Geçen mart ayının sonunda Dağıstan’da yaşanan sel felaketi nisan ayının ilk haftasında vuran ikinci dalgayla daha yıkıcı bir etki yarattı. Şiddetli yağışlarla meydana gelen bu afet Dağıstan için “son 107 yılın en büyük seli” olarak kayda geçti.
Son yıllarda sel haberleriyle gündeme gelen Dağıstan’da 28 Mart gecesi başlayan şiddetli yağmur Kuzeydoğu Kafkasya’da olumsuz etkilere yol açtı. 5 Nisan’da yoğun yağışın tekrarlamasıyla yıkıcı etkisi artan felaketten Mahaçkala, Khasavyurt, Kaspiysk, Tlyaratinsky, Babayurt, Tsumadinsky ve Derbent bölgeleri ile Çeçenya, İnguşetya ve Kuzey Osetya etkilendi.
Su seviyesi yer yer 1,5-2 metreye ulaştı ve ciddi kayıplara sebep oldu. Dağıstan’ın başkenti Mahaçkala’da 3 ana trafonun sular altında kalmasıyla on binlerce kişi elektrik kesintisine uğradı. Sel suları araçları sürükledi. Derbent ve Khasavyurt’ta köprüler çöktü. Tlyaratinsky ve Tsumadinsky bölgelerinde yoğun kar yağışı çığa sebep oldu ve yollar ulaşıma kapandı. Acil Durumlar Bakanlığı’na (МЧС России) göre selden etkilenen bölgelerden 4 binden fazla kişi tahliye edildi, 2 binden fazla konut sular altında kaldı. Bağımsız kuruluşlar ve bölge sakinlerine göre sayılar açıklanan resmi verilerden çok daha fazla.
Selin su şebekelerine zarar vermesi sebebiyle su zehirlenmesi vakaları yaşandı ve enfeksiyon yayılımına karşı hepatit A aşısı yapılmaya başladı. Tüketicinin Korunması ve İnsan Refahında Federal Gözetim Servisi’nin (Роспотребнадзор) 17 Nisan’da sitesinde yayımladığı habere göre 14 binden fazla kişiye hepatit A aşısı uygulandı.
Sel, etkisini yakın bölgelerde de gösterdi
Çeçenya’da sel, yaklaşık 2 bin evi sular altında bıraktı ve 17 köprüye hasar verdi; yetkililer olağanüstü hal ilan etti. Kuzey Osetya’da iki köy arasındaki yolun bir bölümü yıkıldı ve İnguşetya’da elektrik kesintileri yaşandı.
İhmaller Gejukh Barajı’nın yıkılmasına sebep oldu
Tekrarlayan yoğun yağışla 6 Nisan’da Derbent bölgesine bağlı Mamedkala’da Gejukh Barajı’nın çökmesiyle beş kişi hayatını kaybetti ve Mamedkala’da büyük yıkıma neden oldu. 1970 yılında inşa edilen barajın bakımsızlığı yerel halkın şikâyetçi olduğu bir konuydu. Buna rağmen uzun zamandır bakımı yapılmamıştı. Uzmanların görüşüne göre baraj tahliyesi vaktinde yapılmış olsaydı bu felaketin önüne geçilebilirdi.
Ana sebep iklim krizi ve plansız yapılaşma
Rusya’da faaliyet gösteren bağımsız bir çevre hareketinin (Земля Касается Каждого, Eart Touches Everyone) uzmanları ana sebep olarak iklim krizini işaret ediyor. Bölgede çalışma yürüten biliminsanları bu felaketin bir sürpriz olmadığını düşünürken Kuzey Kafkasya’da yağışların artacağı yıllardır öngörülüyordu.
İklim faktörünün yanında plansız yapılaşma, altyapı eksikliği ve nehir yataklarındaki maden faaliyetleri bu felakette aktif rol oynadı. Mahaçkala’nın yağmur suyu drenaj sistemi 1968 yılında 300 bin-350 bin kişi için planlanmış; ancak şehrin nüfusu şu an bunun en az iki katı. Bazı bölgelerde ise drenaj sistemi hiç bulunmuyor.
Dağıstan Cumhuriyeti Devlet Başkanı Sergey Melikov’a göre yasadışı konutlaşma altyapı bakımlarına engel oluyor. Yapılan bakımlar ise yağış miktarının en kötümser tahminleri aşmasıyla yetersiz kaldı. Dere yataklarına dökülen moloz ve bu bölgelerdeki hatalı yapılaşma doğal akışı bozarak afetin yıkıcı etkisini katladı.
Rusya Bilimler Akademisi Su Problemleri Enstitüsü Yüzey Suyu Modelleme Laboratuvarı Başkanı ve araştırma görevlisi Mikhail Bolgov, NSN’ye verdiği demeçte, bölgenin dağlık arazi yapısının selin etkisini artırdığını ve mevcut altyapının bu boyutta bir su kütlesini kaldırabilecek potansiyelde olmadığını, şehir planlamasında bu hususların dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Haber: Beyza Nur Kaya
https://m.vk.com/wall-32123991_168032
https://www.gazeta.ru/social/news/2026/03/30/28162027.shtml
https://www.rambler.ru/eco/priroda/56286300-navodnenie-v-dagestane-prichiny-i-ekologicheskiy-uscherb/amp/
https://www.kavkaz-uzel.eu/articles/422495
https://vfokuse.mail.ru/articles/69615926-pyatero-pogibshih-tysyachi-evakuirovannyh-razrushennye-doma-i-smytye-mashiny-posledstviya-proryva-staroj-damby-v-dagestanskoj-ma/
https://www.rospotrebnadzor.ru/deyatelnost/epidemiological-surveillance/?ELEMENT_ID=32000
