Trump yönetimi ile bir süredir yürütülen müzakereler neticesinde Belarus 13 Aralık günü 123 siyasi mahkûmu serbest bıraktı. Grup hemen sınır dışı edildi.
Washington ise buna karşılık, Belarus’un en önemli ihraç kalemi olan potas gübresini üreten firmaya uyguladığı yaptırımları kaldırdı.
Minsk’in yeni tavizler vermesi karşılığında kalan yaptırımların da kaldırılabileceği müjdesi verildi.
Şimdi gündemde iki soru var.
Birincisi, Belarus muhalefeti nasıl toparlanacak?
Son beş yıl içinde muhalefetin lideri, Litvanya’da sürgünde bulunan Svetlana Tihanovskaya idi. Tahliyelerle muhalefet çoksesli hale geldi.
Tihanovskaya bugüne kadar tavizsiz bir muhalefet yürüttü. Yeni tahliye olan Mariya Kalesnikava ve Viktor Babarika ise geçmişte olduğu gibi daha ılımlılar. İki lider Avrupa’ya yatırımlardan vazgeçme ve Lukaşenko ile müzakere masasına oturma çağrısı yapıyor.
İkinci soru ise potas ihracatında kullanılacak rotayla ilgili.
Hindistan ve Brezilya potas ithal etmeye hazırlar. Konu lojistikle alakalı. Rota bulunursa ihraç ürünü işe yarıyor.
Belarus sadece yaptırımların kaldırılması karşılığında mahkûmları serbest bırakmadı elbette. Meselenin bir de lojistik boyutu var. Minsk, Washington’dan bu konuda da yardım bekliyor.
Bir ihtimal Litvanya’nın Klaipeda Limanı’nın kullanılması. Ama Litvanya ile Belarus arasındaki bir dizi sorun bu olasılığı sıfırlıyor.
Bir diğer seçenek ise Polonya’nın Gdansk Limanı. Ne var ki Varşova-Minsk ilişkilerinin olumsuz seyretmesi Gdansk seçeneğini de devre dışı bırakıyor.
Üçüncü ve üzerinde en çok konuşulan senaryo olan Ukrayna’nın Odessa Limanı en güçlü ihtimal gibi görünüyor.
Trump birkaç fayda gözetiyor. Birincisi, Amerikan çiftçisini düşük maliyetli gübre ile kavuşturacak. İkincisi, bu süreçte AB ile uğraşmayacak. Üçüncüsü, reelpolitik erbabı olduğunu kanıtlayacak. Ve dördüncü olarak, “iş bitirici” bir lider olduğunu herkese gösterecek.
Lukaşenko ve Trump pragmatik siyasetçiler. Birbirleriyle rahat müzakere ediyorlar. Belarus lideri de bu tarz benzerliğinden yararlanarak Trump’ın gözdesi olmak istiyor.
Mesela Minsk, Amerikan yönetiminin devirmek istediği Venezuela Devlet Başkanı Maduro’ya sığınma hakkı vermeye hazırlanıyor. Venezuela’nın Moskova büyükelçisinin Lukaşenko’yu 25 Kasım ve 11 Aralık’ta iki defa ziyaret ettiği biliniyor.
20 Aralık 2025
