“Pandemi Hazırlığı ve Müdahale için Bağımsız Heyeti”nin hazırladığı raporda, Dünya Sağlık Örgütü ve hükümetlerin salgınla ilgili politikalarında sayısız hata olduğu belirtildi.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından kurulan bağımsız inceleme heyetinin hazırladığı ve COVID-19 salgınının incelendiği raporda, pandeminin önlenebilir olduğu sonucuna varıldı.
Heyet, DSÖ ve hükümetlerin salgınla ilgili politikalarında hatalar olduğunu kaydetti.
Raporda, DSÖ’nun daha önce “küresel acil durum” ilan etmesi gerektiği vurgulandı. Ayrıca mevcut politikalarda acil değişiklik yapılmazsa, dünyanın yine büyük bir salgın tehdidi riski altında olacağına dikkat çekildi.
“COVID-19: Son Pandemi Haline Getirelim” adlı rapor Pandemi Hazırlığı ve Müdahale için Bağımsız Heyeti tarafından hazırlandı. Heyetin amacı virüsün nasıl 3,3 milyondan fazla kişinin ölümüne neden olduğunu ve 159 milyondan fazla kişiye bulaştığını açıklamaktı.
Vaka sayılarında artış
ABD ve Avrupa ülkeleri, kısıtlamaları kaldırmaya başlayarak kısmen pandemi öncesi hayata geri dönerken, bazı Asya ülkelerinde virüsün yıkıcı etkisi sürüyor. Özellikle Hindistan’da vaka ve can kaybı sayısı rekor düzeyde. Ülke genelinde hastanelerde oksijen sıkıntısı devam ediyor. Nepal gibi Hindistan’a komşu ülkelerde de vaka sayılarında artış var.
‘DSÖ’nün müdahalesi eşitsizlikleri şiddetlendirdi’
Küresel liderlerin salgın sürecindeki tutumunun kınandığı raporda, COVID-19’un sona erdirilmesi ve gelecekte benzeri salgınların yaşanmaması için köklü reformların hayata geçirilmesi çağrısında bulunuldu. COVID-19’a karşı hazırlık ve müdahalede ‘zincirin her noktasında zayıf halkalar tespit edildiği’ vurgulanan raporda, “Uyarı sistemi çok yavaş ve çok silikti. DSÖ yeterli güce sahip değildi. Salgına müdahale şekli ise eşitsizlikleri şiddetlendirdi. Küresel siyasi liderlik de yoktu” görüşü savunuldu.
Heyetin Eşbaşkanı ve eski Liberya Devlet Başkanı Ellen Johnson Sirleaf, “Bugünkü durum önlenebilirdi. Mevcut durum, hazırlıksızlık ve müdahale anlamında sayısız hata, boşluk ve gecikmeden kaynaklandı” dedi.
Heyet, DSÖ Acil Durum Komitesi’nin Çin’deki salgını geçen yıl 30 Ocak’taki değil de 22 Ocak’taki toplantısında “uluslararası acil durum” ilan etmesi gerektiğini vurguladı.
DSÖ’nün acil durum ilanından sonraki bir ayın, ülkelerin virüsün yayılmasını önleyecek uygun önlemler almaması nedeniyle “kaybedildiği” ifade edildi.
Heyete göre, Avrupa ülkeleri ve ABD de 2021’in Şubat ayında gerekenleri yapmadı, sadece ülkelerinde hastaneler dolmaya başlayınca harekete geçti.
Raporda ülkelerin sağlık sistemlerini COVID-19 hastalarına hazırlaması gerekirken, birçok ülkenin koruyucu malzeme ve ilaç bulma mücadelesine girdiği kaydedildi.
Öneriler
Heyet, bir başka yıkıcı pandemiyi önlemek için şu reformları öneriyor:
- Ülkelerden hesap sorma yetkisine sahip, yeni bir ‘Küresel Tehditler Konseyi’ kurulması,
- İlgili ülkelerin onayı olmadan bilgi yayımlayabilen bir hastalık izleme sistemi oluşturulması,
- Zengin G7 ülkelerinden, yoksul ülkelere aşı desteği veren DSÖ’nün Covax programına derhal 1,9 milyar dolar kaynak aktarma taahhüdünde bulunmalarının istenmesi.
“DSÖ güçlendirilmeli”
Heyetin diğer eşbaşkanı ve eski Yeni Zelanda Başbakanı Helen Clark da “DSÖ’yü güçlendirmenin kritik önemde olduğunu” söyledi.
Aşı adaletsizliğine de dikkati çeken Clark, üretiminin hızlandırılması çağrısı yaptı. Clark “Seyahat kısıtlamaları daha çabuk, daha yaygın uygulansaydı, hastalığın hızla yayılmasının önünde ciddi bir engel olurdu. Bu, bugün de geçerli” dedi.
