Çerkeslerin Göç Kararı

St. Petersburg Golos Gazetesi’nin bildirdiğine göre, geçen sonbaharda Çerkesler arasında başlayan göç akımı ürkütücü bir boyuta ulaştı. Din adamlarının teşvik ettiği halk, ilkbaharda Türkiye’ye göç etmelerine izin vermesi için hükümete devamlı baskı yapıyor ve göç için hazırlanıyor. Köy ambarlarında bulunan ekinleri paylaşıp hayvanları ve zirai araçlarıyla birlikte satıyorlar. Topraklarını işlemediklerine bakılırsa hükümet izin verse de vermese de gitmeye kararlı görünüyorlar.

Golos bu kararın verilmesinde üç nedenin etken olduğunu iddia ediyor: Birincisi, Çerkeslere verilen toprakların çok az oluşunun rahat yaşamalarını sağlayacak bir gelir elde etmelerini engellemesidir. 1863-64 sürgününde göç edenlerin toprakları kalanlar arasında değil Rus subay ve generaller arasında paylaştırılmıştı. İkincisi, Rus hükümeti tarafından haklarından ve güçlerinden mahrum bırakılan Çerkes beylerinin alt sınıflar üzerindeki etkilerini yitirmeleri ve alt sınıftakilerin kendilerini her fırsatta Rus otoriteleri aleyhinde kışkırtmak için ellerinden geleni yapan din adamlarının eline düşmesidir. Üçüncü neden ise, yetersiz eğitim nedeniyle alt sınıftakilerin ruhani baskılardan etkilenecek hale gelmesidir.

Golos bir başka ayrıntıyı da ekliyor: Pasaport ücreti olan 80 Ruble Çerkesler için önemli bir tutar olmasına karşın büyük kısmı şimdiden pasaportlarını almış. (The New York Times Gazetesi’nin 12 Nisan 1874 tarihli sayısından)