İspanya, 500 yıl önce imzalanan ‘Elhamra Kararnamesi’yle* ülkeden kovulan Sefarad Yahudilerine vatandaşlık hakkı tanıyan tasarıyı onayladı.
‘Geri Dönüş Yasası‘ olarak da adlandırılan ve 1492 yılında 1. Isabella ve Aragon Kralı 2. Ferdinand tarafında ülkeden kovulan Sefarad Yahudilerinin torunlarına vatandaşlık hakkı tanıyan yasa, 224 “evet” oyuna karşın, 3 “hayır” oyu ile kabul edildi.
Oylama öncesinde söz alan Dışişleri Bakanı José Manuel García-Margallo, kararın kabul edilmesinin ‘500 yıl önce yaşanan adaletsizliği tamir edeceği‘ni söyledi. Adalet Bakanı Rafael Catalá da, “Bugün, adaletsizce sınırdışı edilenlerin torunlarına yeniden kapılarımızı açan yasayı onaylıyoruz” diye konuştu.
1982 yılında çıkarılan kanun gereği Sefarad Yahudilerinin soyundan geldiğini kanıtlayanlar 2 sene kesintisiz olarak İspanya’da yaşamaları halinde vatandaşlık almaya adalet kazanıyordu. Yeni kabul edilen ve 1 Ekim’de yürürlüğe girecek yasayla, 2 sene şartı kaldırılarak, vatandaşlık başvurusunun İspanya’ya gelmeden internet üzerinden yapılmasına olanak veriyor.
Yeni yasaya göre başvuru yapanların, Sefarad kökenini ispat etmeleri gerekiyor. Bunun yanı sıra, İspanyolcayı belli bir seviyede bildiklerini ispat etmek için dil sınavını geçmeleri gerekiyor. Ayrıca başvuranların İspanya tarih ve kültürüne yönelik bir testi de geçmeleri gerekiyor.
Yasanın şartlarının belli olmasının ardından Türk Musevi Cemaati Başkanı İshak İbrahimzadeh, tepkisini twitter’da dile getirdi. İbrahimzadeh, “İspanya’nın kabul ettiği Sefarad’lara dönüş yasası sanki bir lütuf! Özrü kabahatinden büyük bir yasa… Bu bir özürdür ve hak iadesidir, herhangi bir şarta bağlı olmamalıydı” diyerek tepkisini gösterdi. Yasadan Türkiye, Arjantin, Brezilya, İsrail ve Venezüela başta olmak üzere dünyanın dört bir yanına yayılmış 3 milyon 500 bini aşkın Sefarad Yahudisinin yararlanacağını tahmin ediliyor. Ancak, tüm siyasi partilerin desteğini alarak geçen yasanın, Batı Sahra’ya yerleşen Yahudileri ve 1976’da İspanya tarafından terk edilen eski kolonileri kapsamaması eleştirilere neden oldu.
İspanya’da 2010-2013 seneleri arasında 121 Sefarad Yahudisi İspanyol vatandaşlığı alırken, bunlardan 41’i Venezuela ve 27’si de Türk vatandaşıydı.
*Elhamra Kararnamesi, Kastilya ve Leon Kraliçesi I. Isabel ile Aragon Kralı II. Ferdinand tarafından 31 Mart 1492’de Elhamra Sarayı’nda imzalanarak ilan edilen ve İspanya’da yaşayan Yahudiler’in kovulması kararını, gerekçeleriyle birlikte ifade eden belgedir.
Bu kararnameye göre, Yahudi dinine mensup olan ya da kökenleri bu dine inanmış halka dayanan herkes İspanya’yı terk edecek; yanına altın, para vb. ziynet eşyası almayacaktır. Kararnamenin muhataplarına ülkeyi terk etmek için 31 Temmuz tarihine kadar süre tanınmış ve bu süre sonunda da ülkeyi terk etmeyenlerin idam edileceği belirtilmiştir. Bu tarihten bir yıl sonra yine II. Ferdinand’a ait olan Sicilya, beş yıl sonra da Portekiz aynı uygulamayı gerçekleştirmiştir.
Not: İbrani dilinde “Sefarad”, İspanya anlamına gelmektedir. İspanya dışında Portekiz, İtalya, Kuzey Afrika, Türkiye, Ege Adaları ve Balkan Musevilerinin de büyük bölümü bu adla anılır. 1492’de İspanya’dan kovulan Museviler, İspanya kökenli oldukları için kendilerine “Sefarad” adını koymuşlardır.
