Abhazya’ya doğrudan ulaşım ve tanınma talebi çerçevesinde oluşturulan “Abhazya İçin İzolasyona Son İnisiyatifi”nin yürüttüğü kampanya kapsamında bir basın açıklaması düzenlendi.
5 Ağustos’ta Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) çatısı altında farklı partilerden milletvekillerinin katılımıyla yapılan basın açıklamasında, Abhazya’ya izolasyonun kaldırılmasına yönelik somut adımlar ilk kez parlamenter düzeyde ortak bir deklarasyonla duyuruldu.
Toplantıya TBMM’de grubu ve temsilcisi bulunan farklı siyasi kanatlardan milletvekilleri ve “Abhazya İçin İzolasyona Son İnisiyatifi” temsilcileri katılarak ortak irade gösterdi. Katılımcılar arasında Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) İstanbul Milletvekili Özgül Saki, Emek Partisi (EMEP) İstanbul Milletvekili İskender Bayhan, Türkiye İşçi Partisi (TİP) İstanbul Milletvekili Ahmet Şık, Yeni Parti Ankara Milletvekili Okan Konuralp, DEVA Partisi Mersin Milletvekili Mehmet Emin Ekmen, DEVA Partisi Ankara Milletvekili İdris Şahin, Yeni Yol Partisi Grup Başkanvekili Selçuk Özdağ ile Saadet Partisi temsilcileri ve sivil toplum mensupları yer aldı.
Gazeteci ve TİP Milletvekili Ahmet Şık’ın okuduğu basın açıklamasında, önce “Abhazya, tarihi, sosyal ve yurttaşlarımızın bir kısmının ailevi bağlarının olduğu, sadece birkaç saat uzaklıktaki deniz komşumuz bir Karadeniz ülkesidir” bilgisi verildi ve 19. yüzyılda Kafkasya’da yaşanan soykırımın ertesinde Abhazya nüfusunun önemli bir bölümünün bugünkü Türkiye’ye sürgün edildiği belirtildi. Bugün Abhazya’dakinden daha çok sayıda Abhazın Türkiye’de yaşadığı vurgulanan açıklama şu hatırlatmayla devam etti:
“Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ertesinde Gürcistan tarafından işgal edilmek istenen Abhazya, bu saldırıya direnmiş ve 1993 yılında bağımsızlığını kazanmıştır. Ancak bu tarihten sonra, özellikle 1996 ertesinde izolasyon politikalarının hedefi olmuştur.”
Abhazya’nın her ne kadar “de facto” bağımsızlığını kazanmış olsa da Rusya ve birkaç ülke dışında tanınmadığının belirtildiği açıklamada “Abhazya bu nedenle tecrit edilmiş durumdadır. Bu tecrit politikalarının uygulayıcılarından birisi de ülkemiz Türkiye’dir. Öyle ki savaştan sonra üç yıl devam eden Türkiye-Abhazya arasındaki doğrudan ulaşım 30 yıldır kapanmış, Abhaz pasaportları geçersiz hale gelmiş, iki ülke arasındaki insani, kültürel ve ticari ilişkiler gerçek potansiyelinin çok gerisinde kalmıştır” dendi.
Abhazya’dan destek açıklamaları
TBMM çatısı altında yapılan açıklama, Abhazya’daki siyasi ve sivil alanda geniş çaplı karşı tepkilerin doğmasına ve anavatan ile diasporayı birleştiren bir ortak bildiri dalgasına yol açtı.
Abhazya devlet haber ajansı Apsnypres, Abhazya kamuoyunun temsilcileri tarafından başlatılan ve imza toplanmaya devam eden tarihi bildiriyi duyurdu. Sivil toplum kuruluşlarının inisiyatifiyle kaleme alınan ortak bildiride şu ifadeler öne çıktı: “Kafkasya halklarının torunları, tarihi vatanlarının dışında yaşamak zorunda kalan değerli Abhaz ve Çerkes kardeşlerimiz! Abhazya ve Çerkes diasporasının oluşturduğu inisiyatif grubunun ‘Abhazya’nın İzolasyonuna Son Verelim!’ kampanyasını Abhazya’da büyük bir umut ve minnetle karşıladık. 30 yıldır süren uluslararası tecrit ve ceza politikası, halkımızın en temel insani haklarını, seyahat ve aile bağlarını sürdürme özgürlüğünü kısıtlamaktadır. Diasporamızın çabalarını, Türk hükümetine adaletli davranma ve bu haksız sessizliği bozma çağrısı olarak görüyoruz. Örgütlenme seviyesindeki görüş ayrılıklarına bakılmaksızın tüm diasporamızın bu adalet mücadelesinde birleşeceğine inancımız tamdır. Türk parlamentosu üyelerine, gazetecilere ve haklı mücadelemize destek veren tüm iyi niyetli insanlara şükranlarımızı sunuyoruz.”
