Tunceli Tenkil Harekâtına Dair Bakanlar Kurulu Kararı’nın yıldönümüdür. “Gayet Gizlidir” başlığıyla yayımlanan bu karar, TBMM’nin verdiği “Dersim Soykırımı” kararı olarak tarihe geçti. Bu kararın yarattığı sonuçlar, Cumhuriyet hükümetinin Dersim’e dair niyet ve hedeflerinin ipuçlarını da vermektedir.
Ne olmuştu?
25 Aralık 1935 yılında Tunceli Vilayeti’nin idaresi hakkında özel kanunla yeni bir il teşkil edildi, il merkezi Elazığ’daydı. Korgeneral rütbesiyle bir asker vali atandı. TBMM yetkileriyle donatılmış bu bürokrat, hem mülkü amir, hem yerel yönetici, hem yargıçtı. Tunceli’de yerel halktan silahlar toplandı, imar işlerinde yerliler çalıştırılarak yol, köprü, askeri kışlalar ile resmi daireler ve lojmanlar yapıldı. Yapılan yedi büyük kışlaya askerler yerleştirildi.
4 Mayıs 1937’de Bakanlar Kurulu kararı ile yerel aşiret liderleri ve toplumun ileri gelenleri tutuklandı. Mevcut bilgiler dahilinde 72 kişi olduğu bilinen bu gruptan yedi kişi idam edildi, diğerlerine çeşitli ağır hapis cezaları verildi.
1938 yılında 4. Umum Müfettişliği’nin yetkileri 3. Ordu’ya devredildi. Resmi rakamlara göre 13.160 kişi öldürüldü, 11.818 kişi sürgün edildi. Yerel kaynaklara göre gerçek rakam resmi rakamın üç katıdır.
Haber: Cemal Taş
