Suriye Çerkeslerinin anavatanlarına dönmelerini kolaylaştırmak için Kabardey-Balkar’da kurulan bir sivil toplum kuruluşunun başkanı olan Asker Bora “Kavkaz.Realii” haber sitesine Suriye Çerkeslerinin son durumu hakkında bilgi verdi. Bora’ya göre Suriye’deki Çerkes nüfusunun tam olarak bilinmesi imkansız ama Şam’da 60 bin civarında Çerkes var.
Şam’daki Adige Xase’nin şu anda üç ofisi var. Merkez ofis şehrin merkezinde. Yakın bir geçmişte Adige Xase tıbbi yardım isteyenlere hizmet verebilmek için bir bodrum katı satın almış, bir de ilaçların muhafaza edildiği bir depoları var.
Asker Bora ilaç tedarikinin UNICEF tarafından karşılandığını belirtiyor.
-Şam ziyaretinizdeki ilk izlenimlerinizi anlatır mısınız?
-Her şeyden önce Çerkeslerin bizi çok sıcak karşıladığını söylemem gerekir. Neden oraya gittiğimizi bilmiyorlardı ama bu beklenmedik ziyaretimiz onları şaşırttı. Yetişkin Çerkeslerin neredeyse tümü Adigece biliyor. Birçoğu Sovyetler Birliği ya da Bağımsız Devletler Topluluğu ülkelerinde eğitim görmüş, bu nedenle Rusça da biliyorlar.
-Suriye ziyaretinizin amacı neydi?
-Bu ziyaretin nedeni Suriye’deki soydaşlarımızla bağ kurmaktı.
-Sınırı geçerken zorluklar yaşadınız mı?
-Suriye’de olduğumuz sürece bir engel ya da sorun yaşamadık, Rusya vatandaşlarına karşı saygılı bir yaklaşım var.
-Suriye genelinde ve başkent Şam’da durum nasıl?
-Şam’da sakin ve barışçıl bir hava var. Okullar, dükkanlar, pazarlar, eğitim kurumları, sinemalar, eczaneler, eğlence merkezleri açık. Tabii ki güvenlik önlemleri artmış, araçlar polis tarafından kontrol ediliyor. Zaman zaman patlama sesleri ve askeri uçak gürültüleri duyuyorsunuz ama eskisi kadar fazla değil. Çatışmalar Şam’ın dışında yaşanıyor.
-Tüm bunlar Çerkesleri nasıl etkiliyor?
-Suriye Çerkesleri savaşa yabancı değil zaten, birden fazla savaş görmüşler ama üzgünler. Hızlı harekete geçiyorlar ve birbirlerine yardımcı oluyorlar. Savaşın içinde yer almak istemiyorlar.
-Tarihi anavatanlarına dönmek isteyen çok Çerkes var mı?
-Evet ama şartlar müsait değil. Çocuklarını anavatanda okumaya gönderme konusunda bile maddi sıkıntılar yaşıyorlar. Suriye parası enflasyondan etkilendi.
-Yaşam şartlarındaki değişim Çerkesleri nasıl etkiledi?
-Devlet memuru iseniz çok sorun yok ama birçoğu işini kaybetmiş. Tarım sektöründe çalışanlar boşta geziyor. Suriye Çerkeslerinin statü ve imkanlar konusunda düşüş yaşadıklarına şüphe yok. Mesela savaş öncesinde Çerkesler devlet ve ordunun üst düzeylerinde çalışıyorlardı, şimdiki tablo kötü…
-Size ne gibi sorunlar iletildi?
-Birçok sorun hakkında görüştük. Ortak çalışmamızın olumlu sonuçlar doğuracağını düşünüyorum. Şu anda, anavatanına dönmek isteyen ama maddi zorluklar yüzünden bunu gerçekleştiremeyen Çerkesler olup olmadığını araştırıyoruz. Bir başka ilginç konu ise savaş sırasında ebeveynlerini ve akrabalarını yitiren çocuklar olup olmadığı… Kabardey-Balkar, Karaçay-Çerkes ve Adigey’den bu durumdaki çocukları evlatlık almak istediğini belirten birçok insan kurumumuza başvuruyor.
-Suriye diasporasından evlatlık alınmış çocuklara dair bir vaka kaydı var mı?
-Şu anda bilmiyoruz ama bir çalışma yapıp bize bilgi vereceklerini söylediler.
-Ziyaretinizden nasıl bir sonuç çıktı?
– Suriye Çerkeslerinin sorunlarını çözmek için yakın işbirliği ve bilgi alışverişi yapmak konusunda Adige Xase ile anlaştık. (kavkazr.com)
Çeviri: Serap Canbek
