Lobby: (Fr.N.) TDK; 1. İsim, mimarlık: Bir yapının kapısından içeri girildiğinde görülen ilk boşluk; dalan.
2. İsim, mimarlık: Otel, tiyatro vb. yerlerde girişe yakın geniş yer.
3. İsim, mecaz: Bazı ortak çıkarları olan grupların temsilcilerinden veya üyelerinden oluşan topluluk:
4. Lhebı / Лъэбы: Ady. [İsim. Цӏ.] Ayak altı. Ayağın altı (lhegu /Лъэгу) değil
1550’ler, “manastır avlusu, üstü kapalı yürüyüş yolu”, Ortaçağ Latincesinden. Laubia, lobia Cermen kökenli “manastırdaki üstü kapalı yürüyüş yolu” (Eski Yüksek Almanca ile karşılaştırınız) louba “salon, çatı;” bkz. loca (isim).
“Kamu binalarındaki büyük giriş holü” anlamı 1590’lardan kalmadır; Avam Kamarası’na atıfta bulunulması ise 1630’lardan itibaren olmuştur. “Yasama sürecini etkilemeye çalışanlar” şeklindeki siyasi anlamı ise 1790’lardan itibaren Amerikan İngilizcesinde, yasama meclislerinin dışındaki büyük giriş hollerinde toplanan etki arayanların geleneğine atıfta bulunularak kullanılmıştır.
Ayrıca 1550’lerden itibaren: Lobby(v.): “Yasama sürecini etkilemeye çalışmak” (başlangıçta bir yasama organının lobisini sık sık ziyaret ederek üye kazanmak anlamına geliyordu), 1826, Amerikan İngilizcesi, siyasi anlamda lobi (isim) kelimesinden türemiştir. İlgili:Lobbied;lobbying.
Bkz: https://www.etymonline.com/word/lobby
Lobby, Kelimesi İngilizcede ve bazı Hint Avrupa dillerinde ¨Labi ¨ şeklinde okunurken Türkçe dahil bazı dillerde de ¨Lobi¨ şeklinde okunur. Kelimenin uygulama tarihçesinde evlerin ilk giriş yerleri için kullanıldığını görülmektedir. Zaman içerisinde 1. ev önlerindeki ön gezinme yerleri, 2. Zamanla otel, tiyatro vb toplum merkezlerinde ilk girişi oluşturan geniş alan. 3. Daha çok son iki yüzyılda, bir amaç uğruna bir araya gelmiş topluluk veya temsilcileri gibi anlamlarda kullanılmaya başlanmıştır. Hemen çoğu kelimede olduğu gibi kelimeyi oluşturan her bir kelime başka bir dilden geliyor olmasına rağmen sonraki evrelerde o kelimelerden yeni bileşik kelimeler oluşturulmuş ve bunlar da zamanla kökleşerek asli yapıları seçilemez hale gelebilmektedir. Örn. Adigecede, ¨Мы хэтэм тыlэбэ лъабэзэ тыкъеплъыгъ. / “Bu bahçeye el ayak yordamıyla (gezerek) baktık.
Kelimede Ses Olayları: Kelimeyi oluşturan ses kökenleri lhебы / Лъзбы şeklindedir. Adige – Abaza dilierinde yaşayan ¨lh / лъ sesi ¨L / л¨ sesitarafından yutulmuştur. Lh/лъ sesinin kökeni Adige – Abaza dillerinin dışında kalan dillerde “L/Л” sesiyle devam etmektedir. Oysa bu ses kök önemli bligler barındırmaktadır.
Çözümleme
Lhe / лъэ: Ayak
Be/Бэ: (бы) 1. Çok. 2. El, anlamına gelen “kısa e /lэ” kelimesinin sonuna gelir ” ” bir şeye el uzatmak, ellemek” anlamı verir: Ebe / lэбэ (lабэ). Aynı şekilde ayak anlamında “Lhe/лъэ” kelimesininin sonuna gelir: Lhabe / Лъабэ.
Ebe – lhabe lэбэ-лъабэ: El ayak yordamıyla…
Lhebışe / Лъэбыщэ: Bacakları çap.
Lhebıtse / Лъэбыцэ: Ayak topukları tüylü.
Kelimenin ikinci bileşeni “pe/пэ” olması durumunda benzer anlamları verir ancak yukarıda açıkladığımız durum esas alınmalıdır.
Lhape / Лъапэ: 1. Ayak parmağı. 2. Ayak ucu. 3. Bir şeyin ayak tarafı. 4. Bir şeyin alt uç tarafları gibi anlamlarda kullanılır.
Lobby / Лобы: İlerleyen zamanlarda ise kelime bir ideal, bir inanç uğrunda güç, meşruiyet, tanınırlık vb kazanmak için ilk görüşmeleri yapmak, düşüncelere zemin hazırlamak anlamlarında meşru bir etkinlik için kullanılmaya başlanmıştır. Bu uluslar arası kabül kelimenin daha da yaygınlaşmasını sağlamıştır. Unutmamak gerekir ki ¨Lobby¨ kelimesi sosyolojik anlamıyla Adigeceden geçen bir kelime değildir. Hatta Adigecede bu kelime sosyolojik anlamıyla (lobicilik) kullanılmamaktadır. Asıl olan ise dillerin daha saf ve daha yalın olduğu evrelerinden, ayrışarak meydana çıkan birçok dilde yaşadığı ve zaman içerisinde yeni anlamlar yüklendiğidir. Geriye dönüp baktığımızda ise ses – kelime – anlam – varlık ilişkisinin birlikte var olduğu ve bütünlük sağladığını görüyoruz.
Özetle kelimenin bileşenleri hangi dilde en küçük anlamlı birime örneğin sese kadar indirgenebiliyor ve anlam özelliklerini bozmadan yeni birleşik kelimeler oluşturuyorsa o kelimenin kökeni o dildir. Ayrıca kelimelerin zaman içerisinde yeni anlamlar kazandığını görürüz. Bu etimolojik çözümleme için önemli bir durumdur. Bu tarz okumaları öncelikle Adıgece üzerinden yapabiliyoruz.
