Yaşar Güven
2025 yılı ağustos sayımızda başladığımız ve 6 sayı sürdürdüğümüz “Drau’ya Giden Yol” dosyamıza önemli katkı sunan Ömer Aytek Kurmel’e çok teşekkür ediyorum. İki çalışmasını paylaşıyoruz:
-İkinci Dünya Savaşı’nda Adiğe Özerk Bölgesi’nden çıkan Çerkesler
-İkinci Dünya Savaşı’nda Karaçay-Çerkes ÖSSB ve Kabardey-Balkar ÖSSC’den çıkan Çerkesler
Rusya Federasyonu cumhuriyetleri, II. Dünya Savaşı sırasında özerk bölge ya da cumhuriyet olarak anılıyordu.
Dosyamızın linklerini de paylaşalım:
https://jinepsgazetesi.com/2025/08/drauya-giden-yol-1/
https://jinepsgazetesi.com/2025/09/drauya-giden-yol-ii-dunya-savasinda-kafkasya-2-bolum/
https://jinepsgazetesi.com/2025/10/drauya-giden-yol-ii-dunya-savasinda-kafkasya-3-bolum/
https://jinepsgazetesi.com/2025/11/drauya-giden-yol-ii-dunya-savasinda-kafkasya-4-bolum/
https://jinepsgazetesi.com/2025/12/drauya-giden-yol-ii-dunya-savasinda-kafkasya-5-bolum/
https://jinepsgazetesi.com/2026/02/drauya-giden-yol-ii-dunya-savasinda-kafkasya-6-bolum/
Dosyamızın son bölümünde belirttiğimiz gibi; okuyucularımızdan gelebilecek yorumlara, araştırmalara sayfalarımız açıktır.
Ömer Aytek Kurmel
İkinci Dünya Savaşı’nda Adiğe Özerk Bölgesi’nden çıkan Çerkesler
İkinci Dünya Savaşı esnasında (Ağustos 1942) Alman orduları Kafkasya’yı işgal etti. Stalingrad yenilgisinin ardından, Almanlar 1943 başında geri çekilmeye başladılar. Onlarla birlikte, binlerce Kafkasyalı da yollara düştü. Bu insanlar çok çeşitli sebeplerden ötürü Kafkasya’da kalmayı kendileri için tehlikeli buluyorlardı. Aşağıdaki isim listesi, 1988 yılında ABD’de başladığım derleme çalışmasının bugün itibariyle geldiği noktadır.
ABAZA Susa-Bibolet (karı-koca); ABAZA İdris; ABAZA Kemal; ABAZA Ömer; ABREK Gazi; ABREK Hasan; ABREK Hazret; ABREK Kasım; AÇMIJ Eyüp ve Şaban (ağabey-kardeş); AGUZAR Aslan Mirza; ATSOK Harun-Rabia, Aslan, Guşıps, Nuh (aile); ATSOK Süleyman ve Şemset (baba-kız).
BATMEN Jankılıç; BEK Nana-Musa (karı-koca); BERİTAR Hacıkasey; BERİTAR Muhittin; BERZEG Nurbi; BJASSO Hamit; BJASSO Kerim; BJASSO (Başta) Lana, Edic, Ruslan (anne ve ikiz oğulları); BLAĞENAPSE Tevçej-(Şeretluk) Selamet (karı-koca).
ÇIÇ Mahmut.
DEGU Kasey.
ĞUÇETL Alim, ĞUÇETL Hazret, ĞUÇETL Mahmut, ĞUÇETL Yusuf Ahmet, ĞUTTE Aslan.
HABOHU Hüseyin; HAÇEMZAKO Nanu; HAĞUR Vahide-Usta, Şeherhan, Davut (aile); HAKURATE Aydemir; HAKURATE İsmail; HALAŞTE Medin; HAMTOH Eyüp; HAMTOH İbrahim; HAKUY Murat-(Bek) Tayyibe; HATKO Hacımusa; HOKETL İsa; HUN İdris; HUŞT İlyas; HUŞT Sefer.
JAMIRZA Ahumtek ve Zarima (baba-kız), JAMIRZA Beçmız, JAMIRZA Haşav (Ahumtek’in kardeşi).
KABAN Hızır, KAT Bambet, KAT Trau, KESEBİ Askar, KOBLİ Baris, KOŞHİ Karabit, KUAKO Kasey, KUAKO Kasım, KUAKO Misost, KUAKO Yunus, KUAKO Yusuf, KUBE Şaban, KUNIJ Ali, KUNIJ Jidz, KUYIJ Mahmut, KUŞU Mahmut.
Lİ Ahmet ve Şahingirey (kardeşler), LOSTEN Ramazan.
MAMİY Hacımusa, Bibolet, Raşit (amca ve yeğenleri).
NAFIŞ Tim, NAJOKO Yusuf, NANIJ Emin, NAPTSOKO Hamit, NAPTSOKO Hasan ve Yelmuz (kardeşler), NAPTSOKO Zaurbek, NATHO Hacımusa, NATHO İbrahim, NATHO Kadir, NEĞUÇ Hajmet, NEKAY Goşfıj ve Tamara (anne-kız).
PAÇEŞFO Mahmut, PAŞTA Janbolet, PENEŞ Nuh, PERÇİÇ Muhammed.
