Hepimiz açtık. Yola çıkmadan önce annem bir çuvala mısır doldurmuştu, hep onu yedik.
Hijyen koşulları o kadar kötüydü ki çocukların çoğu bitlenmişti. Kazakistan steplerine varıncaya kadar, yüzlerimiz soğuk ve rüzgârdan dolayı yaralarla kaplanmıştı.
Hiç sağlık görevlisi yoktu. Bir süre sonra tifo salgını başladı, insanlar birer birer ateşler içinde can veriyordu. Her gün iş aramaya çıkıyorduk. İnguş bir aile donarak can vermişti ama gömebilmek için kürek ya da başka bir alet yoktu. Karın içine gömüldüler, bir süre sonra da kurtlar cesetleri paramparça etti.
İnsanlar kül ya da kum kullanarak eşyalarını ve kendilerini temizliyordu. Bunları hiç unutamıyorum.
Ayşat Mazieva
