Değerli okurlarımız,
Ahmet Cevat Benk’in hazırladığı bu araştırma dosyasında; Türkiye’de yaşayan Çerkeslerin yerleşimleri, tarihçeleri, nüfusları, ekonomileri, asimilasyon karşısındaki kayıpları gibi bilgiler paylaşılıyor.
Köyde yaşayan sülaleler başlığı, tek başına halen yaşamakta olan sülaleleri içermemektedir. Köyün kuruluşundan bu yana, tespit edilebilmiş olan bütün sülalelerdir. Yasal düzenlemeler sonucu bir kısım köyler mahalle yapılmıştır. Biz, köy olarak ifade etmeye devam ettik.
Sizler de yaşadığınız bölgelerden ya da başka illerden bu konuyla ilgili arşiv bilgilerini ulaştırarak katkıda bulunabilirsiniz.
ahmetcevatbenk@gmail.com
Hendek ilçesi Uzuncaorman Köyü
Bağlı bulunduğu Hendek ilçesine 6 km mesafede, batı yönündedir. Sohum ve Sandıpsa bölgesinden gelen Abazalar tarafından kurulmuştur. Abaza iskânının ardından Balkanlar’dan kısmi göç almıştır. Cumhuriyet döneminde Trabzon, Gümüşhane gibi illerden de yoğun göç almıştır. Köyde 3-5 hane de Gürcü nüfusu bulunmaktadır. Büyükşehir yasasından sonra mahalleye dönüşmesiyle nüfusunda artış olmuştur. Nüfus 600 hane civarına ulaşırken kalan Abaza aile sayısı 30 civarındadır.
Anadili ve kültür
40 yaş üstü bireyler anadilleri Abazacayı konuşabiliyorlar. Yabancı evlilik oranı %5 civarındadır. Düğünler genel olarak Abaza, kısmen yerel geleneklerle yapılır.
Köyde yaşayan sülaleler
Agumba, Axba, Asamba, Atsanba, Bagapş, Britskıl, Çegem, Çümtsı, Fenıwa, Gıbniya, Hötış, Kapba, Katsiya, Kuadzba, Pshöhaa, Sabuwa, Şargeliya, Tapşia (Marşan) aTrışba, Yavana.
Akyazı ilçesi Bıçkıdere Köyü (Arıtkıt)
Bağlı olduğu Akyazı ilçesine 6-7 km mesafede, batı yönündedir. Rus-Kafkas savaşlarının son günlerinde savaşın bugünkü Abaza ve Ubıh nüfusun kesiştiği Adler bölgesinde yoğunlaşmasının ardından bölgeden gelen 180 civarında hanenin iskân edildiği bir köydür. İskânı yapılanların büyük çoğunluğu Adler, Gagra ve Psou bölgelerindeki Abazalardan oluşmakta, birlikte geldikleri bölge halkından Ubıh ve Şapsığ aileler de bulunmaktadır.
Köy 125 hane civarındadır. Nüfusun 35 hanesi Abazadır. 15 hanelik bölümü değişik illerden tarla satın alma yolu ile köye yerleşirken diğer nüfus , cumhuriyetin ilk yıllarında Doğu Karadeniz bölgesinden gelen halktır.
Bölgedeki diğer Abaza köylerinden farklı olarak ormanlık bölgenin eteklerine kurulmuştur. Samanlı Dağları eteklerinde bulunan köy, coğrafi yapının da etkisi ile yoğun göç vermiştir. Bugünlerde köyde yaşayan Çerkes hane sayısı 35 civarındadır. Suudi Arabasitan Kralı Faysal’ın eşi İffet bu köydendir.
Anadili ve kültür
Anadilini 40 yaş üstü konuşabiliyor. Düğünler Abaza gelenekleri ile yapılır. Ender olarak yerel enstrümanlar kullanılır. Yabancı evlilik oranı %20 civarındadır.
Köyde yaşayan sülaleler
Açbuha, Açuşba, Afund, Agırba, Aguşba, Ajıyba, Andıba, Aöfba, Arıdba, Atrışba, Ayıgba, Aylısırba, Aynugba, Cucu, Çatana, Çule, Horiba, Hunca, Kunçipa, Lazba, Mikelba, Omurha, Zukhba.
Akyazı ilçesi Yongalık Köyü
Bağlı bulunduğu Akyazı ilçesine 13 km mesafede, güneydoğu yönündedir. Bölgenin en eski Abaza yerleşimlerindendir. Bugünlerde 100-110 hane civarında olan köyde kalan Abaza hane sayısı 10’dur. Nüfusun büyük bölümünü Doğu Karadenizliler oluşturmaktadır.
Anadili ve kültür
Anadilini bilme yaşı 70 üstüdür. Düğünler genel olarak yerel enstrümanlarla, ender olarak Abaza gelenek ve enstrümanlarıyla yapılır. Yabancı evlilik oranı %60 civarındadır.
Köyde yaşayan sülaleler
Akasba, Arınba, Açbuka.
Akyazı ilçesi Taşburun Köyü
Bağlı olduğu Akyazı ilçesine 8 km mesafede, batı yönündedir. Mahalle statüsünde olan köy, 1.000 hane civarında nüfusa sahiptir. Büyükşehir yasası nedeniyle mahalle olmasıyla birlikte nüfus da artmıştır. Çoğunluğu Doğu Karadenizlilerden oluşan köyde Gürcü nüfus da yaşamaktadır. Abaza nüfus 12 hane olup genel olarak Abhazya’nın Gagra bölgesindeki Aröyta ve çevresindeki köylerden gelmişlerdir.
Anadili ve kültür
Anadilini bilme yaşı en düşük 65’tir. Yabancı evlilik oranı %70 civarındadır. Düğünler karma yapılır.
Köyde yaşayan sülaleler
Abuk, Agumaa, Arüyta, Penderia, Yaşba, Gentua.
