Biliminsanları, ölen alzheimer hastalarının beyinlerinde bakır ve demir buldu.
Bu keşif, yeni tedavi yöntemleri için umut olurken Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), alzheimer hastalığına yeni bir tedavi imkânı sunan ilacı 20 yıl sonra onayladı.
İngiltere Keele Üniversitesi’ndeki uzmanlar, ölen alzheimer hastalarının beyinlerinde toplu iğne başı boyutunun 1/10.000’i civarında bakır ve demir nanoparçacıkları buldular.
Parçalar; alzheimer hastalığıyla bağlantılı ve genellikle sinir hücreleri arasındaki boşluklarda biriken, amiloid olarak bilinen zararlı proteinleri içeren plaklar içinde keşfedildi.
Araştırmacılar, elementer metallerin insan beyin dokusunda ilk kez doğrulandığını ve bunların parkinson, alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıkların tedavisine nasıl katkı sağlayabileceklerini daha iyi anlamalarına yardımcı olabileceklerini söyledi.
Keele Üniversitesi’nde biyomedikal nanofizik profesörü olan Neil Telling, yeni bulgularla ilgili şunları söyledi: “Aslında, bu tür parçacıkların gerçekten hastalıkla bağlantılı olup olmadığı henüz net değil. En azından onların varlığı, metallerin beyinde işlenme şekli hakkında öğrenilecek daha çok şey olduğunu gösteriyor.”
Telling, elementer metallerin keşfinin beklenmedik olduğunu belirtirken şunları ekledi: “Bulguların alzheimer hastalığı gibi nörodejeneratif hastalıkların tedavilerini etkilemesi için çok daha fazla zamana ve daha fazla araştırmaya ihtiyaç var. Nihayetinde, bu araştırma dizisi şu anda incelenmekte olan amiloid proteinlerinin yanı sıra metalleri hedef alan yeni tedavilere yol açabilir.”
Araştırmacılar, keşfin tedavi edilemeyen bu beyin hastalıklarının ilerlemesini yavaşlatmak için son derece önemli olduğunu söyledi.
Alzheimer Derneği’ne göre, Birleşik Krallık’ta demanslı yaklaşık 850.000 kişi var ve bunun 2040 yılına kadar 1,6 milyona çıkması bekleniyor.
Yeni ilaç onaylandı
Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 20 yıl sonra ilk kez alzheimer hastalığına yeni bir tedavi imkânı sunan ilacı onayladı, ancak ilacın etkisiz olduğunu düşünen biliminsanları da var.
‘Aducanumab’ isimli ilaç, demansın en yaygın şekli olan Alzheimer’ın belirtilerinden ziyade altında yatan nedeni tedavi etmeye çalışıyor.
Fakat bilim insanları, bilimsel deneylerin sonuçlarındaki belirsizlik nedeniyle tedavinin muhtemel etkisi konusunda bölünmüş durumda.
FDA, “Aducanumab’ın beyindeki amiloid beta plaklarını azalttığına dair önemli kanıtlar” olduğunu ve bunun “hastalar için önemli faydalar saylamasının muhtemel olduğunu” açıkladı.
Bilimsel deneyler
Mart 2019’da, yaklaşık 3.000 hastayı kapsayan uluslararası Aducanumab denemeleri, ayda bir verilen ilacın, hafıza ve düşünme sorunlarının bozulmasını yavaşlatmada sahte bir ilaçtan daha iyi olmadığını gösterdiğinde durduruldu.
Fakat ilerleyen aylarda, ABD’li üretici Biogen daha fazla veriyi analiz etti ve ilacın daha yüksek dozlarda verildiği durumlarda işe yaradığı sonucuna vardı. Şirket ayrıca ilacın bilişsel zayıflamayı önemli ölçüde yavaşlattığını söyledi.
Aducanumab, alzheimer hastalarının beyinlerinde hücrelere zarar verebilen, hafıza ve düşünme sorunları, iletişim sorunları ve bilinç bulanıklığı gibi sonuçlara yol açan bunamayı tetikleyebilen anormal kümeler oluşturan bir protein olan amiloidi hedef alıyor.
Deneylerde yer alan Aldo Ceresa, ilk olarak 10 yıl önce sol ve sağ arasında ayrım yapmaya ilişkin sorunlar yaşadığını fark etmiş. İngiltere’nin Oxfordshire bölgesinde ailesine yakın yaşayan 68 yaşındaki doktor, teşhis konulduktan sonra cerrahlığı bırakmak zorunda kalmış.
Ceresa, deneyler durdurulmadan önce iki yıl boyunca Aducanumab aldı ve ardından neredeyse bir o kadar süre Londra’daki Ulusal Nöroloji ve Beyin Cerrahisi Hastanesi’nde başka bir deney başlayıncaya dek beklemek zorunda kaldı. Gönüllü olmaktan oldukça mutlu olduğunu söyleyen Ceresa, “Yaşadığım bu yolculuktan zevk alıyorum ve açıkçası sağladığı faydalar nedeniyle çok minnettarım” diyor.
Ceresa, ilacın ona yardım ettiğini düşünüyor ve “Kafam o kadar karışık değilmiş gibi hissediyorum. Eskisi kadar kötü değil. Kendime güvenim biraz geri geliyor” diye ekliyor.
Dünya çapında 30 milyondan fazla insanın alzheimer hastası olduğu ve bu kişilerin çoğunun 65 yaşın üzerinde olduğu tahmin ediliyor.
(BBC ve Sözcü))