SOĞUR İbrahim, STAS Angela, STAŞ Nuh.
ŞAŞE Tembot; ŞAVAPTSOKO Goşnaşo-Kerim, Kazbek (aile); ŞAVAPTSOKO Musa (Kerim’in ağabeyi); ŞEKETL Sara-Hacımusa, Kan, Kasey (aile); ŞOMIZ Şaban; ŞOMIZ Yunus; ŞUMEN Eyüp.
TAHTAMURKOV Muhammed, THAĞAPSO Raşit, TLEUJ Muhammed, TLEUJ Muhtar, TORHAHO İsa, TRAHO Aslanbek, TRAHO İbrahim, TRAHO Ramazan, TRAHO Yerstam, TUĞUJ Aydemir, TUĞUJ Zekeriya.
YEDİGE İdris, YEDİGE Paşe, YEHUTLE Anzavur, YEHUTLE Medin, YEMTİTL Davut, YEŞEKO Kasey, YEŞEKO Talustan, YEŞEKO Tirkubey, YEVTİH İsmail, YUĞAR Yusuf.
İkinci Dünya Savaşı’nda Karaçay-Çerkes ÖSSB ve Kabardey-Balkar ÖSSC’den çıkan Çerkesler
Aşağıdaki liste, 1988 yılında başlayarak saha çalışması ve literatür taraması şeklinde yürüttüğüm derleme çabasının mütevazı bir çıktısıdır.
Karaçay-Çerkes Özerk Bölgesi:
KARDAN Raşit, MUSABEK Musa, SEMENOKA Bilal, TERMATOV Bilal, ZAKAYEV Ahmet, ZAKAYEV Hacımusa, ZAKAYEV İla, ZAKAYEV İsmail.
Kabardey-Balkar Özerk Cumhuriyeti:
ADEJE Ali İsa, ADEJE Şopago, AGUEY Musabi, APŞE Zaurbi, AZOKA Azrail.
BALKAR Hauti; BATIROV Kuşuk; BERZOKO Cemalettin; BESROKA Tengis; BEZİRİKO Fatima-Sultan, Leyla (aile); BEZİK Ebubekir; BRAGUN Suphi.
DIŞEK Elbek, DIŞEK Losten, DIŞEK Yusuf, DİYDAN Seyf, DUMEN Devletgeri, DUMEN Muhab, ERİVAS Bolet.
GİRANDOKO Jantemir; GOF Muhammed; GUKETLOV Gisa; GUKETLOV Halim; ĞOOV Aslan; ĞOOV Hacımurat, Hatşif, Muhittin, Sağ, Pita (kardeşler); ĞOOV Hasaf Şuhib; ĞUKEBŞOKHUE Bolet; ĞUKEBŞOKHUE Kubati; ĞUKEBŞOKHUE Tembot; ĞURF Hacı İsmail.
HABJOKO Jangeri.
JAMBEK Muhammed, JAMOKA Ali.
KAGADU Tuta, KAGOV Çariton, KALMIK Jamırza, KARALİ Albert, KARDAN Abey, KARDAN Barasbi, KARDAN Hacı Yusuf, KARDAN Muhammed, KARDAN Şuayip, KARMA Gazi, KARMOKO Hamit, KAYTUK Emin, KEREF İsmail, K’EŞH Hacıaslan, KODZE Ebubekir, KODZE Sultan, KODZOKO Hamzat, KONOV Tole, KUMAHO Harun, KUMAHO Kambi, KUMAHO Muhtar, KUMAHO Nezir, KUMUK Seferbi, KUNAŞ Baris, KURMEN Lut Tout.
MAMKEĞ Hauti, MEREMKUL Sultan, MERZEY Jantimir, MEŞİKO İbrahim, MEŞİKO Sultan, MOLAMUSA Amdeah (Şerif), MOLAMUSA Hubert (Ubeyd).
NAGOY Habaşa, NAGOY Kaşif, NALÇİKOV Mahmut Said, NALO Aziz, NALO Azmetgeri, NALO Peta, NALO Zelimhan.
OSTE Aziz ve Naip (kardeşler).
SAĞO Mahmut, SAMGUR Musa, SAMGUR Peta, SAMGUR Şaban, SİJAJE Beşir, SOH Necmettin Fuat, SOKUR Mikail, SONGUR Pşimaho.
ŞADOV Bilal, ŞADOV Muhittin, ŞADOV Selim, ŞAKMAN Davut, ŞAKMAN Emin, ŞAMAYEV Doti, ŞAMIRZA Muhammedgeri, ŞARDAN Batırbek, ŞIBZIHO Naaf, ŞIKO Alihan, ŞIKO Naim İsmail, ŞOGEN Emirbek, ŞOGEN Gazi Muhammed, ŞUKAR Aslanbi, ŞUKAY Ali.
TAMBİ Barasbi, TAMBİ Kabarda, TH’ATLOV Hacımurat, THAZEPLİJ Şaput, TOK Hüseyin.
UMAROV İbrahim, UMAROV Seyfettin, UPÇEŞAV Jançeri.
VODAH Aslan, WERMAHO Muhammed Hamırza.
YEMUZ Haşim, YETELİK Muhammed, YETELİK Necmettin.