Apsnypres bildirisinin yanı sıra Abhazya’daki siyasi parti ve halk hareketleri de sürece desteklerini tescilledi.
Siyasi partiler ve ortak bloklar (Respublica Grubu – APSNI, AKZAARA, ARUAA, AND, Çağdaş Devlet): Ortak bildiride, parlamentonun %34’ünü oluşturan 206 milletvekilinin desteğinin izolasyonu aşmada niteliksel bir kırılma olduğu vurgulandı.
Sivil düşünce kuruluşları ve halk hareketleri (Aamta, Apsova Rymch, Halkın Gücü): İzolasyonu kırma noktasında açılan bu “fırsat penceresinin” kaçırılmaması gerektiğini vurgulayarak, tüm diaspora kurumlarına iç anlaşmazlıkları bir kenara bırakıp ortak stratejik hedefte birleşme çağrısı yaptı.
Abhazya Kamu Odası, Türk milletvekillerinin Abhaz pasaportlarının tanınması ve deniz ulaşımının yeniden başlatılmasına yönelik girişimini resmi olarak desteklediğini duyurdu. Yapılan açıklamada, konunun Ankara’da parlamento düzeyine taşınmasının, nihai sonuçtan bağımsız olarak devrim niteliğinde bir gelişme olduğu vurgulandı.
Önerinin Abhazya vatandaşlarının hak meşruiyetini doğrudan ilgilendirdiği belirtilen açıklamada, deniz ulaşım hatlarının açılması konusunun daha önce Mart 2026’da Toplumsal Oda Forumu’ndaki kamuoyu duruşmalarında da ele alındığı hatırlatıldı. Yapılan değerlendirmede, “Yaşadığı yer veya statüsü ne olursa olsun her Abhaz için öncelik, cumhuriyetin uluslararası alanda tanınması ve seyahat belgelerimizin meşruiyetidir. Devlet ile kamuoyunun koordineli çalışması, bu adımı pratik zemine taşıyacak ve egemenliğimizi güçlendirecektir” ifadelerine yer verilerek tüm kesimler konsolidasyona davet edildi.
Dünya Abhaz-Abaza Kongresi (DAAK) Yüksek Konsey Başkanı Mussa Ekzek de yayımladığı mesajla TBMM’deki girişimi memnuniyetle karşıladıklarını belirtti. Otuz yıldır dünya genelindeki Abazaların birliğini güçlendirmek için çalıştıklarını vurgulayan Ekzek, Türkiye’de tarihi anavatanına özgürce gitmek, akrabalarıyla kucaklaşmak ve kültürel bağlarını sürdürmek isteyen büyük bir diasporanın yaşadığına dikkat çekti.
Ekzek’in açıklamasında şu ifadelere yer verildi: “İnsanlar arasındaki engelleri kaldırmaya yönelik her pratik adım, siyasi değil, her şeyden önce insani bir mesele ve temel insan haklarının yeniden tesis edilmesi perspektifinden değerlendirilmelidir. Bu girişim; Abhazya yönetiminin, devlet kurumlarının, kongremizin ve diasporamızın yıllardır sürdürdüğü sistemli çalışmaların doğal bir sonucudur.”
Sürece dair bir değerlendirme de Abhazya Kahramanı ve 5. Dönem Abhazya Meclisi Üyesi Aslan Kobahiya’dan geldi. Yayımladığı video mesajla halka ve diasporaya seslenen Kobahiya, Türkiye’deki Abazaların TBMM çatısı altında Abhazya’nın izolasyonunu ve ulaşım sorunlarını gündeme taşıyarak tarihi bir başarıya imza attıklarını belirtti.
Tarihsel sürece atıfta bulunan Kobahiya, Vatan Savaşı sonrasındaki zorlu abluka döneminde Rusya muhalefetinin ve toplumunun direnişini hatırlatarak, İlk Cumhurbaşkanı Vladislav Ardzınba’nın “Günü geldiğinde abluka kalkacak ve Abhazya tanınacaktır” sözlerini vurguladı. Türkiye’deki Abazaların bugün benzer bir cesur adımı attığını ifade eden Kobahiya, bu girişime karşı çıkanların veya şüpheyle yaklaşanların aksine, adıma en çok Abhaz halkının ihtiyaç duyduğunu söyledi.
