Zabitı Jarbeg’in (Дзабиты Зарбег) Oset Halk Tıbbı (Ирон Адæмон Хостæ) kitabının Badı Muammer Tekin tarafından yapılan çevirisini yayımlamaya devam ediyoruz.
Kabızlık
(Суырхуылф)
Şurxulf
Kabızlık çekenlere sade çiğ süt veya yağlı süt ve peynir altı suyu içiriliyor, domuz yağı yediriliyordu. Domuz yağı tuzlanıp yedirilerek üstüne soğuk su içiriliyordu. Çeşitli otlar ve meyveler yediriliyordu. Ispanak en çok kullanılan yiyeceklerdendi ve haşlanarak suyu içiriliyordu. Kızılağaç yaprakları da suda kaynatılarak suyu içiliyordu.
Ayçiçeğinden ilaç yapılırken çiçeklerinden çay yapılıp içiliyordu. Siyah taflan çayı, adaçayı, kayın ve dişbudak çayı içiriliyordu. Bağırsaklara da iyi gelen ada çayının yapraklarının suyu emdiriliyordu. Tereotundan kabızlık ve dişetleri için ilaç yapılıyordu.
Göbek tutulması
(Бикъ бафтын)
Bikbaftın
Göbek tutulmasında başparmak göbek çukuruna bastırılarak çevriliyor veya göbeği çevirme işi bir şişenin ağzıyla bastırılarak göbek etleri hafif dönecek şekilde yapılıyordu.
Göbeği tutulan ve sancı çeken kişinin kolları çapraz şekilde arkadan elleri tutuluyor, hastanın sırtına dizler dayanarak geriye çekiliyor, sırtının çıtlama sesini duyana kadar çekmek ağrıyı azalttığı gibi hastayı da rahatlatıyordu. Hastanın karnını alttan yukarı doğru sıvazlamak ağrıyı dindiriyordu.
Bağırsak solucanı
(Кæлм гуыбын)
Kelm gubın
Bağırsak solucanları için çeşitli otlardan ilaçlar yapılıyordu. Erkek eğreltiotu, nane ile karıştırılarak kaynatılıyor ve suyu hastaya içiriliyordu. Kabak çekirdekleri suda haşlanarak veya sac üzerinde kavrularak yediriliyordu. Kenevir yağı içiriliyor veya yağın içine isot, bal ve alkol karıştırılıp kaynatılıyor ve suyu hastaya içiriliyordu. Kayalıklarda yetişen ve eğreltiotuna benzeyen kırkayakotu yapraklarının alt kısımlarındaki sarımtırak damarlardan etkili ilaçlar yapılıyordu.
İdrar boşaltım bozukluğu
(Фехгæнын)
Fexgenın
Genelde çocuklarda sık görülen, gece uyurken idrarını kaçırma olaylarında hastaya süt banyosu yaptırılıyordu. Elma çekirdekleri suda haşlanıp suyu içiriliyordu. Bunların dışında çeşitli otlardan ilaçlar yapılıyordu. Karakafesotunun yapraklarından yapılan çay içiriliyordu. Bu çay safra problemine de iyi geliyordu. Yapraklar çiğ vaziyette kesik yaralarının üstüne konuyordu. Çayı göğüs ağrılarını da dindiriyordu. İrisotunun sarımtırak çiçekli cinsinin dalları suda kaynatılarak suyu idrar bozukluğunda ve terletmek için hastalara içiriliyordu. Humusotunun taze tomurcukları kaynar suya atılarak hafif soğuduktan sonra suyu hastaya içiriliyordu. Suyun sakinleştirici ve idrar yollarını temizleyici özelliği de var. Dereotu suda kaynatılarak suyu idrar kolaylaştırıcı olarak içiliyordu. Isırgan çeşidi olan ballıbabaotu tatlımsı olup beyaz çiçek veriyor. Bu çiçeklerden, kanlı idrar gelmesi durumunda ve böbrek problemlerinde ilaçlar yapılıyordu. Böbreklerin temizlenmesinde etkilidir. Çiçeklerden 15 gr kadar bir bardak suda kaynatılarak suyu içiliyor. Eskiden prostat şişmesi durumunda suyun içine bir miktar barut konarak, barut dibe çöktükten sonra suyu içiriliyordu. Hayvan mesanesi su ile doldurulup, bazen de barut katılarak hastanın cinsel organına bağlanıyordu. Maydanoz ve kereviz, 3 litre süt içinde 1 litre kalana kadar kaynatılıp her gün 3 kere hastaya içiriliyordu.
İdrar kaçırma
(Доныхуып нæ уыромын)
Donı xup’ne vıromın
Çobançantası otunun çiçekleri ezilerek alkolle karıştırıldıktan sonra suyu süzülüyor ve günde 3’er damla hastaya içiriliyordu. Böbrek, ciğerler ve hazımsızlığa da iyi geliyordu. Bu ot kurutulmuş veya taze haliyle de yeniyordu.
(Devam edecek)
