21 Mayıs 1864 – 21 Mayıs 2026
Kadim vatanları Kafkasya’da yaşanan, 21 Mayıs 1864’le simgeleşmiş soykırım ve sürgüne yönelik adalet arayışından,
Yaşadıkları her ülkede DEMOKRASİ, EŞİTLİK, ÖZGÜRLÜK, ADALET mücadelesinden…
Çerkesler asla vazgeçmeyecek.
“Köylere gece karanlığında dalıvermek âdet haline gelmişti. Gece karanlığının örtüsü altında Rus askerlerinin, ikişer üçer evlere girmesini izleyen dehşet sahneleri öylesineydi ki, bunları hiçbir rapor görevlisi aktarmaya cesaret edemezdi…”
Lev Tolstoy
“Bu, gerçek ve acımasız bir savaştı. Yüzlerce Çerkes köyü ateşe verildi. Ekin ve bahçelerini imha için atlara çiğnettik, sonuçta bir harabeye dönüştü.”
Rus tarihçi Y.D. Felisin
“Gemicilerin gözü doymuyordu. 50-60 kişilik gemiye 200-300 kişi alıyorlardı. Biraz su ve ekmekle yola çıkmışlardı. 5-6 günü aşınca bunlar tükeniyor ve açlıktan salgın hastalıklara yakalanıyorlar, yolda ölüyorlar ve onlar da denize atılıyorlardı. 600 kişiyle yola çıkan gemiden ancak 370 kişi sağ çıkabilmişti.”
Fransız gazeteci A. Fonvill
“Göçmenlerin sorunu felakete dönüşüyor. Açlık ve hastalık had safhada. Trabzon’a gelen 100.000 kişi 70.000 kişiye indi. Samsun’a 70.000 kişi indi. Günlük ölü sayısı 500 kişidir. Trabzon’da bu sayı 400 kişidir. Gerede Kampı’nda 300 kişi, Akçakale ve Sarıdere’de günlük ölüm 120-150 kişi arasındadır. İtalyan Dr. Barozzi’nin raporlarında şu ibareler dikkat çekicidir: ‘İnsanlar, uzun süre bitkiler, bitki kökleri ve ekmek kırıntılarıyla hayatta kalmaya çalışıyorlar’.”
Polonyalı Albay Teophil Lapinsky
Konu ile ilgili Serap Canbek’in, Mayıs 2026 sayımızda yayımlanan çevirilerini aşağıdaki linklerden okuyabilirsiniz:
Rus tarihçilerin eserlerinde Çerkeslerin Osmanlı İmparatorluğu’na toplu sürgünü
