Kadim zamanlarda Çeçenlerde erkek çocukların yetişkinlik evresinin oluşmasını belirleyen farklı yaş kademeleri vardı. 7 yaşına kadarki dönem: Ber (çocuk), 7-15 yaşları arası: Delikanlı-ergen (qiazkho), 15 yaş sonrası: Erkek-yetişkin (stag)…
3 ya da 5 yaşlarında gerçekleştirilen “ilk tıraş” ritüeli çocuk için çok önemliydi. Geleneksel olarak kız ya da erkek çocuklar hayatlarında en az bir kez mutlaka saçlarını kazıtırlardı. Bu ritüel için toplumda fiziksel olarak güçlü ve saygın bir kişi seçilir; tıraş ona yaptırılırdı, çocuklar büyüdüğünde o kişiye benzesin istenirdi. “İlk tıraş” töreninden sonra bir koç kesilir ve akrabalarla komşulara dağıtılırdı.
Erkek çocuğun yetiştirilmesi görevi 7. yaştan itibaren erkeklere geçerdi. Bu dönemde, toplumun saygın ve güvenilir bireyleri eğitim verirdi. Okul eğitimi de denilebilecek bu dönem 14 yaşına kadar devam ederdi. Eğitim süresi birkaç ay ya da yıl sürebilirdi. At biniciliğinden silah eğitimine kadar varan derslerin yanı sıra tarih ve geleneklerle ilgili bilgiler aktarılırdı çocuğa… Ayrıca birkaç gün süren dağ yürüyüşleri yapılır; üzüm kesiciliği, okçuluk, güreş, ağaç ve kayalara tırmanma, nehirden geçme, eskrim ve kamuflaj eğitimleri gerçekleştirildi. Bu gibi eğitimler, çocukların güçlenip olgunlaşmasını sağlardı.
Çocukların 15 yaşında ergenliğe girdiği düşünülürdü. O yaştan sonra yetişkinlerin toplantılarına (phoğane hotta) katılıp fikirlerini ifade edebilir ve toplumdaki yetişkinlerin tüm haklarına sahip olurlardı. Ancak bu hakları kazanabilmek için birtakım evrelerden geçmeleri gerekirdi. Bu nedenle her yıl (genellikle mayıs ayında) sınava tabi tutulurlardı. Binicilik yarışları ya da tarih-gelenek bilgilerini ve yeteneklerini ölçen bazı oyunlar sonucunda değerlendirilerek “erkek” olurlardı. O yılki sınavlarda başarısız olanlar ertesi yıl için hazırlanırlardı. Bu yarışlarda üç yıl üst üste başarısız olanlara “tembel” unvanı verilir, köylerinde çok değer görmezlerdi. Yarışlarda birinci olanlar ise dayıları tarafından at ile ödüllendirilir, yetişkinlikleri ilan edilmiş olurdu.
“Хьайн кlант ворхl шо кхаччалц хьаста, ворхlера пхийта шо кхаччалц ваца ве, пхийта шо кхаьчча накъост ве” (“Oğlunu 7 yaşına gelinceye kadar kadar sevip kolla, 7-15 yaş arasındayken çalışmayı öğret, 15’inden sonra yoldaşın yap”).
“Çeçenler çocuklarını asla dövmez, bunun nedeni duyarlılıklarından ziyade korkak biri olarak yetişmesini istememeleridir.” (Brockhaus ve Efron Sözlüğü, 38. cilt, sayfa 786) (www.checheninfo.ru)
Çeviri: Serap Canbek
