Mayıs ayında Abhazya Sanayi ve Ticaret Odası Başkanı Gennady Gagulya ile Lübnan Çerkes Derneği Başkanı Saria Abdelrazak bir işbirliği anlaşması imzaladı.
Gagulya, Ortadoğu Çerkeslerinin Abhazya ile daha derin ilişkiler kurmak istediklerini söyledi. Abhazya; Suriye ve Ortadoğu’nun diğer bölgelerinde yaşayan dispora Çerkesleri için umulmadık bir şekilde ikinci bir yuva haline geldi. Çünkü Kuzey Kafkasya’ya dönmek konusunda hala bazı engeller var.
Ortadoğu’daki Çerkes işadamları ve ticari kuruluşlar Abhazya’da güvenilir iş ortakları arıyor. Böylece bağımsız Abhazya özelinde Kuzey Kafkasya’daki anavatanlarına bir nevi destek olabileceklerini düşünüyorlar.
Bu planlar kolay gerçekleşir mi? Ortadoğu’daki Kafkasya diasporasının iş potansiyeli yüksek mi? Bu potansiyel Rusya ya da Kafkasya’ya yatırım yapmaya ilgi duyuyor mu?
On Kavkaz haber sitesi, Türkiye’deki Real East Emlak Gayrimenkul İnşaat ve Danışmanlık Sanayi Ticaret Limited Şirketi yöneticisi Zamir Kuliev ve isminin verilmesini istemeyen Abhaz bir işadamına (Timur olarak adı geçecektir) bu soruları sordu.
-Abhazya Sanayi ve Ticaret Odası ile Lübnan Çerkes Derneği arasında imzalanan anlaşma diaspora Çerkeslerinin ticari ve ekonomik potansiyeli konusunda merak uyandırdı. Bu potansiyelin gücü büyük mü?
Zamir Kuliev: Kafkasya Savaşı’nın aradından Ortadoğu ülkelerine tıkıştırılan Kafkasyalılar milyonlarla ifade edilen bir diaspora yarattılar. Birçoğu kendi işini kurdu. Artık, Ortadoğu ülkelerinde büyük imkanlara sahip işadamları var. Bu güç, Kafkasya cumhuriyetleri ve diaspora Kafkasyalıları arasındaki ilişkilerin gelişmesine de katkı sağlayabilir.
Timur: Tabi ki böyle bir potansiyel var. Ama unutmamalıyız ki Abhazya’da halen çözülmemiş sorunlar da var. Mesela yabancı yatırım konusunda sorunlar henüz çözülmedi. Kadastro konusunda belirsizlikler var. Bir başka sorun da suç oranı…
Kafkasyalı olsun ya da olmasın yabancı yatırımcılar yatırım yapmak için öncelikle güvenlik ve ekonomik cazibe ararlar.
-Kafkasyalıların ticari potansiyeli derken büyük şirketler ya da şirketler topluluğunu mu kastediyorsunuz? Ya da işadamlarını mı? İsim verebilir misiniz?
Zamir Kuliev: Türkiye’den örnekler verebilirim. Kafkasya kökenli birçok işadamı var. Turizm, tıp, sigortacılık ya da üretim sektörleri gibi geniş bir yelpazede iş yapıyorlar.
Büyük şirketler arasında meşrubat üreticisi Kirazlıyayla’yı, mobilya üreticisi Kilim’i, reklam ajansı Arter’i, bilgisayar üreticisi Casper’i sayabilirim.
Timur: Çerkeslerin kurduğu birçok şirket var. Bu şirketlerin arasında büyük inşaat ve sanayi şirketleri de var. Ayrıca birçok büyük devlet şirketinin yöneticileri arasında da Çerkesler var. Çeçen, Avar ve Tatarların da şirketleri var. Asıl soru ise anavatanlarına çok özlem duysalar da Kuzey Kafkasya ya da Abhazya’da yatırım yapıp yapmayacakları…
Kafkasya’da yabancı yatırım mevzuatı konusunda sorunlar var.
Bir diğer sorun ise yolsuzluk… Kafkasya’daki mevzuat sorunları ve ekonomik durum düzelirse Kafkasyalıların yatırım yapması için cazip bir ortam oluşacaktır.
(onkavkaz.com)
Çeviri: Serap Canbek