Birlik ve beraberliğin korunduğu sürece Abhazya’da yönetimin her zaman Abhaz halkının elinde kalacağını belirten Kobahiya; tanınma ve doğrudan ulaşım gibi meselelerin zaman alacağını, ancak konunun parlamento düzeyinde tartışılmasının bile stratejik bir zafer olduğunu ifade etti. Son dönemdeki bölgesel gelişmelere ve benzin krizine de değinen Kobahiya, muhaliflerin öfkelenmesinin doğru yolda olunduğunun göstergesi olduğunu söyleyerek halka birlik ve kararlılık çağrısında bulundu.
Diplomatik hamle
Abhazya Cumhuriyeti Parlamentosu eski başkanı Valeri Kvarçiya, yayımladığı mesajda, 19. yüzyıldaki sürgünden bu yana Türkiye’deki kucaklaşmayı ve ablukalar sırasındaki yardımları Abhaz halkının asla unutmadığını vurgulayarak, Türkiye meclisindeki bu diplomatik hamleyi sonuna kadar desteklediklerini ifade etti.
“Hedefe ulaşılmasına katkı sağlayan her adımı son derece olumlu değerlendiriyoruz”
Abhazya Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi: “Abhazya Cumhuriyeti yönetimi ve Dışişleri Bakanlığı için dış politikanın öncelikli yönü, Abhazya’nın bağımsız bir devlet olarak uluslararası alanda tanınmasının yanı sıra Abhazya Cumhuriyeti devlet organları tarafından verilen belgelerin tanınmasını sağlamaktır.
Abhazya Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen dış politika çizgisi doğrultusunda Dışişleri Bakanlığı; Abhazya’nın uluslararası temaslarını genişletmek, dış politika konumunu güçlendirmek ve Gürcistan politikaları sonucu oluşan uluslararası izolasyonu aşmak amacıyla tutarlı ve kesintisiz bir çalışma yürütmektedir. Abhazya Cumhuriyeti’ne dış politika çıkarlarının geliştirilmesinde gerekli desteği Rusya Federasyonu sağlamaktadır.
Abhaz tarafı, uzun yıllardır İsviçre’nin Cenevre kentinde düzenlenen Cenevre Uluslararası Görüşmeleri zemininde, Abhaz pasaportlarının ve Abhazya devlet makamlarınca düzenlenen diğer belgelerin tanınması konusunu kararlılıkla gündeme getirmektedir.
Abhazya Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Parlamentosu’ndan bir grup milletvekilinin Abhazya pasaportlarının tanınması ve Abhazya ile deniz ulaşımının açılması yönündeki önerisiyle ortaya çıkan gelişmeleri yakından takip etmektedir. Bu tür tartışmaların gündeme gelmesini, anlık konjonktürün değil, zor şartlarda yaşayan insanların gerçek ihtiyaçlarının kavranmasının getirdiği objektif bir süreç olarak değerlendiriyoruz. Bu durum; ülkemiz yönetiminin, Dışişleri Bakanlığı’nın, sivil toplum temsilcilerinin, Abhazya Cumhuriyeti Türkiye Tam Yetkili Temsilciliği’nin, Türkiye Abhaz Dernekleri Federasyonu’nun (ABHAZFED), Kafkas Dernekleri Federasyonu’nun (KAFFED) ve dünyanın farklı ülkelerindeki duyarlı diaspora mensuplarının Abhazya Cumhuriyeti’nin izolasyonunu kaldırmaya yönelik kararlı ve sistemli çalışmalarının bir sonucudur.
Bu meselede adaletli kararların kendiliğinden belirdiğine ve bunun temel insan haklarının iadesi zemininde yattığına inanıyoruz. Devletimizin belgelerinin tanınması, bizim için daha geniş bir uluslararası tanınma elde etme ve diğer devletlerle tam teşekküllü ekonomik, insani ve kültürel bağlar kurma yönündeki en hayati hedefimizin bir parçasıdır. Bu nedenle, bu hedefe ulaşılmasına katkı sağlayan her adımı son derece olumlu değerlendiriyoruz.
Abhazya Cumhuriyeti yönetimi ve Dışişleri Bakanlığı bu çalışmaları aralıksız sürdürmektedir. Bugün, dünyanın farklı bölgelerindeki çeşitli devletlerin temsilcileri ve sivil dinamikleriyle aktif bir diyalog yürütülmekte, uluslararası temaslar istikrarlı bir şekilde genişletilmekte ve Abhazya’nın uluslararası alanda tanınması ile diğer ülkelerle doğrudan bağlar kurması yönündeki tutumu kararlılıkla ilerletilmektedir.”
