İstanbul Planlama Ajansı (İPA), “Ekonomik Krizin Eğitim Maliyeti” raporunu yayımladı.
Raporda, ülkedeki okullaşma oranı, uluslararası göstergelerle karşılaştırmalı olarak verilirken, araştırmada ekonomik krizin eğitime erişime etkisi de incelendi.
Örgün eğitime katılımda düşüş
İnceleme sonucunda yüksek enflasyon ve hayat pahalılığı ile mücadele eden ailelerin temel ihtiyaçların yanı sıra eğitim ve sağlık harcamalarından da vazgeçtiği belirtildi.
2021 yılında 1 milyon 452 bin 331 olan açık öğretimde okuyan öğrenci sayısı 2022 yılında 1 milyon 738 bin 198’e, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında ise 608 bin kişi daha artarak 2 milyon 346 bin 654’e ulaştı.
2022-2023 eğitim-öğretim yılında okulöncesi eğitim, ilköğretim ve ortaöğretim düzeyinde toplam 19 milyon 904 bin 679 öğrenci örgün eğitim aldı. Toplam 75 bin 19 eğitim kurumu içinde devlete ait okul sayısı 60 bin 734 (yüzde 81) iken, özel okulların sayısı 14 bin 281 (yüzde 19) olarak kaydedildi.
Merkezi bütçe yatırım ödeneğinden 2022’de MEB yatırımlarına yüzde 22,34 oranında pay ayrılırken bu oran 2023’te yüzde 12,65’e geriledi.
Raporda, eğitim alanına ayrılan paydaki düşüşe dair şu yorum yapıldı:
“Kamu yatırımlarında eğitim alanına ayrılan paydaki düşüş eğilimi eğitimi, ‘anayasal hak olarak parasız sağlanması gereken bir kamu hizmeti’ olmaktan çıkardı. Sonuç olarak nitelikli eğitime erişim ve eğitimde başarı çoğunlukla özel okulları tercih eden üst orta sınıf ailelerin çocuklarına ait hale geldi.”
2020’de yapılan eğitim harcamalarının yüzde 74,7’si devlet tarafından finanse edilirken bu oran 2021 yılına gelindiğinde yüzde 72,5’e geriledi. 2020 yılında eğitim harcamaları içinde hanelerin yaptığı harcamaların payı yüzde 20 iken 2021 yılında yüzde 22’ye çıktı. Bu da zorunlu eğitimin maliyetinin beşte birinden fazlasının ailelerin bütçesi üzerinden karşılandığına işaret ediyor.
Yoksul çocuklar okulu bırakıyor
“Altını çizmek gerekir ki derinleşen yoksulluğun da etkisiyle, eğitimin hanelerin sırtına binen bu mali yükü her geçen gün çok daha fazla öğrencinin çocuk işçiliği ve/veya çocuk evliliği gibi sorunlarla karşı karşıya kalmasına, dolayısıyla da okul terklerine yol açıyor” denilen raporda yoksul çocukların okulu bıraktığına işaret edildi.
Raporda, gıda enflasyonunun bir sonucu olarak çocukların yalnızca evde değil okulda da yetersiz beslendiği ya da beslenemeyip derslere aç girdiği belirtilirken, okul çağındaki çocukların en az dörtte birinin okula aç gittiğinin tahmin edildiği bilgisine yer verildi. (Yeni Yaşam)
