Çerkes diasporası örgütleri, Rusya Federasyonu’na ve Çerkes cumhuriyetlerinin başkanlarına çağrıda bulundu. Çağrı metninde şu ifadelere yer verildi: “Çerkes diasporası mensupları olarak Rusya Federasyonu’nun ilkokullarda anadillerin öğretilmesine ilişkin mevzuatta yaptığı son değişikliklerden dolayı derin endişe duymaktayız.
Anadillerin öğretiminin kısıtlanması ve eğitim sürecinden aşamalı olarak dışlanması, uzun vadede bu dillerin yok olma riskini beraberinde getirmektedir.
1 Eylül 2025 tarihinde, Rusya Federasyonu Eğitim Bakanı Sergey Kravtsov tarafından ilköğretim genel eğitimi için yeni federal müfredatı onaylayan bir yasa yürürlüğe girmiştir. Buna göre,
‘Anadil’ ve ‘Anadilde Edebi Okuma’ derslerinin verildiği tüm okullarda, birinci sınıftaki ders saati haftada iki saatten bir saate indirilmiştir;
‘Anadil’ dersinin adı ‘Rusya Federasyonu Halkının Dili’ olarak değiştirilmiştir. Anadiller tehdit altında.
Çerkesler, Abazinler, Tatarlar, Çeçenler, Osetler ve diğerleri gibi Rusya’daki tüm halklar için anadillerin korunması sorunu ciddi boyutlardadır.
İlkokullarda anadillerin öğretiminin azaltılması sadece teknik bir değişiklik değil, bu dillerin eğitim alanından sistematik olarak uzaklaştırılmasına yönelik bir adımdır ve uzun vadede yok olmalarına neden olacaktır.
Anadili için haftada iki saatlik süre de yetersizken, bu sürenin haftada bir saate indirilmesi, dilin korumasını pratikte imkânsız hale getirmektedir.
Rusya Federasyonu Anayasası 72. maddeye göre ortak yetki alanına giren dil politikasıyla ilgili alınan bu karar federalizm ilkelerinin ve Rusya Federasyonu Anayasası’nın da ihlali anlamına gelmektedir.
Diğer yandan ‘Anadil’ konusunun ‘Rusya Federasyonu Halkının Dili’ olarak yeniden adlandırılması kabul edilemez bir tanımlamadır. Böyle bir değişiklik sadece ‘Eğitim’ yasasının terminolojisine uymamakla kalmamakta, aynı zamanda etnokültürel kimliğin en önemli unsuru olarak anadil fikrini de yok saymaktadır.
Alınan karar, Rusya Federasyonu Anayasası’nın, halkların kendi anadillerini koruma ve bu dilin öğrenilmesi ve geliştirilmesi için gerekli koşulları yaratma hakkını güvence altına alan 68. maddesi ile çelişmektedir.
Ulusal cumhuriyetlerimizin başkanlarını ve federal makamlardaki bölge temsilcilerini, Rusya Federasyonu Anayasa Mahkemesi’ne başvurmak da dahil olmak üzere her türlü yolun denenerek yasanın uygulamadan kaldırılması için gerekli girişimlerde bulunmaya davet ediyoruz.”
İmzacı kurumlar
Abhaz Dernekleri Federasyonu, Adige Kafkas Derneği, Adige Khase Çerkes Derneği, Adige Xase Austria, Belçika Kuzey Kafkas Derneği, Bozüyük Kuzey Kafkasya Kültür Derneği, Bremen Çerkes Kültür Derneği, Bursa Çeçen-İnguş Kültür ve Dayanışma Derneği, Büyükçekmece Kafkas Kültür Derneği, Çeçen Kafkas Muhacirleri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği (KAFKASDER), Çeçen İçkerya Derneği, Eskişehir Kuzey Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği, Gebze Kuzey Kafkas Kültür Derneği, İstanbul Birleşik Kafkasya Derneği, İstanbul Kafkas Kültür Derneği, Kafkas Çeçen Dayanışma ve Kültür Derneği, Kayseri Kafkas Derneği, Kütahya Kuzey Kafkas Kültür Derneği, Mönchengladbach Kuzey Kafkas Kültür Derneği, Samsun Adige Kültür Derneği, Samsun Birleşik Kafkasya Derneği, Şamil Eğitim ve Kültür Vakfı, Kafkas Vakfı, Alan Kültür ve Yardım Vakfı, İstanbul Kafkas Çerkes Derneği, Samsun Kafkas Çerkes Vakfı.
