine, geri gönderme merkezinde veya gözaltında olduklarına dair bir bilgiye ulaşılamadı.
Bir süre sonra bu kişilerin Türk hukukunun sağladığı hukuki güvenceler dikkate alınmaksızın Rusya Federasyonu makamlarına teslim edildiklerine dair bilgiler alınmaya başlandı. Benzer haberler yabancı haber sitelerinde de yer aldı (18 Eylül 2026, kavkaz-uzel.eu). Yine alınan haberlere göre Tsuroev kardeşler ve ailelerine hâlihazırda Rusya makamları tarafından işkence yapılmaktadır.
Bizler Kuzey Kafkasya’da akrabaları olan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları, sivil toplum kuruluşları ve insan hakları savunucuları olarak resmi makamlardan aşağıdaki hususların aydınlatılmasını talep ediyoruz. Türkiye’ye sığınan bu kişilerin kanuni mekanizmaların dışında kalan ve hukuki niteliği açıklanmayan başka bir yöntemle Rusya’ya iade edilip edilmedikleri kamuoyuna açıklanmalıdır.
Tsuroev kardeşler sınır dışı edildiyse 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun öngördüğü usul ve esaslar uygulanmış mıdır? Adli iade söz konusu ise 6706 sayılı Cezai Konularda Adli İşbirliği Kanunu’ndaki yargısal süreçler işletilmiş midir?
Başka bir devlet tarafından oluşturulan bir güvenlik kaydı veya ileri sürülen bir suçlama, Türkiye Cumhuriyeti makamları bakımından kesin delil niteliği taşımaz. Bu bilgilerin Türk hukukuna göre değerlendirilmesi, bağımsız biçimde doğrulanması ve kişinin temel hakları gözetilerek hukuki bir sonuca bağlanması gerekir. Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre Iusup Tsuroev, İstanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılanmış, 2 Şubat 2026 tarihinde beraat etmiş ve karar 17 Mart 2026 tarihinde kesinleşmiştir. Kesinleşmiş beraat kararı, Türkiye’den gönderme sürecinde nasıl ve hangi makam tarafından değerlendirilmiştir?
…
Geri göndermeme ilkesi, Türkiye Cumhuriyeti’nin de taraf olduğu insancıl hukuka dair uluslararası sözleşmelerin ve hukuk devleti ilkesinin en temel güvencelerinden biridir. Bugüne kadar Rusya makamlarının bu tür hukuksuz taleplerine karşı ‘geri göndermeme ilkesine’ sahip çıkan Türkiye Cumhuriyeti makamlarının Tsuroev kardeşlere yönelik uygulaması; zulme uğrama, işkence görme, yargısız infaz edilme riski nedeniyle vatanlarını terk etmek zorunda kalan ve ülkemize sığınan binlerce Kuzey Kafkasyalı kardeşimizi ve bizleri derin bir endişeye sevk etmiştir.
Kamuoyu şu soruların cevabını bekliyor:
1. Tsuroevler’i hangi makam, hangi kanuni yetkiye dayanarak Rusya’ya gönderdi?
2. Neden Göç İdaresi Başkanlığı devre dışı bırakılarak YUKK kapsamında bir sınır dışı işlemi yapılmadı?
3. 6706 sayılı Kanun kapsamında adli iade prosedürü işletildi mi?
4. Rusya tarafından gönderilen güvenlik bilgileri Türkiye tarafından bağımsız biçimde doğrulandı mı?
5. Kesinleşmiş beraat kararı nasıl değerlendirildi?
6. Gönderme sonrasında karşılaşabilecekleri riskler hangi makam tarafından incelendi?
Bu sorular yalnızca Tsuroevler için değil, Türkiye’de yaşayan bütün Kuzey Kafkasyalı sığınmacıların hukuki güvenliği açısından önem taşımaktadır. Türkiye, Kafkas muhacirlerine tarih boyunca kapılarını açmış bir ülkedir. Bugün onların çocuklarına ve torunlarına düşen, başka bir ülkenin güvenlik iddiaları karşısında hukuki güvencelerinin bertaraf edilerek ölüme gönderilmeleri olmamalıdır.
