Anayasa değişikliği referandumuna katılanların yüzde 61,9’u “hayır” oyu verdi
Ülke tarihinin en önemli anayasa değişikliklerinden birinin 4 Eylül’de oylamaya sunulduğu Şili’de halk, 1973-1990 yılları arasında ülkeyi yöneten diktatör General Augusto Pinochet tarafından hazırlanan anayasanın değiştirilmesini reddetti.
Devlet çalışanlarının yarısının kadınlardan oluşması, ülkedeki 11 yerli topluluğun tanınarak Şili’nin “çok uluslu ülke” olarak tanımlanması, cumhurbaşkanı adayı olma yaşının 35’ten 30’a düşürülmesi, kürtajın yasal hale getirilmesi gibi maddelerin yer aldığı yeni anayasayla ilgili düzenlenen referanduma katılanların yüzde 61,9’u “hayır” oyu verdi. Oysa 2020’de yapılan referandumda Şili halkının yüzde 80’i mevcut anayasanın değiştirilmesi yönünde oy kullanmıştı.
“Vatandaşların büyük çoğunluğunun görüşlerini yansıtan bir metin ortaya koyacağız”
Siyaset uzmanlarına göre, oy kullanmanın zorunlu olması nedeniyle tasarı hakkında en ufak şüphesi olan seçmenler, gelecekte daha iyi bir taslak sunulabileceği beklentisiyle karşı oy kullandılar.
Şili Cumhurbaşkanı Gabriel Boric, oylama öncesinde Twitter hesabından yaptığı paylaşımda, “Ülke olarak yaşadığımız tarihi andan gurur duyuyoruz. Sorumlu, huzurlu ve büyük bir neşeyle oy vererek tarihimizi yazma hakkımızı ve görevimizi yerine getirelim” demişti.
Referandum sonrasında açıklama yapan Boric, “Kongre ve sivil toplumla birlikte yeni bir kurucu program oluşturmak için elimden geleni yapacağıma söz veriyorum. Süreçten çıkarılan dersleri de dikkate alarak, vatandaşların büyük çoğunluğunun görüşlerini yansıtan bir metin ortaya koyacağız” dedi.
“Diktatörlük rejiminin mirası”
Ekim 2019’da başlayan ve 5 aydan fazla süren ve “sosyal patlama” adı verilen hükümet karşıtı gösterilerde, protestocuların başlıca isteklerinden biri anayasanın yeniden yazılmasıydı.
Diktatör Pinochet döneminde yazılan Şili anayasası, halkın bir kısmınca “diktatörlük rejiminin mirası” ve “eşitsizliğin temel kaynağı” olarak değerlendiriliyor.
Şili, 1973’ten 1990’a kadar Augusto Pinochet’nin demir yumruğu altında yönetildi. Pinochet rejimi, sosyal güvenliğin ve yüzlerce kamu iktisadi teşebbüsünün özelleştirildiği bir ekonomik liberalleşme içeriyordu. 1980’de yapılan halk oylamasında tartışmalı ve ezici bir çoğunlukla onaylanan mevcut anayasa da bu dönemin ürünüydü.
