Novaya gazetesinde yayımlanan, Çeçenya Cumhurbaşkanı Ramzan Kadirov’un ‘peri masalı’ olarak nitelendirdiği itiraflar, “2016-2017 döneminde gerçekleştirilen operasyonlarda gözaltına alınan 100 kişinin 27’si güvenlik güçlerince infaz edildi” iddialarını kanıtladı
SSCB’nin son Devlet Başkanı Mihail Gorbaçov tarafından 1993 yılında kurulan ve Rusya’nın muhalif birkaç gazetesinden biri olan Novaya’nın 15 Mart sayısında, Çeçenya güvenlik güçlerinin sivillere uyguladığı işkence ve yargısız infazlarla ilgili itiraflarda bulunan eski bir polisin anlattıkları yayımlandı.
Eskiden Ahmet Kadirov Polis Karakolu bünyesinde görevli olan Çeçen polis Süleyman Gezmakhmaev’in anlattıkları, Novaya gazetesinin araştırmalar sonucu elde ederek yayımladığı “2016-2017 döneminde gerçekleştirilen operasyonlarda gözaltına alınan 100 kişinin 27’si güvenlik güçlerince infaz edildi” iddiasını da kanıtlamış oldu. Gezmakmaev, Novaya’nın isimlerini yayınladığı 27 kurbandan 13’ünün Kadirov’un polis birliği kışlasında öldürüldüğünü söyledi.
Tutukluların aç bırakılması, hortumlarla dövülmesi gibi işkencelere ve yargısız infazlara şahit olan ve yaşananlara katlanamayarak görevinden ayrılan Gezmakhmayev, 2017 yazında iltica başvurusunda bulunmuş, Alman göçmenlik servisinden bir memurla yaptığı röportajda işkence ve yargısız infazlar hakkında ayrıntılı olarak konuşmuştu. İltica talebinin reddedilmesinden sonra ailesiyle Rusya’ya dönen Gezmakhmayev ile Novaya gazetesi temasa geçti ve Gezmakhmaev’in gazeteci Elena Milashina’ya verdiği, “Çeçenya’da polislik yaptım ve insanları öldürmek istemedim” başlıklı röportaj 15 Mart 2021’de yayımlandı. Gezmakhmaev’in 37 sayfalık ifadesi, Rusya Soruşturma Komitesi için noterde tasdik edildi.
Gazeteye verdiği röportajda 2016-2017 yıllarında gerçekleştirilen işkence, infaz ve sonuçların tahrif edilmesi hakkında ayrıntılı bir şekilde konuşan ve “Kaçırılan birçok genç, militan olarak gösterilip infaz edildi” diyen Gezmakhmaev, Novaya gazetesi ve bir dizi sivil toplum kuruluşunun yardımı sayesinde ailesiyle birlikte Avrupa’da sığınma hakkı elde etmeyi başardı.
Novaya gazetesi, Rusya Soruşturma Komitesi’nin 2017’deki cinayetlerle ilgili soruşturma açmayı reddettiğini ve haberin yayınlanmasından saatler sonra gazetenin Moskova’daki ofisine zehirli kimyasalla saldırı yapıldığını bildirdi.
Yayımlanan itirafları “Savaş sonrası Çeçenya’da işlenen en iğrenç suçun kanıtları” olarak değerlendiren insan hakları aktivistlerine göre, Gezmakhmaev’in ifşa ettiği bilgiler, yakınları için büyük bir tehlike oluşturuyor. Röportajın yayımlanmasının ardından Çeçenya güvenlik güçleri, Gezmakhmaev’in Açhoy-Martan Köyü’nde yaşayan üç akrabasını Grozni’ye götürerek ültimatom verdi ve Novaya gazetesinde yayımlanan bilgilerin uydurma ve gerçek dışı olduğunu belirten bir pişmanlık mektubu yazması için Gezmakhmayev’i zorlamalarını talep etti. Çeçenya güvenlik güçleri, Gezmakhaev’in akrabalarını uyuşturucu suçuyla ilişkilendirmeye çalışırken, devlet televizyonlarında Gezmakhaev aleyhinde yayınlar yapılmaya başlandı. Cumhurbaşkanı Ramzan Kadirov ise iddiaları ‘peri masalı’ olarak nitelendirdi.
Kafkasya Halkları Meclisi Başkanı Ruslan Kutaev, verilen bilgilerin Avrupa İnsan Hakları Konseyi’nde yankı bulduğunu ve Gezmakhaev’in yakınlarına yapılan baskının bir sonuca ulaşmayacağını belirtti. (RFERL, Kavkaz-Uzel, The Moscow Times)
Çeviri: Serap Canbek
