Sovyetlerin ilk yıllarında Stalin’in “Yeni Ekonomi Planı” çerçevesinde gerçekleştirilen kolektivizasyon politikaları ve sonrasında 1937-1938represya döneminde rejimin çeşitli sindirme, katliam uygulamalarına maruz kalan halklardan biriydi Karaçaylar….
Eli silah tutan erkek nüfusu muhtelif cephelerdeki Kızılordu saflarında Almanlara karşı çarpışırken, yaşlı, kadın, çoluk çocuk ve Kızılordu’dan terhis edilen ağır yaralı ve malûllerden oluşan Karaçaylar, 2 Kasım 1943 günü sabaha karşı Sovyet askerlerince apar topar yataklarından kaldırıldı ve tren istasyonlarında hazır bekletilen hayvan vagonlarına doldurularak anayurtlarından uzaklaştırıldılar.
Karaçay halkının toplumsal belleğinde unutulmaz izler bırakan bu sürgün, 2 Kasım 1943 tarihinde, SSCB Komünist Parti Genel Sekreteri Josef Stalin’in bizzat emriyle gerçekleştirildi.
Sayıları 60.000’i geçkin Karaçay, Alman ordusu ile işbirliği ve “vatana ihanet” suçlamasıyla Orta Asya’nın muhtelif bölgelerine sürgün edildi.
1957 yılında tarihe “Kruşçef Affı” olarak da geçen bir kararla ‘affedilen’ sürgün halklar arasında yer alan Karaçaylar tekrar anayurtlarına geri döndüler
Günümüzde anayurtları Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti‘nde yaşayan Karaçaylar, bu sürgün sırasında nüfuslarının yaklaşık üçte birini kaybettiler.