…
Bu nedenle bizler;
Tsuroevler dosyasının tüm yönleriyle açıklığa kavuşturulmasını, gönderme işleminin hukuki dayanağının ve karar süreçlerinin kamuoyuna açıklanmasını, kanuna aykırı uygulamaları yapanların soruşturulmasını ve Türkiye’de yaşayan Kuzey Kafkasyalıların hukuki güvenliğini zedeleyebilecek uygulamalara son verilmesini önemle ve ısrarla talep ediyoruz.”
İMZACI KURUMLAR
Çeçen İnguş Dernekleri Federasyonu
Çerkes Dernekleri Federasyonu
1864 Erbaa Çerkes Derneği
Adige Kafkas Derneği
Adige Khase Çerkes Derneği
Ahlat Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği
Avusturya Çerkes Derneği
Belçika Kafkas Kültür Derneği
Boğaziçi Çerkes Derneği
Bremen Çerkes Kültür Derneği
Büyükçekmece Kafkas Kültür Derneği
Çeçen Kafkas Muhacirleri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği
Çeçen Kültür, Eğitim ve Yardımlaşma Derneği
Çerkes Kadınları Teavün Cemiyeti Derneği
Çerkes Tarihini Araştırma Enstitüsü Vakfı
Eskişehir Kuzey Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği
Gebze Kuzey Kafkasya Kültür Derneği
Göç ve Diaspora Vakfı
İstanbul Birleşik Kafkasya Derneği
İstanbul Çerkes Derneği
İstanbul Kafkas Kültür Derneği
İstanbul Karaçay ve Kuzey Kafkasya Kültür ve Dayanışma Derneği
Kafdağı Eğitim ve Kültür Derneği
Kafkas Çeçen Dayanışma ve Kültür Derneği
Kafkas Çerkes Derneği
Kafkas Vakfı
Kafkasevi Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Merkezi Derneği
Kayseri Kafkas Çeçen-İnguş Kültür ve Dayanışma Derneği
Kengeş Eğitim ve Yardımlaşma Derneği
Köln Çerkes Kültür Derneği
Körfez Eğitim ve Yardımlaşma Derneği
Kozlu Çerkes Derneği
Kütahya Kuzey Kafkas Kültür Derneği
Ladik Çerkes Derneği
Maltepe Çerkes Derneği
Marmara Çerkes Derneği
Merzifon Çerkes Kültür Derneği
Meydandüzü Köyü Çerkes Kültür Derneği
Mönchengladbach Kafkas Kültür Derneği
Münih Çerkes Derneği
Özgür Der
Paris Çeçen Enstitüsü
Samsun Birleşik Kafkasya Derneği
Samsun Kafkas Çerkes Vakfı
Şamil Eğitim ve Kültür Vakfı
Şeyh Şamil Derneği
Şeyh Şamil Vakfı
Şimali Kafkas Derneği
Tokat-Erbaa İverönü Köyü Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği
Turhal Kafkas Kültür Derneği
Uluslararası Kafkas Derneği
Uluslararası Mülteci Hakları Derneği
Uzunyayla Kafkas Kültür ve Yardımlaşma Derneği
Uzuntarla Adige Kültür Derneği
Yalova Çiftlikköy Kafkas Derneği
Yalova Kafkaz Muhacirler Derneği
Yalova Kuzey Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği
Yaşayan Kalpler Derneği
Yeryüzü Avukatları Derneği
Yetimler Derneği
Bursa Çeçen Inguş Cemiyeti
Yalova Çeçen Kültür Derneği
Selsebil Yoksullara ve Yetimlere Yardım Derneği
Haber: Beyza Nur Kaya
Kaynakça:
https://x.com/abakingurlek/status/2069752732542534101?s=46
https://oc-media.org/ingush-men-reportedly-tortured-by-russian-police-after-extradition-from-turkey/
