Tataristan’da yayın yapan KazanFirst haber sitesi, Rusya’nın eğitim mevzuatındaki tezatlığa dikkat çekti. Yayımlanan makale etkili oldu. Tataristan Eğitim ve Bilim Bakanı İlsur Hadiullin, bakanlık olarak Eğitim Bakanlığı’na bir mektup gönderdi ve ulusal okullar için mevcut müfredatın korunmasını talep ettiklerini açıkladı.
Sonuç olarak, Tataristan Cumhuriyeti milletvekillerinin çabalarıyla “Rusya Federasyonu halkının dili” yerine “anadil” teriminin korunması sağlandı.
Makalede şu ifadelere yer verilmişti:
“Anadili” yerine “RF halkının dili”
Geçen yılın sonunda “Rusya Halklarının Rus Dili ve Diğer Dillerini Destekleme Konseyi” toplantısında Vladimir Putin, “Ülkedeki tüm halkların dillerini ve Rusya’nın her vatandaşının ortak dili olan Rus dilini korumak ve gelişmesini sağlamak” gerektiğini söylemiş ve “Rusçanın Rusya Federasyonu’nun (RF) devlet dili ve Rusya halklarının dilleri olarak desteklenmesi temel önceliklerimiz arasındadır” diye vurgulamıştı.
Ancak toplantıya katılanlardan bazıları, mevcut eğitim standartlarında “Rus dili”nin “anadili” ile karşıtlık oluşturduğunu belirterek, Rusya’da yaşayan herkesin anadilinin Rusça olması gerektiğini savundu. Putin ise “Bunu çözmek için hukuk tekniği var, böylece kavramlar herkes tarafından eşit şekilde anlaşılsın, hiçbir karışıklık olmasın” önerisinde bulundu.
Aynı zamanda, RF Eğitim Bakanlığı, ilköğretim ve temel genel eğitimin federal devlet eğitim standartlarını (FSES) değiştirmek için bir taslak kararname hazırladı. Okullarda “Rusya’nın Manevi ve Ahlaki Kültürü” yer alacak. “Anadili” kavramının yerine “RF halkının dili” ifadesi kullanılacak.
Sonuç olarak, okul çocukları şimdi olduğu gibi anadillerini ve edebiyatlarını değil, “RF halkının dili ve RF Cumhuriyeti’nin devlet dili” ve “RF halkının dilinde edebi okuma” derslerini öğrenecekler.
Daha önce Tataristan Devlet Duması eski milletvekili ve şu an danışman olan Elena Yampolskaya, Telegram kanalında şöyle yazmıştı: “Rusça sizin anadiliniz değilse, Rusya sizin vatanınız değildir.”
KazanFirst, cumhuriyetteki öğretmenlere derslerin isimlerinin değiştirilmesi hakkında ne düşündüklerini sordu.
Kazan 122 No’lu Lise’de Rusça öğretmeni olan Tatyana Belyanina şunları söyledi: “Tataristan Cumhuriyeti’nde, hangi uyruğa sahip olurlarsa olsunlar, okul çocukları Rusçada oldukça yüksek bir yeterliliğe sahipler.
Bu, hükümet organlarının ve eğitim sisteminin, ülkenin büyük ortak mirası olan Rus dili ve kültürünü desteklemeye yönelik ciddi ve sürekli ilgisinin bir göstergesidir.
Putin, Rus dilinin RF’nin devlet dili olarak desteklenmesinin devlet öncelikleri arasında olduğunu, çünkü Rus dilinin en çeşitli halkların temsilcileri arasında temel iletişim aracı olduğunu belirtti. Bu nedenle dile, içeriğine ve saflığına yönelik yüksek talepler bulunmaktadır. Herhangi bir milletten temsilcinin Rusçayı uygun seviyede bilmesi önemli bir hedeftir.”
Belyanina, sonrasında “Rus dilinin her türlü ödünçlemeyle kirletilmesinden endişe duyduğunu” ve bu bağlamda “Rus dilini korumak için alınan tedbirlerin anlaşılır ve zamanında olduğunu” belirtti. Ancak Belyanina, “Rusça kesinlikle istisnasız herkesin anadilidir” görüşünün “yanlış” olduğunu düşündüğünü söyledi ve “Bu normal olamaz. Ailelerin ulusal geleneklere saygı duyduğunu ve anadillerine ve kültürlerine özenle davrandığını unutmamak önemlidir. Böylesine hassas bir konuya dikkatle yaklaşılmalıdır, çok kişiseldir ve bir şey doğru şekilde sunulmazsa yanlış algılanır” diye belirtti.
“Dil öğrenimi her şeyin temelidir”
Kazan’daki 126 No’lu Lise’de ders veren Rus dili ve edebiyatı öğretmeni Lyudmila Grezina ise “Rusya’da yaşıyorsanız, Rusçayı iyi bilmelisiniz. Ruslar Rusça bilmeli. Ancak bu, kendi dillerinden vazgeçecekleri anlamına gelmiyor. Tataristan’da böyle yaşıyoruz: Hem Tatarca hem de Rusça biliyoruz” dedi.
Tataristan’ın “İsteyenler için Tatar dilinin daha derinlemesine öğretilmesi” sistemine geri dönmesi gerektiğine inanan Grezina, “Dil öğrenimi her şeyin temelidir. Elbette Rusçaya daha fazla zaman ayrılacak, ancak Tatarcaya da yeterince zaman ayrılacak” diye ekledi.
Tataristan’da toplam 880 okulda 434.500 kişi eğitim görmektedir. 591 okulda Tatarca eğitim verilmekte olup, bazı dersler Rusça okutulmaktadır. Ayrıca Tataristan’da etnokültürel bileşene sahip 124 okul bulunmaktadır (84 okul Çuvaşça, 20 okul Udmurtça, 16 okul Marice, 3 okul Mordvince ve 1 okul İbranice). Tataristan Cumhuriyeti topraklarında yaşayan 30 milletin dili ve kültürü öğretilmektedir.
RF Anayasası’nın 68. maddesinde, Rusya halklarına “anadillerini koruma, onun öğrenimi ve gelişimi için gerekli koşulları yaratma hakkı”nın garanti edildiği açıkça belirtilmektedir. Ancak, “RF Halk Dili” terimi ne yasal ne de bilimsel olarak hiçbir şekilde tanımlanmamıştır ve pedagojik alanda yer almamaktadır.
Rusya Eğitim Bakanlığı’nın emrinin, 1 Eylül 2025’te yürürlüğe girmesi bekleniyor.
