Hasta çocuğun başında nöbet tutan Çerkesler, Hekurine Hable-Adigey, 1927 (Fotoğraf: Adigey Devlet Müzesi)
Hasta nöbeti adeti, Batı diyalektinde çapş (кIапщ), Doğu diyalektinde şap’şe (щIапщэ) ya da ş’epşe (щIэпщэ) olarak adlandırılır.
Çapşe ritüelinde ciddi şekilde yaralanmış, kemiği kırılmış ya da hasta olanların uyumasını önlemek için yatağının yanında gürültü yaparak, şarkı söylenerek ve oyunlar oynanarak nöbet tutulurdu. Böylesi akşamlarda hastayı eğlendirmek ve uyanık tutmak için çok farklı muziplikler ve komik şakalar yapılırdı.
Çapşe’de oynanan oyunların genel adı şeupşakue (щIопщакIуэ) idi. Tahta at (пхъэш; pxesh) oyununda uzun bir tahta, odanın orta kısmındaki tavanın kirişine iple asılırdı. Oyunculardan biri elinde küçük bir çubukla ata biner gibi bacaklarını açarak bu tahta ata binerdi. Diğer oyuncular “İyi yolculuklar” diye bağırıp tahtayı sallayarak oyuncuyu düşürmeye çalışırlardı. Düşen oyuncunun yerine düşüren kişi ata binerdi. Amaç tahta atın üzerinde en fazla süre kalabilmekti.
Çapşe ritüelinde, hastanın acısını bitirmesi ve hastalığı kovması için şarkı ve ilahilerle yakarılırdı.
Ritüele katılanlar yanlarında erzak ve özel yiyecekler getirirlerdi. Bu ritüel için özel olarak hazırlanan yiyecek ise tseldaw (цэлдау) idi. Bu yiyecek, mayasız hamurdan yapılmış içinde tahıl olan bir çeşit ekmekti.
Bu ilginç gelenek, kötü ruhların uyuyan hastanın bedenine girmek için beklediğine inanılan eski zamanlardan kalmıştır. Hastanın arkadaşları ve akrabaları onu uyanık tutmak için nöbetleşe bu ritüeli yaparlardı. Bu ritüelin yararlarından biri de hastanın, yarasına zarar verecek bir pozisyonda uyuyakalmasını engellemesiydi. (jaimoukha.synthasite.com)
